Begrotingsonderdeel Herstel Groningen

Brontekst

De heer Kops (PVV): Dank u wel, voorzitter. Dit debat voeren we elk jaar. Dat is op zich natuurlijk heel logisch, want het betreft de begroting. Toen ik dit debat aan het voorbereiden was, dacht ik: wat is er vorig jaar bij de begrotingsbehandeling eigenlijk allemaal gezegd? Wat hebben we toen met elkaar besproken? "Vertraging op vertraging. Dit gaat niet goed. Dat gaat niet goed." Eigenlijk had ik hele stukken tekst van vorig jaar vandaag opnieuw kunnen uitspreken, gewoon precies hetzelfde. Dat is natuurlijk veelzeggend, want er zijn zo veel gedupeerden die nog steeds eindeloos wachten en wachten, al jarenlang. Al jarenlang, sinds de parlementaire enquête, worden er continu grote woorden gesproken over het inlossen van de ereschuld, maar heel veel gedupeerden merken daar nog bar weinig van. Een citaat van een gedupeerde in het Dagblad van het Noorden: "Er komt geen einde aan. Wat je ook doet, je krijgt er geen grip op. Was de opdracht maar: loop naar de Zuidpool en weer terug. Dan weet je tenminste waar het begin is, en waar het einde." Oftewel: er is schrijnende machteloosheid. Uitgerekend vandaag verscheen er in datzelfde Dagblad van het Noorden een pijnlijk bericht: "Aalf uit Appingedam krijgt geen nieuwbouwwoning, zijn buurman wel." Lang verhaal kort: de heer Wicherts en zijn dochter komen niet in aanmerking voor een nieuwbouwwoning, maar de achterburen wel, terwijl het gaat om vergelijkbare woningen. Voorzitter. We hebben het al vaker besproken. Wat is dit voor gekkigheid? Hoe kan dit? We lezen in hetzelfde artikel dat de Nationaal Coördinator voor de betreffende achterburen een uitzondering zou hebben gemaakt om de behandeling van de hele buurt zogezegd gelijk te trekken. Klopt dat? Van gelijke behandeling is hier namelijk niet bepaald sprake. Vind je het gek dat de Nationaal Coördinator zo weinig vertrouwen geniet, met een rapportcijfer van 4,7? Oftewel: die is keihard gezakt. De heer Wicherts zegt: "Ook hier wordt niet gecommuniceerd waarom wij niet sloop en nieuwbouw aangeboden krijgen. Er wordt met twee maten gemeten. Als je daarover vragen stelt, krijg je een lulantwoord." Dit is toch niet uit te leggen? Bovendien is het geen unicum, want in Loppersum en Ten Boer hebben we dezelfde ellende gezien. Kortom, wat nu? Hoe gaat de staatssecretaris dit oplossen? En dan te beseffen dat de heer Wicherts ook nog zegt: "Ik hoef niet per se een nieuw huis. Ik wil gewoon serieus genomen worden." Kun je nagaan. Het gaat de gedupeerde hier dus in de eerste plaats om een beetje erkenning en fatsoenlijke communicatie, uitleg. Dat mag toch zeker niet te veel gevraagd zijn? Graag een reactie. Voorzitter. Ik zei het al: feitelijk behandelen we in dit debat de begroting. Wat gaat er dan allemaal gebeuren? Hoeveel geld gaat waarnaartoe? Dat is het idee van een begroting. Op Prinsjesdag verscheen er bij de begroting een kort persberichtje op rijksoverheid.nl. Je zou zeggen dat alle belangrijke ontwikkelingen en maatregelen waar de staatssecretaris het meest trots op is, in zo'n persbericht flink worden uitgemeten, maar nee. Wat lezen we? 60 miljoen voor de sociale agenda, 50 miljoen voor economische investeringen en ook nog 60 miljoen euro voor een mogelijke AI-fabriek. Ik heb geen idee. Ik vraag mij echt serieus af hoe zo'n bericht op een gemiddelde gedupeerde overkomt. Beter gezegd: wat heeft iemand die al jarenlang wacht op schadeafhandeling of versterking, iemand die jarenlang moet knokken om te krijgen waar hij gewoon recht op heeft of iemand die erkenning of gelijke behandeling wil en noem het allemaal maar op, aan 60 miljoen euro voor een eventuele AI-fabriek? Ik heb geen idee, maar ik denk: helemaal niets. Waar blijven in zo'n ronkend persbericht bijvoorbeeld de maatregelen of een plan om de versterking te versnellen, om maar even iets cruciaals te noemen? Voorzitter. En dan te bedenken dat er ook heel veel stille gedupeerden zijn, mensen die recht hebben op een schadevergoeding, maar daar tot dusverre geen aanvraag voor hebben gedaan. Daarbij gaat het maar liefst om 200.000 mensen. Kun je nagaan: de omvang van de hele schade-ellende is dus nog vele malen groter. Kunnen we concluderen dat het hier gaat om mensen die er simpelweg niet meer in geloven, die gewoon de moed hebben opgegeven? Zo ja, dan gaan verhalen in het Dagblad van het Noorden zoals het verhaal van de heer Wicherts daar natuurlijk niet bepaald bij helpen. Integendeel. Ik heb begrepen dat het IMG de stille gedupeerden nu om privacyredenen niet actief mag benaderen, maar die bevoegdheid met de nieuwe Groningenwet wel gaat krijgen en die mensen dit jaar toch alvast gaat aansporen om schadevergoeding aan te vragen. Klopt dat? Als het IMG dat nu toch al gaat doen, waarom is daar dan niet veel eerder mee begonnen? Het IMG gaat deze stille gedupeerden dus benaderen, terwijl instanties zoals het IMG en alle bureaucratische rompslomp van dien voor hen misschien wel dé reden is geweest om juist geen schadevergoeding aan te vragen. Hoe ziet de staatssecretaris dat dan in praktische zin voor zich? Voorzitter. In datzelfde wetsvoorstel wordt vastgelegd dat het IMG schades tot €60.000 kan herstellen zonder onderzoek te doen naar de oorzaak. Omdat daar niet veel van terecht is gekomen, hebben we daar in december al een debat over gevoerd. Toen, in december, waren nog maar enkele honderden gedupeerden geholpen. Er waren dus wederom veel beloftes en goede intenties, maar een belabberde uitvoering. De staatssecretaris beloofde toen beterschap. Hoe staat het er nu mee? Is die achterstand vandaag de dag weggewerkt? Ik mag toch hopen van wel. Voorzitter, dan tot slot. Ik ben door mijn tijd heen, zie ik. Een jaar geleden meldde de Nationaal Coördinator dat de versterkingsoperatie toch niet in 2028 voltooid zal zijn, maar wel ergens tussen 2030 en 2032. Dat is en blijft natuurlijk bizar. Er was toen een tekort aan projectleiders en bewonersbegeleiders. Hoe knullig eigenlijk. Hoe is dat nu? Een heel stom tekort aan mankracht. Is dat inmiddels allemaal opgelost? Wat gaat de staatssecretaris doen om die achterstand alsnog in te lopen? Dank u wel, voorzitter.

Versie 4afc4527b25c031b8313f437f88cfa2cd1903fbe2559f0e241de57c5a53c2f7d · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.