Martin Oostenbrink

Mbo

De heer Oostenbrink (BBB): Dank u, voorzitter. Zonder mbo'ers staat ons land stil. Dat is geen slogan; dat is een feit. Ook maandag meldde RTL dat BBB een van de partijen is met de meeste mbo'ers op de kieslijst. Dat is geen toeval, want wij staan pal voor vakmensen: voor de mensen die bouwen, zorgen, repareren en Nederland draaiende houden. Het mbo is geen bijzaak, maar het fundament van onze samenleving. Dat fundament verdient erkenning, instroom en waardering. Als mbo'er heb ik geleerd praktisch en pragmatisch problemen aan te pakken. Maar ik heb ook de ongelijkheid in de samenleving gezien, in hoe er tegen het mbo en mbo-studenten wordt aangekeken. Voorzitter. De instroom daalt al jaren. In de zorgopleiding is het verlies het grootst. De opleiding tot verzorgende IG verloor sinds 2019 ruim 10.000 studenten, maar ook in de techniek, bouw, infra en logistiek zien we een daling, terwijl de arbeidsmarkt schreeuwt om vakmensen: zonder technici geen stroom, zonder loodgieters geen water, zonder bouwvakkers geen huizen en zonder verzorgenden geen zorg. Dit is geen trend; dit is een systeemcrisis. BBB ziet dit als het gevolg van jarenlang beleid waarin het theoretisch onderwijs werd voorgetrokken en het praktisch onderwijs werd verwaarloosd.

De heer Oostenbrink (BBB): Dank voor deze vraag. In een eerder debat hebben we het ook al gehad over toegang van de mbo'ers tot de arbeidsmarkt. De Algemene Rekenkamer heeft geconcludeerd dat het Stagefonds Zorg niet per se meer stageplekken heeft opgeleverd. Dat is natuurlijk ook voor ons een keus geweest. Bij bepaalde fondsen moet je wikken en wegen: wat is het resultaat dat je wil behalen met een bepaald fonds en geeft dat dan ook het gewenste resultaat?

De heer Oostenbrink (BBB): Dank ook voor deze vraag. Zoals ik eerder zei: in een coalitie moet je natuurlijk altijd keuzes maken, dus dat geldt ook voor bepaalde bezuinigingen. Daarom moet je natuurlijk altijd kijken wat wel kan en wat niet kan, maar kijk je ook naar bepaalde fondsen om te zien of je daarmee een probleem kan oplossen dat je graag wil bewerkstelligen. In het geval van bijvoorbeeld het Stagefonds Zorg geeft ook een rapport van de Algemene Rekenkamer aan dat het niet oplevert wat we willen. Als het gaat om staan voor het mbo: als BBB staan we daarvoor. Dat geldt bijvoorbeeld ook voor bepaalde krimpgelden, waarvan we zeggen: die moeten beschikbaar komen om het mbo beschikbaar te houden in de regio's.

De heer Oostenbrink (BBB): Dank ook voor deze vraag. Zoals ik al eerder zei: er moeten bepaalde keuzes worden gemaakt, ook op het moment dat je in een coalitie zit en er een nieuwe begroting aan komt. Dan moet je in sommige gevallen, ook al is het met pijn in je hart, kiezen voor bezuinigingen. Als het gaat om de toekomst … We zitten in de laatste week voor het verkiezingsreces. De verkiezingen komen eraan. Ik hoop vooral dat een nieuw kabinet daarin keuzes zal maken om te kijken wat we anders kunnen doen. Als het gaat om BBB: wij staan voor het mbo. Bepaalde keuzes die gemaakt zijn, doen zeer. Die doen pijn. Maar als het gaat om de vakmensen zie ik terdege dat ze van belang zijn voor onze samenleving.

De heer Oostenbrink (BBB): Mooie woordspelingen trouwens. Zoals ik al eerder zei: je moet natuurlijk ook luisteren naar wat bijvoorbeeld een Algemene Rekenkamer zegt. Als een rapport aangeeft dat iets niet werkt, moet je ermee ophouden. Dan moet je zeggen: dat is iets wat niet het resultaat oplevert dat we willen. Dan moet je daar ook eerlijk over zijn en zeggen: oké, dan stoppen we daarmee. We hebben deze discussie eerder gehad, ook in een eerder debat. Dat maakt ook dat je daarin als coalitiepartij keuzes maakt.

