Begrotingsonderdeel Herstel Groningen

Brontekst

De heer Bushoff (GroenLinks-PvdA): Dank u wel, voorzitter. Gisteren rond deze tijd zat ik in de Euroborg. Ik kan nu gewoon ophouden! Nee, grapje. Het was er verschrikkelijk koud, maar goed gekleed en vol goede moed ging ik daarnaartoe. Ik had het idee: met die drie punten komt het wel goed. Nou, dat kwam niet goed. Ik kan het de aankomende coalitie natuurlijk niet aanrekenen dat FC niet drie punten heeft binnengehaald, maar, zeg ik erbij, ik zou de aankomende coalitiepartijen eigenlijk wel op het hart willen drukken: hoewel jullie er niet voor kunnen zorgen dat Groningen wint, kunnen jullie er wel voor zorgen dat Groningers en de gedupeerden van de gaswinning de komende periode niet gaan verliezen. Er zijn nog heel veel mensen, duizenden, die wachten op versterking of schadeherstel, er wordt nog gas gewonnen uit de kleine gasvelden en de ongelijkheid groeit. In dat licht hebben jullie de kans om nu ook echt doorbraken te realiseren. Verspil die kans niet. Er is ook wel wat urgentie bij geboden. Ik wil dat vandaag graag illustreren aan de hand van enkele voorbeelden. Ik wil vandaag graag vier onderwerpen aanstippen. Het eerste wat ik wil benoemen, is dat de tijd van wachten niet gratis is. In het vorige debat haalde ik zelf al het voorbeeld aan van een ouder echtpaar dat eigen geld heeft moeten inleggen voor de sloop van hun woning. Na een jarenlange strijd kregen zij een deel daarvan terug, maar eigenlijk was het te laat. Collega Beckerman gaf het voorbeeld van een 95-jarige man die nog twee jaar langer moest wachten op duidelijkheid. Dat zijn schrijnende voorbeelden, die niet op zichzelf staan. Zo interviewde Dagblad van het Noorden zes jaar geleden al gedupeerden van de gaswinning in de serie Ik wacht. Nu blijkt dat zes jaar later 70% van de mensen die nog steeds in dezelfde woning zitten, nog steeds wacht. De gemiddelde wachttijd is negen jaar. Dat geeft maar eens aan hoe urgent het is om die doorbraken echt te realiseren en hoe groot de verantwoordelijkheid van een nieuwe coalitie is. Voorzitter. Laat ik daar alvast één voorstel aan toevoegen. Op dit moment zijn zeker honderden zaken van mensen echt compleet vastgelopen. Het gaat om heel lang lopende zaken die heel moeilijk zijn. Juist voor deze mensen is het, denk ik, nodig dat er zo snel mogelijk perspectief komt en dat zij geholpen worden. Daarvoor is er een herstelagenda opgesteld. Dat is, denk ik, een goede zaak. Die agenda zou ervoor moeten zorgen dat de verschillende partijen, IMG, NCG en gemeentes, bij elkaar aan tafel gaan zitten om de langstlopende zaken ook echt op te lossen. Maar ik krijg het idee, ook als ik kijk naar de beantwoording van de staatssecretaris van vragen hierover uit eerdere debatten, dat dat nog niet helemaal zo loopt als je zou willen. Dat komt mede doordat het eigenlijk ontbreekt aan iemand die de verantwoordelijkheid heeft en die iedereen die daar aan tafel zit bij elkaar kan zetten en zegt: we gaan niet eerder deze kamer uit dan dat het geregeld is voor de langstlopende zaken waar we het vandaag over hebben. Ik vraag de staatssecretaris dan ook of hij het beeld dat ik schets herkent en of hij de urgentie voelt dat daar iemand voor aangesteld moet worden die die doorbraken kan forceren. Voorzitter. Dan over ongelijkheid. We lazen volgens mij vandaag in het dagblad over mensen in Appingedam. Toevallig — nou, eigenlijk is dat niet toevallig — ging het over de straat waar ik recentelijk zelf ook nog ben geweest. Mensen moeten via via horen dat hun buren complete nieuwbouw krijgen. Zijzelf horen via via dat er niks gebeurt aan hun woning. Althans, ze weten eigenlijk niet precies wat er gebeurt aan hun woning. Dit voorbeeld staat niet op zichzelf, want er zijn tal van dit soort voorbeelden, bijvoorbeeld in Appingedam, in Ten Boer of in Loppersum. Het is natuurlijk schrijnend dat mensen via via moeten horen wat er wel of niet aan hun huis gebeurt, maar daarnaast is het ergste natuurlijk dat die ongelijkheid zorgt voor scheuren in gemeenschappen. Mensen kijken op een andere manier naar elkaar. Mensen hebben moeite om hierover te spreken met hun buren, omdat ze zien hoe ongelijk ze behandeld worden. Die schrijnende ongelijkheid moeten we tegengaan. Precies daarom was er het rapport-Van Geel, dat zei: elke Groninger heeft recht op een veilig, schadevrij en verduurzaamd huis. Dat moet het uitgangspunt zijn. Ik zou de nieuwe coalitie dan ook op het hart willen drukken: doe die ereschuld aan Groningen recht, los die in door gehoor te geven aan de aanbevelingen