de ontwikkeling van de koopkracht en de stijgende energieprijzen

Mevrouw Inge van Dijk (CDA): Voorzitter. Vandaag hebben we het over de koopkracht van onze inwoners, over een cijfer dat afhankelijk is van heel veel factoren, zoals inkomen, belastingen en inflatie, maar ook van veranderingen in het persoonlijk leven van mensen. De vraag die centraal staat, is simpelweg: houd je als huishouden aan het einde van je geld wel of geen maand over? Oftewel: kun je rondkomen? Als we in de huidige onzekere situatie naar buiten kijken, zien we heel duidelijk verschillen. Hoge brandstofprijzen hebben met name grote gevolgen voor mensen die afhankelijk zijn van hun auto om naar het werk te gaan, bijvoorbeeld in regio's met slecht openbaar vervoer. Een kilometervergoeding van €0,19 zet dan ook geen zoden aan de dijk. Zo roept ook het CNV op tot verhoging hiervan. Ook zijn er stijgende energielasten voor mensen met variabele energiecontracten en slecht geïsoleerde huizen. Inflatie raakt iedereen, maar sommige huishoudens kunnen dat prima opvangen, terwijl andere financieel compleet onderuitgaan. Als je dit weet, wat vind je dan van het pakket dat hier voorligt? Sommigen zeggen tegen me: je moet juist niks compenseren; dat dwingt mensen om versneld te verduurzamen. We moeten ook zeker wat met onze afhankelijkheid van olie en gas, maar mensen hiervoor nu financieel door het ijs laten zakken door binnen enkele maanden veranderingen af te dwingen, zullen wij nooit toestaan, zeker niet als ze er niks aan kunnen doen. Want het is al eerder benoemd: huurders zijn afhankelijk van de verhuurder voor verduurzaming. Ik ben er wel positief over dat het kabinet gaat helpen, maar waar ik wederom moeite mee heb, is dat het blijkbaar heel ingewikkeld is om mensen doelgericht te ondersteunen, dat we soms schieten met hagel, dat gemeenschapsgeld juist niet in die lege portemonnees terechtkomt en dat we als gevolg van onze systeemwereld niet exact kunnen doen wat onze leefwereld nodig heeft. Zo maak ik me grote zorgen over de werkende armen, vaak ook gezinnen met kinderen. Uit onderzoek van afgelopen weekend blijkt dat een groep van zo'n 800.000 huishoudens met een laag inkomen niet in aanmerking komt voor de generieke compensatie. Dat is een groep waarvan heel veel mensen wel iedere dag van huis gaan naar hun baas en keihard werken om hun steentje bij te dragen. Er zijn nog meer groepen die in de problemen kunnen komen: studenten, ondernemers met een hoog energieverbruik, zoals de bakker op de hoek, maar ook sportaccommodaties zouden weleens in de problemen kunnen komen. Zoals blijkt uit de nieuwste raming van het CPB, waarin er vorige week nog een schepje bovenop werd gedaan met een inktzwart recessiescenario, weten we niet welke kant het opgaat. Maar we weten wel dat het voor kwetsbare groepen heel spannend wordt. Het heeft geen zin als het kabinet over een paar maanden constateert dat dat inderdaad zo is en dan pas weer over ad-hocmaatregelen gaat nadenken, die dan op korte termijn weer uitvoeringsproblemen opleveren. Ik wil het kabinet er dan ook toe oproepen om nú verschillende kwetsbare groepen in kaart te brengen, daarvoor verschillende scenario's en plannen uit te werken en hier al bij de eerstvolgende begrotingsmomenten serieus rekening mee te houden. Ook zien wij een aantal kortetermijnmogelijkheden voor ondersteuning van kwetsbare groepen. Gemeenten kunnen mensen helpen, onder andere via de bijzondere bijstand. Maar de SER constateerde onlangs bijvoorbeeld dat een groot deel van de werkende armen hier geen gebruik van maakt: ze weten het niet of ze schamen zich. Herkent de minister dit? Zo ja, welke oplossingen ziet zij dan voor zich? Stel je voor dat iedereen deze regelingen wel weet te vinden; is het dan wél voldoende om rond te komen, of is er een extra vangnet nodig, zoals een soort TONK-regeling, die we tijdens de coronacrisis hadden voor ondernemers? Denk ook aan het versneld versoepelen van het gemeentebeleid omtrent giften, zoals de tas met boodschappen. Veel gemeentes hebben dat al gedaan. Daarmee maken we het in de samenleving gemakkelijker om elkaar te helpen. Wat kan het kabinet doen om dit verder te versnellen? In het coalitieakkoord staat dat we willen dat bijverdiengrenzen opgerekt worden. Echter, hier is wetgeving voor nodig. Hoe staat het daarmee? Ook ontvangen veel ouderen niet de inkomensondersteuning waar ze recht op hebben, bijvoorbeeld door beperkte informatie-uitwisseling tussen overheidsdiensten, maar ook omdat ze niet weten dat ze ergens recht op hebben. Dat is simpelweg een gemiste kans. De volgende vraag: kan het kabinet ook dit op korte termijn verbeteren? Wij zijn ook blij dat er aandacht is voor ondersteuning van de eilanden, maar waarom doen we niks voor de CAS-eilanden? Voorzitter. Het gaat hier om de vraag of mensen kunnen rondkomen en of dit pakket daarvoor voldoende houvast biedt. Armer worden we de komende tijd wellicht allemaal een beetje, maar wij hebben stevige zorgen over die kwetsbare groepen, zoals de werkende armen. Deze groepen mogen niet het kind van de te hoge rekening worden. Dank je wel.