Spoor

Brontekst

De heer Olger van Dijk (NSC): Dank, voorzitter. Ik mocht ook mee op het werkbezoek aan Spanje. Ik ben daardoor ook geïnspireerd. Niet alles is beter in Spanje, maar het hsl-netwerk wel. Dat hebben we kunnen zien. Terwijl wij hier in Nederland nog met 120 kilometer per uur over onze enige HSL-Zuid kachelen, gaan ze daar inderdaad met 300 kilometer per uur lekker comfortabel — en betaalbaar! — in tweeënhalf uur van Barcelona naar Madrid. We komen inderdaad nog te spreken over het voorstel dat in Q1 komt; daarvoor sluit ik me aan bij de vraag van mevrouw Koekkoek. Volgens mij was het geen vraag, maar gewoon een toezegging, dus dat gaan we zien en met elkaar bespreken. Ik heb nog wel een aantal punten naar aanleiding van het werkbezoek. Sinds 1 januari rijdt de NS hier met een nieuwe concessie. Op internationale verbindingen is nu daadwerkelijk concurrentie mogelijk. Spanje laat zien dat dat tot scherpere prijzen voor consumenten kan leiden. Kan de staatssecretaris aangeven hoe het ermee staat in Nederland? Wanneer kunnen we ook met nieuwe vervoerders naar Berlijn, Hamburg, Brugge? Zitten hier nog barrières? Zo ja, probeert de staatssecretaris die dan ook weg te nemen en de concurrentie op de internationale verbindingen aan te jagen? De NS en de NMBS verdubbelen nu, in de nieuwe dienstregeling, het aantal dagelijkse treinen naar Brussel naar 32. Dat is op zich natuurlijk mooi, maar in hoeverre is er dan nog ruimte voor concurrentie? Dat is eigenlijk mijn vraag aan de staatssecretaris. Het gaat dus ook om andere aanbieders. Ik sluit graag aan bij de vragen van het lid Koekkoek over de nachttrein van Barcelona naar Amsterdam en vul daarbij aan de concrete vraag wanneer de eerste nachttrein daadwerkelijk gaat rijden. Dan kom ik bij onze eigen HSL-Zuid. Voor de kerst mocht ik zelf een stukje meerijden. De snelheidsbeperkingen, zo kan ik u vertellen, liggen iedereen zwaar op de maag. De hele dienstregeling in Nederland heeft er ook last van. Kan de staatssecretaris aangeven wanneer die constructiefouten echt zijn opgelost? Hoe groot zijn de risico's als we weer sneller zouden gaan? Dan heb ik het dus over de kans op een vorm van bezwijken, maar ook over het effect, want we moeten ook accepteren dat we niet alle risico's tot nul kunnen reduceren. Het maakt natuurlijk wel uit wat dan het effect is. Is de staatssecretaris het met NSC eens dat in elk geval het opnieuw verder verlagen, dus naar 80, niet aan de orde kan zijn? Kan hij ook een stappenplan toezeggen voor hoe we weer toewerken naar 300 km/u op die HSL-Zuid? Voorzitter. Op dit moment geldt er een toeslag voor het deel tussen Schiphol en Rotterdam. Het is niet voor alle reizigers precies duidelijk hoe die toeslag wordt verrekend. Het is erg omslachtig. Ziet de staatssecretaris mogelijkheden om die toeslag te laten vervallen totdat het automatisch kan? Als dat niet kan, wanneer kan het dan automatisch worden verrekend? Voorzitter. Uit de laatste cijfers die we ontvingen over de prestaties van NS en ProRail blijkt dat de bodemwaarden ternauwernood gehaald worden. Voor de HSL-Zuid geldt dat helaas nog altijd bij lange na niet. Kan de staatssecretaris aangeven of er al resultaten zijn van het verbeterprogramma waar NSC per motie om heeft gevraagd? Kan de staatssecretaris ons ook het comfort geven dat we in 2025 die absolute bodemwaarden echt achter ons gaan laten en de streefcijfers weer in beeld komen? Graag een reactie van de staatssecretaris op de slechte score van de NS in het Europese onderzoek van T&E. NS was nummer 22 op een lijst van 27 Europese spoorwegexploitanten. Voorzitter. Ik kom bij de vervolgstappen voor de Lelylijn en de Nedersaksenlijn. Laat ik proberen om positief te beginnen. Goed dat er met de regio overeenstemming is over de opzet van het masterplan van de Lelylijn naar aanleiding van mijn motie. Daar kunnen we gelukkig mee verder. Maar het uitblijven van een vervolgstap voor de Nedersaksenlijn kan ik niet anders betitelen dan als "broddelwerk". In de brief aan de Tweede Kamer van 24 december durft deze staatssecretaris zelfs naar deze Kamer te wijzen. In het debat voor de kerst noemde ik dit al "de wereld op z'n kop". Deze Kamer heeft in januari 2024 al uitgesproken: handen af van het budget van de Lelylijn. Dit is uitentreuren herhaald. In antwoord op Kamervragen van de heer Pierik en mijzelf van eind november vorig jaar zijn tien mogelijke financieringsopties voor de NSL in beeld gebracht. De Lelylijn — ik heb het nagelezen — staat er echt niet bij als mogelijk budget om uit te putten. Graag breng ik in herinnering dat deze staatssecretaris bestuurt namens deze Kamer. Ik herhaal het voor de derde keer: wij willen resultaten zien. Keer alle potjes om, maak dit tot topprioriteit. Heel concreet tot slot enkele vragen aan deze staatssecretaris. Wat heeft hij nu gedaan om geld te vinden voor de Nedersaksenlijn? Hoe vaak is de staatssecretaris in Brussel geweest? Heeft hij al gesproken met de Europese Investeringsbank? Waarom kan er geen bijdrage komen uit de 2,5 miljard voor de ontsluiting van woningbouw? Heeft de staatssecretaris met de regio gesproken over cofinanciering? Wanneer is het vervolgoverleg? Voorzitter. Waar een wil is, is een weg, een spoorweg. Ik vraag met klem van de staatssecretaris om voor het tweeminutendebat dat ongetwijfeld wordt aangevraagd, een overzicht te sturen van de financieringsmogelijkheden voor de Nedersaksenlijn die nu concreet worden onderzocht. Voorzitter, tot slot. Wij willen van de staatssecretaris het gevoel krijgen dat hij er echt alles aan doet om de financiering voor elkaar te boksen, dat hij overlegt, laveert en tot een oplossing komt. Kortom, dat hij bestuurt. Dank u wel.

Versie 559f7cff6de6adaa6db8a20273ef61bc329410e10aecf612d4362f7bf723b6bf · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.