de regeringsverklaring

De heer Klaver (GroenLinks-PvdA): Dank u wel, voorzitter. Dank voor de bezielende leiding deze anderhalve dag. Dank aan de minister-president voor de beantwoording van alle vragen; uitstekend gedaan. Ik vond de rest van de kabinetsploeg ook echt heel goed. Hou dit vast, zou ik u willen zeggen ter aanmoediging. Voorzitter. Verder is mij opgevallen dat dit debat in redelijke rust is verlopen. We hebben ook weleens van dit soort debatten gehad waarin de temperatuur heel hoog opliep. Volgens mij zijn de temperaturen wel hoog opgelopen, maar ging dat steeds over inhoudelijke strijdpunten. Dat is terecht, want het gaat ergens over in de politiek en er zijn grote meningsverschillen. Ik had gehoopt dat we een aantal van die meningsverschillen al vandaag hadden kunnen overbruggen. Het lijkt nog niet zover te zijn. Maar goed, de avond is nog niet om. Het is belangrijk dat we die meningsverschillen allereerst blootleggen, zodat duidelijk is waar ze zitten en we vervolgens een poging doen om ze te overbruggen en stappen te zetten met elkaar. Voorzitter. Ik wil beginnen met de AOW, omdat dat voor onze fractie een van de meest aangelegen punten is. Ik heb het al een paar keer gezegd, maar ik wil dit kabinet er echt van doordringen: voor ons gaat het hierbij om twee zaken. Eén. Wij vinden het onrechtvaardig voor al die mensen die nog langer moeten werken en die al op jonge leeftijd zijn begonnen in zwaar werk. Voor hen is dit eigenlijk al niet te doen. Maar wat hier ook meespeelt en waarom dit voor ons een stevig punt is, is het feit dat hierover gewoon afspraken waren. Het is onbetrouwbaar om eenzijdig terug te komen op die afspraken. Het legt ook een hypotheek op samenwerking. Het is een valse start. Het feit dat op de dag van de regeringsverklaring vakbonden zeggen "wij willen niet in overleg, wij stoppen ieder overleg totdat dit weg is", zou een teken en een signaal moeten zijn. Ik hoop dat we deze dag kunnen afsluiten met een premier die zegt: dat klopt, dat is waar, wij halen deze maatregel van tafel. Dat is de enige verstandige zet die nu gedaan kan worden. Op dit punt dienen we ook een motie in, net zoals de vorige keer.