De heer Oostenbrink (BBB): Kijk, BBB staat vooral voor het mbo omdat we zien dat er zo veel vakmensen nodig zijn in de samenleving, ook naar de toekomst toe. We zien dat er op dit moment zo veel stagneert in de bouw en in de zorg, en dat we echt wel merken dat we de vakmensen die we in het verleden gehad hebben, terug moeten krijgen. We hebben er daarom ook voor gepleit dat de krimpgelden teruggaan naar de regio's die het nodig hebben, om daar mbo'ers weer toegang te geven tot regionale mbo-scholen. We hebben ook het voorbeeld in Zuid-Limburg gezien, waar ze een extra mogelijkheid hebben gekregen om samen te werken en extra gelden om het daar breder neer te zetten, zodat het mbo daar toegankelijk blijft.

De heer Oostenbrink (BBB): Zoals ik zei: je moet keuzes maken. Dat doet pijn en is soms lastig, maar dat maakt wel dat we ook getracht hebben om ervoor te zorgen dat je het mbo op bepaalde plekken in een bepaalde regio toegankelijk houdt. Zoals ik net ook al zei, is Limburg daar een goed voorbeeld van, waarin je echt kan laten zien, ook voor de mensen daar in de buurt, dat een mbo toegankelijk blijft, in de buurt blijft, zodat je er bij wijze van spreken met de buurtbus naartoe kan gaan, omdat veel minderjarigen onderwijs willen genieten en een vakspecifieke opleiding willen volgen.

De heer Oostenbrink (BBB): Dank, voorzitter. Even zoeken waar ik was. De arbeidsmarkt schreeuwt om vakmensen. Dit is geen trend, dit is een systeemcrisis. BBB ziet dit als het gevolg van jarenlang beleid waarin het theoretisch onderwijs … Dat heb ik net al gehad. Het mbo levert onze nieuwe helden, de mensen die zorgen, bouwen, repareren en onderhouden. Zij verdienen geen stigma maar waardering. Het is absurd dat mbo'ers nog steeds worden geweigerd in uitgaansgelegenheden en zich ondergewaardeerd voelen. BBB wil dat de overheid het voortouw neemt in het herstellen van het imago van het mbo. Dat begint niet alleen met taal, maar ook met representatie. Laten we kijken naar kundigheid en ons niet alleen blindstaren op diploma's. Voorzitter. BBB roept de minister op om het tij te keren. Kom met een brede instroomcampagne voor het mbo gericht op zorg, techniek, bouw en vakmanschap. Gebruik succesvolle voorbeelden uit het hbo, maar breid ze uit met instroombonussen zoals het afschaffen van collegegeld voor cruciale beroepen en stage- en baangaranties. Juist nu moeten we investeren in de mensen die Nederland draaiende houden. Graag ook daarop een reactie van de minister. Daarnaast moet het mbo weer aantrekkelijk worden als werkplek. De personeelstekorten zijn nijpend. Uit een rapport blijkt een tekort van 900 tot 1.400 fte aan docenten en 40 tot 100 fte aan instructeurs, vooral in techniek, specialistisch vakmanschap, Nederlands en rekenen. BBB wil structurele bekostiging voor vakdocenten, minder bureaucratie en meer ruimte voor leermeesters en praktijkroutes. Zoals we vaker zeggen: werken ín het onderwijs en niet áán het onderwijs. Voorzitter. Een stage hoort aantrekkelijk te zijn, voor diegene die stage loopt en voor het bedrijf en de instelling die de stage bieden. BBB pleit dan ook voor het aantrekkelijk maken van een stage, rekening houdend met draagvlak en maatwerk. Hoe gaat de minister het aantrekkelijker maken om stage te lopen? Wordt er gekeken naar een advies voor een minimale stagevergoeding, rekening houdend met draagvlak bij bedrijven en maatwerk voor studenten? Tot slot, voorzitter, wil ik onze waardering uitspreken voor alle mbo-studenten en -docenten, en specifiek voor alle mbo'ers die meekijken. Nederland kan niet zonder jullie en heeft jullie keihard nodig. Wat jullie doen, is waar jullie goed in zijn. En als je doet waar je goed in bent, heb je altijd een voorsprong.

De heer Oostenbrink (BBB): U noemt het hbo. Ik denk dat het leven van een mbo-student anders is dan dat van een hbo-student. Een mbo'er moet vaak nog een bijbaan hebben om het allemaal te kunnen bekostigen. Dat heb ik zelf meegemaakt. Dat is anders dan voor een hbo'er, die studiefinanciering krijgt of wat anders. Daarvoor is het beter geregeld. Die ongelijkwaardigheid zie je daarin natuurlijk ook weer terug. Dat maakt dat we ook willen kijken of er een mogelijkheid is om te onderzoeken of dat voorbeeld specifiek geënt kan worden op het mbo, om te kijken wat de eventuele resultaten daarvan zijn.

