Pakket Belastingplan 2027

Brontekst

Mevrouw Beckerman (SP): Ik kijk er niet naar uit, maar het is altijd goed om medische kennis te horen. Is dat voldoende? Dat is het. Ik noemde het trouwens niet voor niets "de middeleeuwse aderlating". Voorzitter. Ik ga door naar het kopje arbeid versus kapitaal. Er zijn dus twee grote cadeaus voor vermogenden en ondertussen gaat de werkende klasse meer en meer belasting betalen. Het valt op dat het kabinet ook in dit Belastingplan zijn uiterste best doet om belastingverhoging niet al te sterk op te laten vallen. Het zit een beetje verstopt, maar als je scherp kijkt, zie je een dramatisch beeld. Het is vandaag al vaker genoemd: de werkende klasse gaat 7,8 miljard meer belasting betalen. De lastenverzwaringen in het Belastingplan komen voor een groot deel bij werkenden terecht. Als je kijkt naar de tabel waarin ook de economische effecten van beleid meegenomen zijn, dan zie je dat het bijna geheel bij werkenden terechtkomt. Dat is niet solidair en maakt ons toch al zo oneerlijke belastingsysteem nog oneerlijker. Ondertussen lopen voor hen de kosten voor levensonderhoud, voor huren, boodschappen, energie en vervoer op. Maar de Kamermeerderheid die eiste dat dit kabinet met een koerswijziging moest komen om ervoor te zorgen dat werken meer gaat lonen, wordt voor nu nog genegeerd door het kabinet. We krijgen het pas voldoende maand. Welke opties overweegt het kabinet om de aangenomen motie om werken meer te laten lonen uit te voeren? In het D66-verkiezingsprogramma vinden we een heel aantal opties om kapitaal een rechtvaardiger deel te laten betalen. Wordt daarnaar gekeken? We zagen een belasting van 1% extra voor vermogens boven de 1 miljoen, 2% voor vermogens boven de 2 miljoen. We zagen een progressieve belasting in box 3. We zagen een grondwaardebelasting voor bedrijven. Zijn deze opties nog in beeld? Erkent het kabinet dat de vrijheidsbijdrage — mijn buurman had het er net ook over — bijna geheel door werkenden wordt betaald? Het deel dat zogenaamd via werkgevers wordt betaald, gaat via de Aof-premie. Dat zorgt ervoor dat er een lagere loonruimte is, dat er lagere lonen zijn en dat het uiteindelijk door de werkenden zelf wordt betaald. Hiermee draai je mensen toch een rad voor ogen? Dit is toch gewoon misleiding, net als de belastingverlaging in box 2 die wordt verkocht als een belastingverhoging? Voorzitter. Niet alleen wordt kapitaal minder belast en arbeid meer, ook is de verdeling binnen de werkende klasse scheef. Schijf 1 en schijf 2 in de inkomstenbelasting gaan wel omhoog, schijf 3 niet. Dat leidt tot meer ongelijkheid. Erkent het kabinet dit? De zogenaamde koopkrachtmaatregelen maken het nog schever. Gingen de 20% laagste inkomens er eerst 0,2% op vooruit — dat is al dramatisch — nu wordt dat 0,1%. Erkent het kabinet dat uitvoering van een aangenomen motie om werken meer te laten lonen juist ook moet bijdragen aan ondersteuning van lagere inkomens? Voorzitter. Er worden een enorm tempo en hoge tijdsdruk opgelegd om geld te vinden om maatregelen te nemen voor vermogenden. Tegelijk verloopt het oplossen van de wooncrisis heel traag. Dat was misschien wel een van de grootste thema's van de verkiezingen vorig jaar. D66 liep erin voorop en wilde bekendstaan als de partij die de wooncrisis zou gaan oplossen. En nu is het toch wel erg stil. Echte maatregelen worden jaren en jaren vooruitgeschoven, zoals de miljardeninvesteringen die nodig zijn voor betaalbare woningen. Deze komen te laat en zijn te gering. Wel zijn er nu huurverhogingen voorgesteld en wordt extra geld beschikbaar gesteld voor juist de huizenbezitters die het minder of niet nodig hebben. We zien meer markt en minder huurrecht en daarmee wordt de wooncrisis alleen maar groter. In dit Belastingplan zit een mooie maatregel, een begin van een oplossing voor een van de meest bizarre belastingen die huurders via hun woningbouwcorporatie betalen, de ATAD. Dit is een belasting voor belastingontwijkende multinationals, zoals die is bedoeld, die we in Nederland dan gek genoeg opleggen aan sociale huurders en hun corporaties. Eindelijk zou die belasting worden