van de commissie-Van Geel en neem dat rapport over. Voorzitter. Dan een tweede punt als het gaat om ongelijkheid, maatregel 29 uit Nij Begun. Dat punt is al heel vaak hier voorbijgekomen, ook in de afgelopen debatten. Samen met mijn collega, mevrouw Beckerman, heb ik ervoor gewaarschuwd dat de manier waarop die maatregel nu is ingericht, ertoe kan leiden dat er nieuwe ongelijkheid ontstaat en ook dat die manier te bureaucratisch zou zijn. We lezen vandaag ook weer dat doordat er veel regels zijn rondom bijvoorbeeld zo'n verduurzamingsplan, de kans levensgroot is dat er ellenlange wachttijden ontstaan voor mensen voordat zij in aanmerking komen voor daadwerkelijke verduurzaming, omdat ze moeten wachten op zo'n verduurzamingsplan. Dat kan niet de bedoeling zijn. Ik wil van de staatssecretaris weten wat hij gaat doen en welke interventie hij gaat plegen om te voorkomen dat deze ellenlange wachttijden ook daadwerkelijk gaan ontstaan. Welke veranderingen is hij bereid om door te voeren? Voorzitter. Dan over duurzaam herstel. Dat is nog zo'n maatregel waarvan ik denk dat we met z'n allen hoopten en dachten: "Eindelijk. Eindelijk gaat het er komen. Dit kan echt een verschil maken." Natuurlijk hebben we het er al vaker over gehad dat dat in beginsel nog niet liep. Een paar dagen geleden kregen we een brief met aanpassingen van deze regeling. De vraag die bij mij bleef hangen over wat mij opviel, was de volgende. Het drempelbedrag wordt verhoogd naar €500.000. Dat is op zichzelf een goede zaak. Want inderdaad, wat bleek nou uit de pilot die was gedaan? Dat het bedrag dat nodig was om die woningen duurzaam te herstellen heel vaak hoger was dan het initiële gekozen drempelbedrag van €125.000. Maar, zo lezen we, het gebied waarop deze maatregel van toepassing is wordt eigenlijk kleiner. Dan is de vraag die bij mij blijft hangen: blijft het budget gelijk, ja of nee? Was dat het uitgangspunt, ja of nee? Voorzitter, dan het derde punt waar ik bij stil zou willen staan. Dat gaat over vrijwilligers en het verenigingsleven. Persoonlijk denk ik dat het verenigingsleven iets is om te koesteren. Als we het hebben over leefbaarheid, juist in een regio als Groningen, dan spelen verenigingen daarin een cruciale rol. Denk aan de voetbalvereniging, het dorpshuis en noem maar op. We kunnen niet zonder ze als het over leefbaarheid gaat. Nou is het probleem dat veel van deze verenigingen moeite hebben met het vinden van vrijwilligers. Vrijwilligers geven logischerwijs vaak aan dat ze het er nu even niet bij kunnen hebben vanwege alle ellende die ze door de gaswinning aan hun hoofd hebben. Ik denk dat we dat probleem niet geheel kunnen wegnemen, maar we kunnen er wel alles aan doen om de ellende van deze mensen te verminderen en zo snel mogelijk te zorgen voor die veilige, schadevrije en duurzame huizen. Wat we ook nog zouden kunnen doen, is deze mensen wellicht een klein stukje ontzorgen. We zouden hen met een vrijwilligersvergoeding kunnen helpen zodat ze ietsjes meer tijd kunnen vrijmaken van hun werk om in het verenigingsleven te steken. Het zou toch eeuwig zonde zijn als ook nog het verenigingsleven in Groningen de dupe is van de gaswinningsellende? Daarom heb ik ook met enkele collega's een voorstel ingediend om voor de vrijwilligers enige financiële ruimte en meer tijd te creëren, zodat ze zich in het verenigingsleven kunnen storten. Voorzitter, tot slot. Ik kan er niet omheen: aan de ene kant wordt er nog gas gewonnen uit de kleine gasvelden — ik roep de nieuwe coalitie nogmaals op om geen nieuwe vergunningen te verlenen en de gaswinning zo snel mogelijk af te bouwen — en aan de andere kant is Shell nota bene weer een nieuwe arbitragezaak begonnen tegen de Nederlandse Staat. Hoe is het mogelijk, vraag je je af. Shell vindt namelijk nog steeds dat het nog meer geld van de Nederlandse Staat moet krijgen. Het is toch werkelijk ongelofelijk dat ze vanuit elke holding die ze hebben, of het nu in Londen of in Brussel is, alles proberen om de Nederlandse Staat een poot uit te draaien? Ik vind dat werkelijk waar schaamteloos. Ik persisteer dan ook in mijn oproep om álles te doen om Shell en Exxon te bestrijden, met elk middel dat we hebben, zodat ze alle rekeningen voor Groningers voldoen. We moeten geen genoegen nemen met het feit dat ze ons telkens een poot proberen uit te draaien. Volgens mij ben ik ruim door mijn aangegeven spreektijd heen, voorzitter, dus hier laat ik het bij.

Versie 4afc4527b25c031b8313f437f88cfa2cd1903fbe2559f0e241de57c5a53c2f7d · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.