Wijziging van de begrotingsstaat voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingshulp voor het jaar 2026 (wijziging samenhangende met de Voorjaarsnota)

Brontekst

Minister Sjoerdsma: Voorzitter. Een aantal Kamerleden hebben in hun introductie geraakt aan de kern van datgene waar wij vandaag over spreken, namelijk: over wie gaat dit debat? Dit debat gaat over de mensen die op de vlucht zijn als gevolg van de crisis in Iran, de Afghanen die worden teruggeduwd naar Afghanistan, de Libanezen die uit het zuiden naar het noorden trekken. Het gaat over de Oekraïners, die vechten tegen Rusland. Het gaat over de mensen in onder andere de DRC, die te maken hebben met een van de meest verschrikkelijke en dodelijke besmettelijke ziektes: ebola. Het gaat over de mensen daar, de allerkwetsbaarsten, maar tegelijkertijd ook over de mensen hier. Daar hebben we het ook in het vorige debat over gehad. Het is in het belang van de mensen daar dat we dingen doen en het is ook in het belang van de mensen hier dat de mensen daar fatsoenlijk worden opgevangen en dat we voorkomen dat er hele grote ongecontroleerde migratiestromen starten. Ik heb vorige week ook gezegd — en ik denk dat dit alleen maar urgenter is geworden — dat we ons in een perfect storm bevinden. Het aantal vluchtelingen en ontheemden neemt echt dramatisch toe. Waar mensen vroeger in het land zelf op de vlucht sloegen, steken ze nu landsgrenzen over, en meerdere landsgrenzen. Zo groot is de wanhoop. Tegelijkertijd nemen wereldwijd de noodhulp en andere zaken af. Dat is waar wij ons vandaag voor gesteld zien. Hoe gaan wij als Nederland om met de gevolgen van wat Rusland doet in Oekraïne, met de gevolgen van ebola? Het antwoord daarop is dat wij nu iets moeten doen. Dat is waar mijn ministerie voor strijdt en waar we voor gaan. Dat is ook waarom deze deal, deze afspraak met PRO, zo belangrijk is. We halen geld naar voren uit de volgende kabinetsperiode, uit 2031. We halen geld naar voren voor Oekraïne voor 2028 en 2029. Het is belangrijk dat de steun aan Oekraïne onverminderd blijft. Ik denk dat het in de kern bij deze afspraak om een set afspraken gaat die goed uitlegbaar is voor links en rechts in de Kamer. Dat beluister ik ook wel in uw Kamer vandaag. Iedereen zet zijn eigen accenten, maar als je hart geeft om de allerarmsten of de allerkwetsbaarsten, dan zitten hier essentiële dingen in. Als je zegt "we vinden het ook van groot belang dat we grote migratiestromen voorkomen", dan zitten hier heel belangrijke zaken in. Het kabinet is mevrouw Kröger en haar partij er dan ook zeer erkentelijk voor dat zij, ondanks de gebreken die ongetwijfeld ook weer aan deze afspraken zitten, hebben gedaan wat nu nodig is en het kabinet in staat stellen om te doen wat nu nodig is. Laat ik de nota van wijziging kort doorlopen. Er zit een aantal elementen in die van cruciaal belang zijn. De noodhulp is al kort genoemd door mij in mijn introductie. Dat betreft 100 miljoen euro. Dat geld zal worden besteed via VN-organisaties, via het Rode Kruis en via de welbekende Dutch Relief Alliance, waar allerlei Nederlandse organisaties inzitten. Dat zijn echt ontzettend goede organisaties, die heel goed weten wat er nodig is en waar. Dat is één. Twee. De 50 miljoen voor opvang in de regio is ook cruciaal. Op dit moment is die waarschijnlijk het meest cruciaal in een land als Libanon, waar meer dan een miljoen mensen ontheemd zijn en het zuiden hebben moeten verlaten. Het is een land dat zeer gastvrij was, eerst voor Syrische vluchtelingen, maar dat land kan het simpelweg niet aan. Ook hier hebben we toch echt wel een succesvol programma. Dat heet het PROSPECTS-programma. Het is een VN-programma dat niet alleen deze ontheemden opvangt, maar ook ervoor zorgt dat het draagvlak in gastgemeenschappen hoog blijft. Dat is cruciaal; dat weten we allemaal. Want als de ontheemde, de vluchteling bij jou om de hoek, wel steun krijgt en jij niet, ook al ben je arm, dan is het draagvlak snel vervlogen. Drie. Het geld voor ebola en andere gezondheidscrises is ook echt cruciaal. De Wereldgezondheidsorganisatie en de lokale gezondheidsgemeenschappen in onder andere de DRC, maar natuurlijk ook in aanpalende landen, hebben grote problemen. Het is echt een gezondheidscrisis van jewelste, waarvoor uw Kamer in meerdere debatten zeer veel aandacht heeft gevraagd, niet alleen in deze commissie, maar ook in de commissie voor Volksgezondheid. Daar gaat 27 miljoen naartoe. Dan Syrië: 25 miljoen. Natuurlijk is dat geld voor wederopbouw en perspectief, maar ook om vrijwillige terugkeer daar maximaal mogelijk te maken. Tot slot het geld voor Oekraïne dat uit deze afspraken voortvloeit. Dat is ook cruciaal. We zien dat onze Oekraïense bondgenoten op dit moment het momentum mee hebben. Zij kunnen echt elke euro kei- en keihard gebruiken. Zij willen zich ook klaarmaken voor de komende winter. We hebben gezien hoe moeilijk de afgelopen winter was. We hebben gezien wat Rusland heeft gedaan en hoe het heeft geprobeerd om de Oekraïense gemeenschap te breken door het elektriciteitsnetwerk tussen het oosten en westen van het land in tweeën te hakken en ervoor te zorgen dat iedereen daar letterlijk en figuurlijk in de kou kwam te zitten. Dan is het echt essentieel dat we nu een tandje bij zetten. Dat wordt ook echt gezien. Deze debatten bereiken niet altijd de buitenwereld, maar het aantal berichten dat ik kreeg van onze Oekraïense bondgenoten naar aanleiding van deze voornemens was echt heel hoog. Zij zien gewoon hoe cruciaal dat is. Dat komt bovenop de suppletoire begroting van 108 miljoen, die ik toch ook even wil noemen, omdat dit onderdeel is van wat het kabinet doet. Er gaat geld naar klimaat, maar ook naar grondstoffen. Dat is superbelangrijk in deze tijd. Verder noem ik vrouwenrechten, veiligheid en democratie. U hebt ook schriftelijke antwoorden gekregen op uw vragen in de eerste termijn. Wij hebben geprobeerd die zo goed en volledig mogelijk te beantwoorden. Ik zal nu graag ingaan op de vragen die u zonet hebt gesteld.

Versie 27da5a1171ab3f05d2b212700f855e3e77b578411d4030a8861785c34176a790 · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.