Gesubsidieerde rechtsbijstand

Mevrouw Mutluer (PvdA): Dank u wel, voorzitter. Op zich ben ik positief over de door deze minister ingeslagen weg. Er is veel in de steigers gezet dat in de toekomst hopelijk ook een veel betere toegang tot het recht oplevert, namelijk overheden die niet blijven procederen tegen mensen, maar ze in plaats daarvan helpen en niet als tegenstander zien, en geschillen die op tijd worden opgelost zonder dat daarbij een advocaat of rechter nodig is. In die zin ben ik blij met het extra budget voor mediation en herstelrecht. Dit zijn mooie en zinvolle oplossingen die wat mij betreft nog maar voor een deel hun vruchten hebben afgeworpen en dat op de langere termijn nog meer moeten gaan doen. Voordat deze minister met een dergelijk begin van mijn bijdrage achterover gaat leunen en denkt "het gaat hartstikke goed", zeg ik, zonder ondankbaar te willen klinken, dat ik het nog niet genoeg vind. Voorlopig is goede sociale advocatuur hard nodig. Als de minister daar niet voor zorgt, gooit hij het kind met het badwater weg, verslechtert het aanbod aan rechtsbijstand en komen mensen die het nu al niet heel erg makkelijk hebben, in de kou te staan. We weten wat dat voor consequenties heeft. We hebben het hier al vaak over vergoedingen voor de sociale advocatuur gehad. Er zijn al een aantal rapporten verschenen, van Wolfsen en Van der Meer. De sociale advocatuur blijft onder druk staan, alle verbeteringen van die vergoedingen ten spijt. De inkomsten houden de kostenstijgingen door de inflatie niet bij. Sterker nog, bestaande kantoren kunnen nu al het hoofd niet boven water houden. De door Wolfsen geadviseerde schaal 12-beloning raakt uit zicht en jonge juristen kiezen liever voor een beter betaalde baan. Een onderzoek van Panteia in opdracht van de Raad voor Rechtsbijstand laat zien hoe slecht de arbeidsmarkt voor de sociale advocatuur is. Er moet een kortetermijnoplossing komen, een noodoplossing, om ervoor te zorgen dat er geen onherstelbare gaten vallen. Een begin kan gemaakt worden door ervoor te zorgen dat de sociale advocatuur een rechtvaardige en fatsoenlijke vergoeding krijgt, en door een inflatiecorrectie die rekening houdt met de gestegen kosten, en ook nog eens op tijd en niet met een jaar vertraging. Ik hoop op een reactie van de minister. Dan een punt over de eerstelijns rechtszorg. Voor mensen die in juridische nood zitten, is het belangrijk dat ze zo laagdrempelig mogelijk worden geadviseerd of doorverwezen. De juridische loketten bewijzen daarin een uitstekende dienst met een hoge klanttevredenheid. De afgelopen week was ik bij een van deze juridische loketten en mocht ik meedraaien. Ik raad dit iedereen aan. Een van de zaken waartegen wordt aangelopen, is dat zich mensen melden met een middeninkomen dat net boven de grens voor gesubsidieerde rechtsbijstand zit. Zij krijgen in de praktijk geen rechtshulp. De Raad voor Rechtsbijstand wijst ook nog op zzp'ers die niet in aanmerking komen voor gesubsidieerde rechtsbijstand. In de praktijk kan de wet- en regelgeving tot schrijnende situaties leiden, omdat mensen die het wel nodig hebben, geen rechtshulp krijgen. Ik vind dat de hardvochtigheden in die wet moeten worden weggenomen. Ik vind dat de middengroepen en de zzp'ers niet buitenboord mogen vallen. Zij hebben echt meer nodig dan alleen maar informatie en chatbots. Dat is op zich hartstikke goed, maar het is niet voldoende. En niet iedereen kan een rechtsbijstandverzekering nemen. De Raad voor Rechtsbijstand wil in schrijnende gevallen waarin mensen tussen wal en schip dreigen te vallen, toevoegingen kunnen geven. Ik wil van de minister weten hoe hij daartegen aankijkt. Over het Juridisch Loket zelf: het heeft zekerheid nodig over de eigen toekomst. Het wordt een stichting met wettelijke taken, maar dat duurt nog vijf jaar. Waarom duurt dat zo lang? Ik vind het echt ingewikkeld dat het elk jaar moet gaan onderhandelen over de financiering, bijvoorbeeld over de incidentele kosten aangaande het gratis telefoonnummer. Hoe gaat de minister hieraan meer zekerheid bieden? Tot slot de maatschappelijke bijdrage van de advocatuur aan de gesubsidieerde rechtsbijstand. Ik heb daarover eerder een motie ingediend. Ik vind dat grote commerciële kantoren daar een bijdrage aan moeten leveren. Hoe ver staat het daarmee? Wat is er gebeurd met de uitvoering van mijn motie aangaande pro bonozaken die door grote kantoren vaker opgepakt kunnen worden? Ik hoop dat ik daarop ook een antwoord krijg.