WIA-problematiek

Brontekst

Mevrouw Inge van Dijk (CDA): Dank u wel, voorzitter. Vandaag hebben we het weer over de voortgang van de verbeteraanpak bij het UWV. De troonrede noemt het een hersteloperatie en noemt het ook in één adem met de hersteloperaties voor de toeslagenouders en Groningen. Maar kunnen we dezelfde beloftes doen over herstel en compensatie aan iedereen die het treft? Overigens lopen beide herstelacties totaal niet denderend. Ouders bij de hersteloperatie toeslagen noemen het zelfs een herstelhel. Ik hoop echt voor deze mensen dat we hiervan leren. Eén ding staat voor mij vast: het vertrouwen van mensen in de overheid wordt vooral bepaald door de uitvoering van overheidsregelingen, want daar komen mensen de overheid meestal tegen. Bij deze operatie gaat het om het meest fundamentele van de uitvoering: de juistheid van de berekening en de vaststelling van uitkeringen. Dat is iets waar we blind op moeten kunnen vertrouwen, maar jarenlang verwaarloosd is bij het UWV. Voorzitter. Waar staan we nu? Allereerst het belangrijkste: de verbetering van de kwaliteit van de processen bij het UWV, want anders is het dweilen met de kraan open. Het is zorgwekkend dat de tweede meting van de operationele kwaliteit geen verbetering laat zien. Er is nog steeds een hoge foutmarge. Nog zorgwekkender is dat de minister schrijft dat deze kwaliteitscontroles zelf onvoldoende zijn. Dan is het toch verbazingwekkend dat de frequenties van controles in de WIA worden verlaagd van een keer per maand naar een keer per drie maanden. In hoeverre is dit verantwoord? Het onderzoek van Ernst & Young naar het kwaliteitsmanagementsysteem concludeert dat dit niet op orde is. Het onderzoek laat zien dat het huidige systeem voor sociaal-medische zaken in opzet grotendeels ontbreekt en onvoldoende werkt. Wanneer zien we verbeteringen hierin? Voorzitter. Dan mijn tweede punt, over het herstel van de fouten. We vragen debat na debat: is dit het? Deze vraag stel ik nu ook weer aan deze minister. Want er is nu op meerdere punten herstel nodig. Voor de WIA betreft dat dagloon, loonloze tijdvakken, indexering, opting-in en opting-out, en AOP, overigens niet allemaal als gevolg van fouten van het UWV. Maar daarnaast zijn er fouten bij de Ziektewet en de Wazo-uitkeringen. Voor de fout in het dagloon schetst de minister twee scenario's, waarvan het scenario van compensatieregelingen het meest aantrekkelijk lijkt. Heeft de minister definitief gekozen voor dit scenario en kan ze dit nog eens goed aan ons toelichten? Kan het UWV het uitvoeren? En last but not least: blijven de kosten inderdaad beperkt tot de 66 miljoen of gaan we hier fors overheen? Aantrekkelijk hieraan is dat de compensatie niet tot keteneffecten leidt. Is het ook iets wat later breder doorgevoerd kan worden, zodat dit ook in andere situaties bij nabetaling toegepast kan worden? Dat geeft mensen zekerheid en rust, wat voor het CDA erg belangrijk is. De minister kiest ervoor om naar de toekomst toe te herstellen. Dat betekent dat de groep die ten onrechte geen uitkering heeft gehad, de zogenoemde 35-minners, niet wordt gecompenseerd. Dat is 1,6% van de mensen, zegt de minister. Maar hoeveel mensen zijn dat? Want het blijft erg wrang. Voorzitter. In de brief wordt melding gemaakt van een onafhankelijk WIA-meldpunt. Ik interrumpeerde zojuist al een collega hierover. In hoeverre is dit besproken met de vakbonden? Zij zijn hier erg kritisch op. Wij zouden graag willen dat we dit goed doen en wij willen dit dus ook samen met elkaar doen. Het is verstandig dat het UWV niet terugvordert bij de WIA-hersteloperatie. Kan de minister uitleggen waarom dit bij de Ziektewetoperatie wél gaat gebeuren? Of is dat een misverstand? Voorzitter. Mijn derde punt gaat over het sociaal-medisch beoordelen. Al tien jaar lang is er een tekort aan verzekeringsartsen. We zien dat er nu weer nieuwe oorzaken genoemd worden in de brief, zoals de handhaving op DBA. Het UWV heeft al allerlei aanpakken geprobeerd, maar ondertussen zijn er lange wachtlijsten en krijgen 60-plussers juist makkelijker toegang tot de WIA. Aan andere taken die ook zeer relevant zijn om de instroom in de WIA te beperken komt het UWV niet toe, zoals eerstejaarsziektewetbeoordelingen en herbeoordelingen. Het aantal mensen met een arbeidsongeschiktheidsuitkering loopt langzaam naar de 1 miljoen. Is het niet tijd — de heer Ceder begon er ook al over — om out of the box te zoeken naar oplossingen, bijvoorbeeld door samen te werken met de private sector, zoals Jacco Vonhof bepleit, of door taken te herschikken en zo verzekeringsartsen te ontlasten? We kunnen niet langer wachten met een concrete aanpak, of er nog tien jaar over praten. Voorzitter, tot slot. De minister doet mijn motie over de zbo-status van het UWV wel erg kort af. We willen een serieus onderzoek over hoe we de uitvoeringsorganisaties veel dichter op het departement kunnen organiseren. Dan zijn al die driehoeksoverleggen op verschillende niveaus, beleidstafels en rapportagestructuren veel minder nodig. Dan heeft de minister als eindverantwoordelijke, opdrachtgever én toezichthouder ook echt iets te zeggen over de uitvoering. Dat er zeker geen agentschap van gemaakt moet worden en het voor UWV-werkbedrijven anders ligt, is helder. Dank je wel, voorzitter.

Versie 61a6243c4db4f80569b4dd899fb6d4779e5c6f7f285babf7cb5467adf730f77e · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.