De heer Oostenbrink (BBB): Zoals ik al vaker heb gezegd: elk voorstel dat langskomt, zullen wij als fractie goed bekijken. Echter, overheidsgeld en overheidsfinanciën zijn niet onuitputtelijk. Daarin zul je altijd moeten kijken wat wel kan en wat niet kan. Het mbo gaat me aan het hart. Ik heb het zelf gevolgd. Ik heb de ongelijkwaardigheid ook meegemaakt. Ik heb ook meegemaakt dat je, als je dat volgt, met volle lesweken en volle lespakketten, daarnaast moet werken in het weekend om het allemaal maar zelf te kunnen bekostigen, ook de reis ernaartoe. U heeft het over mooie woorden, maar dit is zeker ook hoe wij vanuit de fractie dit oprecht voor ons zien. Maar tegelijkertijd kun je niet alles, dus daarin moeten we goede keuzes maken. Elk voorstel dat langskomt, zullen we goed bekijken. Vooruitlopend op de stagevergoeding, wat ik al eerder heb aangegeven, vragen we de minister ook om echt goed te kijken hoe je dat het beste kunt doen.

De heer Oostenbrink (BBB): Dank ook voor deze vraag. Wat ik eerder zei, als het gaat om het tegenstemmen ten aanzien van het Stagefonds: we hebben gegronde redenen voor de keuzes die we daarin hebben gemaakt. Dat moet je niet voortzetten op het moment dat je het resultaat niet haalt. We hebben het gisteren inderdaad nog over een tweeminutendebat gehad. We zitten voor het verkiezingsreces. We hebben ook de keuze gemaakt voor wat je laat voorgaan. De Griffie heeft ook al aangegeven dat de hele agenda bomvol zit. Gisteren waren er nog veel verzoeken om een en ander in te plannen. Ook daarin moet je keuzes maken. Als er een verzoek tot een tweeminutendebat wordt ingediend en dit plaatsvindt na het verkiezingsreces, dan zal BBB er alles aan doen om ervoor te zorgen dat de situatie voor mbo'ers gelijkwaardiger wordt dan die nu is.

De heer Oostenbrink (BBB): Daar ben ik het grondig mee oneens. Ik ben zelf mbo'er, dus als geen ander weet ik hoe we daarvoor strijden, ook om het toegankelijk te houden in de krimpregio's, om ervoor te zorgen dat ook daar vakmensen opgeleid worden om onze samenleving dragend te houden.

De heer Oostenbrink (BBB): In het tweeminutendebat, of dat nou deze week ingepland wordt of na het verkiezingsreces, zullen voorstellen worden gedaan waarover gestemd gaat worden. Met alles wat er voorbijkomt, ook in deze laatste weken voor het verkiezingsreces, denk ik dat er keuzes moeten worden gemaakt over wat je wel en niet steunt. Ook daarin maak je per fractie verschillende keuzes over wat je wel en niet steunt.

De heer Oostenbrink (BBB): Ik had in ieder geval in mijn betoog nog een reactie gevraagd van de minister op de inzet van een brede instroomcampagne voor het mbo.

De heer Oostenbrink (BBB): Dank, voorzitter. Ook dank aan de minister. Het is enorm fijn en goed om te horen dat de minister bereid is om aan de slag te gaan met de verplichte stagevergoeding en dat het in zijn woorden "gewoon geregeld gaat worden". Daarnaast is het ook goed om te horen dat de minister zich in wil zetten om het basisaanbod van het mbo in de regio in stand te houden. Ik roep de minister nog wel op om goed te kijken naar de aantrekkelijkheid van een eventuele instroomcampagne, de charme van het mbo en hoe dit toch op een andere en betere manier geplot kan worden in de samenleving. Ik merk veel om mij heen dat er ook door ouders anders wordt gekeken naar een mbo-studieadvies dan wanneer een kind kiest voor een hbo- of wo-opleiding. Ik denk dat daar ook echt de crux zit in de samenleving. We moeten kijken hoe we dat kunnen aanpassen, zodat we de waardering in de samenleving goed kunnen borgen. We moeten niet alleen, zoals vandaag veel gedaan is, hier in de Kamer waardering uitspreken. Tot zover.