afgeschaft, maar ineens is daar weer onzekerheid over. Het kabinet schrijft op 9 oktober eerst een staatssteuntoets te willen doen. Dat is problematisch, omdat die corporaties al de oproep hebben gekregen, ook van de autoriteit, om te gaan rekenen alsof die maatregel gaat gelden. En nu komt daar ineens weer onzekerheid bij. Dat kan ertoe leiden dat corporaties zeggen: ja, wacht eens even, als wij geen duidelijkheid krijgen, gaan wij nu die woningen ook niet in de planning opnemen, of uiteindelijk dus niet realiseren. Erkent het kabinet dat het door met een voorbehoud te komen corporaties weer onzekerheid geeft, terwijl ze nu hun meerjarenbegrotingen vaststellen? Het risico bestaat dat corporaties terughoudender worden. Klopt het dat de staatssteun voor sociale huisvesting op grond van het DAEB-Vrijstellingsbesluit 2025, mits aan de gestelde voorwaarden wordt voldaan, is vrijgesteld van voorafgaande aanmelding en goedkeuring door de Europese Commissie? Waarom, vragen wij het kabinet, wordt ineens weer een voorbehoud in het Belastingplan opgenomen? Is het kabinet bereid om, indien de maatregel voldoet aan de voorwaarden van het DAEB-Vrijstellingsbesluit, het staatssteunrechtelijk voorbehoud ten aanzien van de inwerkingtreding te laten vervallen en de beoogde inwerkingtreding per 1 januari 2028 rechtstreeks wettelijk vast te leggen? Zoals mijn buurman al zei, bereiden we daarop een amendement voor. Dus de staatssecretaris kan ook volstaan met het woordje "steun"; dat zou mooi zijn. Voorzitter. Tegelijkertijd is de ATAD-vrijstelling voor mijn partij niet goed genoeg. En dat zou het eigenlijk voor heel veel partijen niet moeten zijn, want er zijn veel grotere beloftes gedaan. Het is interessant dat zelfs volgens zijn eigen standaarden het kabinet te weinig doet om de wooncrisis aan te pakken. In april schreef de minister van Wonen aan de Kamer dat de winstbelasting voor woningbouwcorporaties moet worden afgeschaft en dat zelfs dat nog te weinig is om het grote gat te dekken, wat nodig is als je wel aan alle woningbouwafspraken wilt voldoen. Simpel gezegd: er is veel te weinig geld om die betaalbare sociale huurwoningen te bouwen. Zelfs van de eigen maatregelen moet de minister toegeven dat ze — dat zijn haar woorden — alleen in theorie, en dan nog slechts tijdelijk, zouden kunnen werken. Aedes becijferde dat er een gat van 20 miljard is voor de bouw van sociale huurwoningen door corporaties en 31 miljard voor de komende tien jaar. Dat tekort staat gelijk aan de bouw van 115.000 sociale huurwoningen of 880.000 verduurzaamde woningen. Daarom werkt de SP aan een amendement om de winstbelasting voor corporaties af te schaffen. Ook dat is zo'n bizarre belasting. Corporaties mogen helemaal geen winst maken, maar worden vervolgens wel aangeslagen voor winstbelasting. Erkent het kabinet dat het te weinig doet om de wooncrisis aan te pakken? Is het bereid om serieus te kijken naar ons voorstel om de winstbelasting voor corporaties te schrappen en in te zetten voor de bouw en verbetering van echt betaalbare huurwoningen? Zo nee, welke maatregelen wil het dan nemen? Ik kijk er nog niet naar uit, maar de herfst en de winter komen er weer aan. Terwijl de grote olie- en gasbedrijven miljardenwinsten maken, maken veel huishoudens zich nu al zorgen over de energierekening. Miljoenen mensen hebben al moeite met het betalen van de energierekening en de komende jaren wordt de energierekening alleen maar hoger. Dit is het moment om in te grijpen en de energiebelasting te verlagen. De Consumentenbond laat onderbouwd zien hoe dat kan. Waarom laat het kabinet de mogelijkheid liggen om de energierekening te verlagen? Heel vaak zie je dan in dit soort debatten dat het kabinet naar Europa wijst om te zeggen dat een verlaging van de energiebelasting niet zou kunnen. We zien dat het omgekeerde ook waar is: we kunnen de belasting op stroom verlagen naar het minimale toegestane Europese tarief van 0,001 cent per kilowattuur. Waarom kiest het kabinet niet voor een verlaging? De SP bereidt een eigen voorstel voor om de energierekening voor huishoudens te verlagen door de energiebelasting te