Bonaire, Sint-Eustatius en Saba

Brontekst

Mevrouw Den Hollander (VVD): Dank u wel, voorzitter. Zoals bekend vallen de BES-eilanden rechtstreeks onder de Nederlandse centrale overheid. Nederlandse ministers en staatssecretarissen zijn verantwoordelijk voor hun beleidsterreinen op de eilanden. Bij voorkeur wordt het beleid voor Bonaire, Saba en Sint-Eustatius volledig gemaakt door de verschillende vakdepartementen en in de Tweede Kamer behandeld door de vakcommissies. Maar niet alle ministeries en vakcommissies hebben de BES-eilanden goed op het netvlies, waardoor dossiers kunnen ondersneeuwen. Op welke manier gaat de staatssecretaris zich deze kabinetsperiode inzetten om hier verandering in te brengen? Om de bestuurlijke verhoudingen en de financiële structuur van Caribisch Nederland te versterken, wordt er gewerkt aan de herziening van de Wet openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba, de WolBES, en de Wet financiën openbare lichamen, de FinBES. De fractie van de VVD kijkt met belangstelling uit naar deze wetsvoorstellen. Voor de VVD blijven namelijk in ieder geval het financieel beheer en de begrotingsdiscipline belangrijk. Beide zaken zijn de basis voor een goede economische ontwikkeling van de BES. Een goede economische ontwikkeling is nodig voor het verbeteren van de bestaanszekerheid op de eilanden. Over dat onderwerp is onlangs tijdens een commissiedebat gesproken. Voorzitter. Het financieel beheer van Bonaire laat nog steeds te wensen over, zo is te lezen in het rapport van het College financieel toezicht. Er waren onder andere vragen over de toename van de begrote lasten ten opzichte van de gerealiseerde lasten, de onvolledige tweede uitvoeringsrapportage en de gebrekkige toelichting op de tabellen daarin. Er lijkt een stap in de goede richting te zijn, want Bonaire erkent de knelpunten en neemt gerichte maatregelen. Wat gaat er gebeuren om het financieel beheer op Bonaire te verbeteren? Het is goed om te zien dat het op de eilanden Sint-Eustatius en Saba een stuk beter gaat met het financieel beheer. Een ander punt waar de VVD zich zorgen over maakt, is de ons-kent-onscultuur van de eilanden. Ook in Europees Nederland is in kleinere gemeenten te zien dat iedereen elkaar kent. Maar hoe voorkom je dat er onder de tafel zaken geregeld worden? De waarborgen ontbreken veelal in Caribisch Nederland. Het rapport van het WODC stelde in 2024 al dat de samenlevingen van Bonaire, Sint-Eustatius en Saba een hoge prijs betalen voor integriteitsschendingen in de vorm van minder economische groei en achterblijvende kwaliteit en kwantiteit van publieke dienstverlening. Het kabinet wil daarom aan de slag gaan met de aanpak van integriteitsschendingen, waaronder het beter beschermen van melders van integriteitsschendingen. Ook wordt er verder gewerkt aan de invoering van de Wet bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur, de Wet Bibob. Kan de staatssecretaris aangeven wat er inmiddels, na het uitkomen van het rapport, veranderd is? Wanneer verwacht de staatssecretaris dat er een wetsvoorstel naar de Kamer kan worden gestuurd? Voorzitter. De BES-eilanden kennen achterstanden op het gebied van infrastructuur, volkshuisvesting, connectiviteit, klimaatbescherming en een gezonde leefomgeving. Inwoners kunnen daar vaak niet profiteren van fondsen voor mobiliteit en infrastructuur, die wel ten goede komen aan inwoners van Europees Nederland. Wat is nodig voor verbetering van de uitvoeringscapaciteit en bestuurskracht op de BES-eilanden? Hoe kijkt de staatssecretaris naar de petitie die Bonaire op 12 mei jongstleden heeft overhandigd aan premier Jetten, om structurele rijksverantwoordelijkheid te nemen voor afval, onderwijshuisvesting, voedselzekerheid, landbouw, woningnood en de Structuurvisie Bonaire 2050? De langslepende problemen rondom Selibon schreeuwen om een bijdrage vanuit de rijksregering voor het komen tot een oplossing. In de brief die we gister hebben ontvangen, wordt hierop ingegaan. De fractie van de VVD hoopt dat er in de berichtgeving die de Kamer uiterlijk in september van dit jaar ontvangt, een duidelijk stappenplan is om de inwoners van Bonaire zicht te geven op een oplossing. De vraag die we hierbij hebben aan de staatssecretaris is of er ook gesproken is met de regering van Aruba, gezien haar ambities om een nieuwe invulling te geven aan de olieraffinaderijlocatie. Een recycling- of verwerkingsinstallatie voor circulaire grondstoffen en reststromen lijkt hierbij een kansrijke optie. Ik ga naar mijn laatste zin.

Versie 95eed84c2b287f74ac895c239d65f2ea66a6c8cdfa2f1692a25f9953e164ff14 · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.