Stages in het mbo, hbo, wo en aansluiting op de arbeidsmarkt

Brontekst

De heer Oostenbrink (BBB): Dank u wel, voorzitter. Terwijl dit land een schreeuwend tekort heeft aan vaklui, zoals timmermannen, elektromonteurs en loodgieters, blijft het aantal mbo'ers dalen en blijft nieuwe aanwas voor dit soort noodzakelijke beroepen uit. Dat is ook de zorg van ZorgpleinNoord, zo lazen we. Door vergrijzing en een dalende arbeidspopulatie nemen de tekorten in de zorg schrikbarend toe, van ruim 5.000 vorig jaar naar bijna 23.000 in 2033, is de verwachting. Opleidingen in techniek en zorg bieden een grotere kans op een baan dan bijvoorbeeld economische en administratieve opleidingen. Goede loopbaanoriëntatie kan het verschil maken in de keuze voor een kansrijke studie en daarmee een sterkere positie op de arbeidsmarkt. Hoe kunnen we ervoor zorgen dat leerlingen een beter beeld krijgen van de baankansen die een bepaalde opleiding biedt, vraag ik ook aan de minister. Dat het aantal mbo'ers daalt, heeft een aantal voor de hand liggende redenen. Er worden minder kinderen geboren en de samenleving vergrijst. Maar het komt ook doordat het theoretisch onderwijs nog altijd zowel bij leerlingen als bij ouders een beter imago heeft. Dat is wat BBB betreft volkomen onterecht. Het slechte imago komt mede door jarenlang overheidsbeleid waarin de nadruk lag op theoretisch onderwijs. Het resultaat is dat we te weinig praktisch opgeleide studenten hebben, terwijl de arbeidsmarkt daar juist wel om vraagt. Deze vraagt namelijk om nieuwe helden, vakmensen zoals automonteurs, schilders, bouwers en lassers. Het is daarom absurd dat mbo'ers vandaag nog discriminatie ervaren en zich vaak minderwaardig en ondergewaardeerd voelen. Een voorbeeld dat ik voorbij hoorde komen — dat heb ik zelf vijftien jaar geleden ook meegemaakt — is dat wanneer mbo'ers met hun mbo-pas naar een uitgaansgelegenheid gaan, zij daar geweigerd worden wanneer ze hun mbo-pas laten zien. Hierbij ook de vraag aan de minister wat hieraan gedaan kan worden. Die discriminatie zien we ook terug bij stagevergoedingen. Of je een stagevergoeding krijgt, hangt ten zeerste af van je opleidingsniveau. Studenten van het mbo vissen het vaakst achter het net. Zij krijgen minder vaak een stagevergoeding dan hbo'ers of wo'ers. Daarnaast zijn er sterke verschillen tussen opleidingsrichtingen. Die ongelijkheden en de financiële stress die studenten ervaren, worden vaak gebruikt als argumenten voor het instellen van een verplichte stagevergoeding van gelijke hoogte. We zien echter ook de nadelen hiervan. Bij een vast bedrag zullen minder kleine ondernemers een stageplek aanbieden. Een stage vraagt vaak ook iets van een bedrijf. Graag een reflectie van de minister hierop, waarbij hij ook ingaat op het feit dat een stage een leertraject moet zijn en leerlingen niet het idee moeten krijgen puur als goedkope arbeidskracht te worden gebruikt. De onderwijstijd in het mbo moet maximaal gebruikt worden voor het leren van een beroep. Om meer winnaars te krijgen, moeten onderwijsaanbieders, overheidsinstellingen en het bedrijfsleven intensiever samenwerken. Scholen moeten beter gaan inspelen op technologische veranderingen die in bedrijven plaatsvinden. Dit kan bijvoorbeeld door samen te werken aan ideeën voor opleidingen en door gezamenlijk na te denken over wijzigingen in het onderwijsprogramma. Een obstakel hierbij is dat mbo'ers publieke en private middelen niet met elkaar mogen vermengen bij samenwerkingsprojecten. Welke oplossingen kan de regering hierin bieden? Dit geldt ook voor de subsidie voor het verbeteren van de aansluiting in de beroepskolom, waarmee de scholen de overgang van en naar het mbo kunnen verbeteren. Eerder werd van de toen beschikbare 50 miljoen euro slechts 10 miljoen besteed, omdat scholen de bureaucratie rondom de aanvraag te ingewikkeld vonden. Mijn vraag aan de minister is dan ook wat hieraan gedaan kan worden. Hieruit blijkt overigens ook maar weer dat geld niet altijd de oplossing is. Kijk ook naar het feit dat de onderwijsuitgaven zijn verdubbeld sinds de eeuwwisseling, terwijl de problemen in het onderwijs toenamen. De uitdagingen vragen om creativiteit, waarbij een verbetering van het imago en de samenwerking, waarvan iedereen uiteindelijk profiteert, oplossingen kan bieden zonder dat dit de samenleving direct te veel geld kost. Tot zover.

Versie f9bc037d61befe1379f128e97f300f0d7cfed8e856aa1d8f6039441b61629cc9 · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.