verlagen. Voorzitter. Wij doen voorstellen voor betaalbaar wonen, voor betaalbare energie en ook voor betaalbare zorg. Het kabinet wil bijna 10 miljard bezuinigen op de zorg. Het eigen risico gaat door dit kabinet oplopen naar €520 per jaar. Het kabinet wil de zorg via de huishoudelijke hulp afbreken en schaft de aftrek van zorgkosten af. Bij dat punt wil ik nog wat langer stilstaan, zoals anderen voor mij al deden, ook in interruptiedebatjes. Honderdduizenden chronisch zieken en gehandicapten maken hier gebruik van. Uit rekenvoorbeelden blijkt dat het hun bijvoorbeeld tot €1.100 per jaar kost. Het problematische met het verdwijnen hiervan is dat het hun niet alleen maar die regeling kost, maar dat ze, doordat daardoor hun rekeninkomen omhooggaat, ook anders geraakt worden. Ze raken bijvoorbeeld zorgtoeslag kwijt, kunnen huurtoeslag kwijtraken en kunnen meer belasting moeten betalen. Er is brede steun in de Kamer om dat niet op deze manier te doen, maar we zien eigenlijk nog geen begin van een oplossing van het kabinet. Nou is eigenlijk de vraag: wat gaat het kabinet doen? Gaat het leveren? Gaat het de Kamer tegemoetkomen door met een regeling te komen die wel gaat werken? Of gaat het deze maatregel zoals die op dit moment in dit Belastingplan geformuleerd staat, nu schrappen? Bovendien wil het kabinet bijna een miljard bezuinigen op de Wet langdurige zorg. In dit Belastingplan zijn daarvoor al plannen opgenomen. Een bezuiniging van 120 miljoen op weer, wéér, de ouderenzorg. Dat kent wel een pijnlijke geschiedenis. Een paar jaar geleden werd gezegd: "We gaan de verzorgingshuizen sluiten, want het is veel efficiënter om de zorg bij mensen thuis te leveren. Dat kan veel beter en dat kan veel efficiënter. Dat gaan we thuis bij mensen doen. Blijft u maar langer thuis wonen en wij zorgen ervoor dat u thuis die zorg krijgt." Wat doet het kabinet nu? Het kabinet zegt nu te gaan bezuinigen op de zorg die mensen thuis krijgen. Dat is heel problematisch voor heel veel ouderen. De SP komt met een amendement op dit Belastingplan om dit niet te doen. Erkent het kabinet dat het uitermate wrang is om mensen eerst op te roepen langer thuis te blijven wonen om vervolgens hard te bezuinigen op de zorg die mensen thuis kunnen krijgen? Erkent het kabinet dat daardoor veel problemen kunnen ontstaan? Wil het kabinet ons voorstel steunen, waarbij we eerst kijken, en dat is cruciaal, welke zorg mensen nodig hebben? Zet dus wat ouderen nodig hebben echt voorop. Dat kan wat ons betreft thuis zijn, als dat voor hen het beste werkt, maar het kan ook op locatie zijn. Wij denken daarbij aan kleine geclusterde woonvormen, heel vaak het "zorgbuurthuis" genoemd. Is dat niet een veel logischere route? Niet nu weer zomaar snijden in de kosten, maar eerst kijken wat er nodig is. Wat is de beste zorg voor onze ouderen? Voorzitter. Daarmee heb ik de belangrijkste onderwerpen voor nu eigenlijk wel gehad. Ik vond het ook wel ... Ik heb twee keer eerder een deel van een belastingplan gedaan. Los van het feit dat ik het inhoudelijk vaak niet met kabinetten eens ben, waren het heel interessante debatten. Ik heb weleens een blok gedaan met de staatssecretaris en de minister van Financiën en de minister van Wonen, waarin we eindeloos discussieerden over wat er nodig was op Wonen. Hetzelfde gold voor de klimaatmaatregelen. Ik vind dit debat eigenlijk, als je het vergelijkt met een paar jaar geleden, een heel raar debat, in die zin dat we allemaal niet weten waar we aan toe zijn. Of je het nou eens bent met de voorstellen of niet, we weten niet waar we aan toe zijn, terwijl we al zover in de tijd zitten. Ik vind dat een heel vreemde debatvorm en ik heb ook niet het gevoel dat er vandaag op de cruciale thema's naar nieuwe meerderheden wordt gezocht. We gaan het zien de komende weken, maar ik vind dit een heel bizarre gang van zaken. Ik ben een beetje buitenstaander, maar ik vind het dus een hele bizarre manier om zulke cruciale wetgeving op deze manier te behandelen. Dank u wel.

Versie 23eecc80aaf2f91059d10d5e61a46267c0b3083fef411c9292c1d6257e96c85c · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.