(Veiligheids)situatie op de buslijnen in Ter Apel

Brontekst

De heer Ceulemans (JA21): Dank u wel, voorzitter. Vorige week was ik ter voorbereiding van dit debat op bezoek bij ondernemers in het centrum van Emmen, bij buschauffeurs die op de lijnen tussen Emmen en Ter Apel rijden en bij ov-boa's op het station van Emmen. We waren er nog geen vijf minuten of de boel werd al verstoord door een groep Algerijnen die kennelijk wel geld hadden voor merkzonnebrillen en Pradajassen, maar niet voor een trein- of buskaartje. Ov-boa's die hen niet tot de trein wilden toelaten, werden geïntimideerd en voor "racist" uitgemaakt — vaak het eerste Nederlandse woord dat ze leren. Na vruchteloze pogingen om gratis de gewone bus en de pendelbus naar Ter Apel in te komen, trokken ze toen maar schreeuwend Emmen in. Voorzitter. Sinds ik dit debat heb aangevraagd, heb ik meermaals de vraag gekregen waarom JA21 zo'n lokale kwestie in de Tweede Kamer heeft geagendeerd, maar voor JA21 is dit veel meer dan een lokale kwestie. Het gaat hier om steden en dorpen die gebukt gaan onder het falende landelijke asielbeleid, en om bewoners, ondernemers en ov-personeel die er niets aan kunnen doen dat er zich een aanmeldcentrum met een landelijke functie in hun regio bevindt, maar die er wel de ellende van hebben. Eind vorig jaar werd die spanning onhoudbaar. Eerst werd de pendelbus Emmen-Ter Apel gratis gemaakt om de overlast op de reguliere buslijnen door asielzoekers terug te dringen: een letterlijke beloning voor wangedrag. Ik hoor graag een heldere toezegging van de minister. Garandeert hij dat deze pendelbus nooit meer gratis wordt? Kort na het gratis maken van de pendelbus dreigden chauffeurs haltes in Ter Apel begrijpelijkerwijs te gaan overslaan vanwege de aanhoudende onveiligheid en het niet naleven van het gesloten veiligheidsconvenant. Ik kom zo op een aantal concrete problemen in Emmen en Ter Apel terug, maar de kern, het uitgangspunt van JA21, is glashelder: wie hier asiel aanvraagt, helemaal iemand die uit een veilig land komt, en die vervolgens buschauffeurs bespuugt, conducteurs intimideert, ondernemers besteelt en vrouwen lastigvalt, die heeft gewoon geen minuut langer iets in Nederland te zoeken. Alle inzet moet erop gericht zijn om deze stukken ellende zo snel mogelijk van de straat te halen, vast te zetten en het land uit te zetten. Deze minister moet daarvoor alles doen wat mogelijk en nodig is. Op papier krioelt het van de aanpakken en de mogelijkheden. We hebben een pba met meldplicht, een verscherpttoezichtlocatie met 90 plekken, een vbl en een pbl, maar die pbl begon met vijf plaatsten, de vtl zit standaard vol en bewaring en terugkeer blijven slechts een sluitstuk in plaats van het uitgangspunt. Ik heb daarover de volgende vragen. Onderschrijft de minister dat asielzoekers die onze gastvrijheid beantwoorden met dergelijk wangedrag geen dag langer iets in ons land te zoeken hebben? Deelt hij de mening dat we zo veel mogelijk toe moeten naar een "one strike and you're out"-systeem? Het is niet uit te leggen dat structureel overlastgevende asielzoekers keer op keer over de schreef kunnen gaan. Na één keer zou vastzetten in afwachting van uitzetting de norm moeten zijn. Welke mogelijkheden ziet de minister voor aanscherpingen in deze richting? Welke nationale wet- en regelgeving, zoals de pba en de Vreemdelingenwet, dienen hiervoor aangescherpt te worden? En welke extra mogelijkheden biedt de Europese Terugkeerverordening als onderdeel van het Migratiepact die onlangs door het Europees Parlement is gegaan? In het coalitieakkoord wordt aangekondigd dat de vtl en de pbl fors worden uitgebreid en dat de ergste overlastgevers in vreemdelingenbewaring worden gezet en worden uitgezet. Wat is de stand van zaken? We zien hier vooralsnog geen extra middelen voor. Kortom, ik zei het al: vastzetten en uitzetten. Als dat om wat voor reden dan ook niet naar het land van herkomst kan, dan naar een derde land. Ga maar lekker zwartrijden in Oeganda. JA21 pleit in dat kader al jaren voor terugkeerhubs. Welke voortgang is er te melden rond onze aangenomen motie in die richting? Gaat de minister zich ervoor inzetten dat Algerije op de Europese lijst van veilige landen komt en dat we tot die tijd nationaal versneld en streng gaan toetsen? Het betreft hier een hardnekkige groep overlastgevers. Dan de buslijnen zelf en het station in Emmen. Er waren 181 gemelde incidenten tot en met oktober vorig jaar, meer dan in heel 2024. Chauffeurs geven aan dat er meldingsmoeheid is en dat het daadwerkelijke aantal dus fors hoger ligt. Het veiligheidsconvenant wordt niet nageleefd. Kan de minister toezeggen dat het convenant direct wel nageleefd gaat worden, dat de verantwoordelijkheden per betrokken partij helder worden vastgelegd en dat het convenant na afloop wordt aangescherpt? Ik ben bijna klaar, voorzitter. Kan de minister zorgen voor structurele inzet van beveiligers op de pendelbus en de reguliere lijnen zolang dat nodig is? Kan de minister er ook voor zorgen dat er veel sneller ov- en gebiedsverboden worden opgelegd? Tijdens mijn bezoek aan Emmen werd erop aangedrongen een vaste politiepost bij het station te plaatsen, zodat handhaving geen lappendeken blijft en uiteindelijk iedereen op de politie staat te wachten. Dan helemaal het laatste punt.

Versie 7d0ab3e8930a68954942642f4cffeb6182d4bfaccd329492f7a05bc107bd5339 · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.