Behandelvoorbehoud EU-voorstel SAFE en Defensie-witboek

De heer Dassen (Volt): Dank, voorzitter. Europa heeft de unieke kans om zich militair onafhankelijk te maken van de Verenigde Staten en zich voor te bereiden op een eventuele Russische aanval, waarvan de verwachting is dat die binnen enkele jaren zou kunnen plaatsvinden. Wat Volt betreft zijn de terugkeer van Donald Trump in het Witte Huis en zijn groeiende afkeer van de NAVO dan ook niet het moment om bij de pakken neer te gaan zitten, maar een kans die met beide handen moet worden aangegrepen. Mijn fractie keek dan ook vol verwachting uit naar het voorstel van de Europese Commissie. Het was goed dat het er kwam. De hoop was dat het van Europa een echte militaire grootmacht zou gaan maken. Dat is ook hoe ik het parlementaire voorbehoud zie: we kunnen dat nog een keer aan de minister meegeven. Maar ik moet toegeven dat er ook bij mijn fractie wel wat teleurstelling is over hoe dit plan naar voren is gebracht. Ik mis de nodige ambitie. De plannen zijn tot nu toe meer van hetzelfde. Het kan en het moet wat mijn fractie betreft dan ook Europeser. Voorzitter. Over het defensiewitboek. Hierin staan positieve stappen naar meer militaire slagkracht voor Europa, maar voor mijn fractie is en blijft het punt de afhankelijkheid van de Verenigde Staten. Die blijft in stand met deze plannen. Is de minister dat met mij eens? Hoe reflecteert de minister op de aangenomen motie van Volt en NSC om met een plan B te komen waarmee Europa zich als het moet eigenstandig kan verdedigen tegen de Russische agressie, zeker nu we zien hoe Donald Trump in het Witte Huis tekeergaat en nu blijkbaar ook al aan bondgenoten vraagt om Oekraïne niet meer te steunen? Ook daar hoor ik graag een reactie van de minister op. Dan over SAFE, de pot van 150 miljard aan leningen. Volt is het eens met experts dat de grootte van het bedrag, net als de vorm waarin deze pot geld beschikbaar wordt gesteld, ontoereikend zal zijn. Het is, zoals ik al zei, veel meer van hetzelfde. Het bedrag van 800 miljard euro dat met SAFE en de zogenaamde "ontsnappingsclausule" van het SGP moet worden vrijgemaakt, zal vooral gaan naar de nationale defensie-industrie, wat zal leiden tot fragmentatie en tot duplicatie. En precies datgene wat we volgens mij met elkaar willen veranderen, zal het in stand houden, terwijl we nu juist moeten toewerken naar een echte Europese defensie-industrie. Ik wil dan ook graag van de minister horen of hij dit probleem ook ziet en of hij denkt dat deze plannen hierin voldoende verandering zullen brengen. Wat gaat hij hier zelf aan doen? Ook hoor ik graag van de minister hoe deze plannen ervoor zorgen dat Europa de nodige strategic enablers kan aanschaffen. Ik zie daar namelijk echt een probleem. Deze investeringen zijn veel te groot voor een of twee lidstaten. Dit vereist dan ook gezamenlijke Europese investeringen. Ook dat zie ik in deze plannen helemaal niet terugkomen. Ik hoor graag hoe de minister dit ziet. Is hij bereid om het voortouw te nemen in de ontwikkeling van deze strategic enablers, bijvoorbeeld op het gebied van gezamenlijke militaire inlichtingencapaciteit of luchttransport? Voorzitter. Experts voorzien dat we per jaar zo'n 250 miljard euro extra nodig hebben om een Russische aanval af te kunnen schrikken. Dat betekent 3,5% van het bbp. Ik hoor graag hoe de minister daarnaar kijkt. Ik hoor ook graag hoe hij kijkt naar het voorstel dat besproken is in de Europese Raad van de ministers van Financiën, het voorstel van Bruegel over een Europees defensiemechanisme, dat juist wel voorziet in een gemeenschappelijke aanschaf. Voorzitter. Voordat ik afrond nog een vraag over de positie van Moldavië. De minister gaf eerder aan positief te staan tegenover de oproep om Moldavië ook toegang te geven tot het SAFE-instrument. Ik hoor graag wat de ontwikkelingen op dit vlak zijn. Echt tot slot. Wat Volt betreft moet nu worden toegewerkt naar een echte Europese defensie-industrie, een defensie-unie met een diep geïntegreerde defensiemacht, gezamenlijke aanschaf en productie van defensiematerieel en een Europees leger met een Europese commandostructuur en militaire inlichtingen. Want alleen zo kan Europa zich staande houden in de wereld van vandaag en morgen, dus laten we die kans ook pakken met elkaar. Dank u wel.