Digitaliserende overheid

Brontekst

Staatssecretaris Van Marum: Dit jaar komt dat beschikbaar. Dan een vraag van de VVD, van de heer Erkens. De cloud moet meer Nederlands of Europees worden en er moet kritisch worden gekeken naar aanbestedingsprocessen. Hoe kijkt de staatssecretaris daarnaar en hoe is hij van plan om met spoed hiernaar te handelen bij de aanbestedingen die eraan zitten te komen, zodat er goed wordt gehandeld en niet achteraf naar dit soort middelen hoeft te worden gegrepen? Het cloudbeleid wordt momenteel aangepast. Het resultaat daarvan kan ik binnenkort aanbieden. De IT-sourcingstrategie is geactualiseerd, mede als onderdeel van de Nederlandse Digitaliseringsstrategie. Vanuit de EU sturen meerdere trajecten naar landelijke en Europese maatregelen. Hierin trekken we ook heel nauw samen met de collega's van EZ op. Dan een vraag van de heer Erkens van de VVD: hoe is de staatssecretaris van plan het gebruik van AI binnen de overheid verder te stimuleren? Ik ben het met u eens dat AI voor de overheid veel kansen biedt en dat we ook de volgende stappen moeten nemen. De AI-activiteiten die zijn opgenomen in de NDS, zijn erop gericht om hierin te versnellen. Zo stimuleren we bijvoorbeeld het hergebruik van AI en schalen we veelbelovende initiatieven overheidsbreed actief op. Ook wordt de overheidsbrede handreiking generatieve AI bijgewerkt om overheden verdere handvaten te bieden voor een verantwoorde en effectieve inzet van AI en investeren we in het versterken van de AI-kennis en -vaardigheden bij de ambtenaren. Dan de vraag van de heer Erkens van de VVD: hoe wordt voorkomen dat er onnodige regeldruk is, zodat AI geïmplementeerd kan worden, welke kaders moeten worden aangepast om dit te regelen en schaalbaar in te zetten, en wat is de volgende stap op dat vlak? Ik begrijp uw zorgen. Daarom heb ik ook in de NDS opgenomen dat er wordt gewerkt aan een zogenaamd auditeerbaar kader voor AI, dat overheden gaat helpen bij een effectieve naleving en bij het wegnemen van juridische belemmeringen voor succesvolle AI-implementatie. De beroepsorganisatie van IT-auditors, NOREA, gaat ons hierbij helpen. Zij werken hier momenteel een plan voor uit. In Europees verband dragen we via het Omnibuspakket bij aan de vereenvoudiging van AI-regelgeving om adoptie en opschaling te bevorderen en onnodige regeldruk tegen te gaan. Dan de vraag van mevrouw Kathmann van GroenLinks-PvdA: kan de staatssecretaris vertellen wanneer het nieuwe cloudbeleid er komt? Het herziene rijksbrede cloudbeleid is bijna gereed. We verwachten dit in de eerste helft van het jaar aan de Kamer te kunnen sturen. Vanwege de recente geopolitieke ontwikkelingen is het intern aangehouden om het nog wat scherper aan te zetten met betrekking tot de risicoanalyses en de coördinerende en de kaderstellende rol van de CIO Rijk in aanvulling op het Besluit CIO-stelsel Rijksdienst 2026. Dan vroeg mevrouw Kathmann van GroenLinks-PvdA nog: hoe staat het met de aanbesteding van de rijkscloud? Wanneer wordt die uitgeschreven? Een verkenning naar de realisatie van een soevereine overheidscloud loopt. Hierbij worden interne dienstverleners, medeoverheden en de markt actief betrokken. Vandaag wordt bijvoorbeeld voor de derde keer in samenwerking met NLdigital een open dialoog met de markt georganiseerd. Hiervoor is een diverse groep marktpartijen, van start-up tot wereldwijde speler, uitgenodigd om mee te denken over het realiseren van een soevereine overheidscloud en een marktplaats voor clouddiensten. Tijdens het notaoverleg over de Nederlandse Digitaliseringsstrategie op 29 september 2025 heb ik uw Kamer laten weten dat de keuze voor een aanbesteding, ontwikkeling in eigen beheer, een combinatie van beide of een andere opzet onderdeel is van de verkenning. Bij dat overleg heb ik uw Kamer ook toegezegd dat u de resultaten van de verkenning in de eerste helft van 2026 mag verwachten. Daarmee heb ik het blokje AI en cloud afgesloten en kom ik bij het blokje digitale infrastructuur en ICT-projecten. Ik kreeg van mevrouw El Boujdaini van D66 de vraag: kan de staatssecretaris een overzicht leveren van de grote contracten in de afgelopen en in de komende twee jaar? Rijksbrede contracten worden bijgehouden in een rijkscontractenregister. Hier kan een overzicht van worden aangeleverd. Dat kan, indien gewenst, voor het voorjaarsreces. Departementspecifieke contracten worden niet actief door mijn ministerie bijgehouden. Dit is de verantwoordelijkheid van de betreffende departementen. De heer Erkens van de VVD, vroeg nog: heeft en neemt de staatssecretaris regie over projecten die uitlopen in kosten en moeten de projecten die fors over hun budget en tijd gaan niet stoppen? De uitvoering van ICT-activiteiten ligt bij de ministeries. De betreffende ministers hebben dan ook de plicht om ICT-activiteiten te stoppen als het niet goed gaat. Wij hebben daar afspraken over gemaakt. In de verzamelbrief digitalisering heb ik ook aangegeven dat ik strenger wil gaan toezien op het naleven van die afspraken, bijvoorbeeld door de ministeries aan te spreken als ze geen duidelijke go of no-go geven bij een CIO-oordeel of als adviezen van het AcICT niet voldoende worden opgevolgd. Dan de vraag van mevrouw El Boujdaini van D66: hoever is het onderzoek naar alternatieven voor de dienstverlening die Digipoort verleent? In 2019 is onderzocht welke vorm de nieuwe Digipoort zou moeten krijgen en hoe dat uitgevoerd zou moeten worden. Daar is de huidige herbouw ook op gebaseerd. In haar publicatie van het AcICT-advies heeft mijn voorganger aangegeven het programma Herbouw Digipoort gecontroleerd en met extra maatregelen te continueren. I-Interim Rijk heeft het afgelopen jaar een toekomstverkenning uitgevoerd. Daar zijn vijf scenario's uit gekomen. Deze scenario's zijn besproken met de gebruikers van Digipoort. Na de toetsing van onze architectuurprincipes maak ik samen met afnemers de keuze voor het beste scenario. Ik verwacht na het zomerreces een keuze te maken. Dan kom ik bij een vraag van mevrouw El Boujdaini van D66: hoe beoordeelt de staatssecretaris dat de herbouw van Digipoort initieel was geraamd op 23 miljoen en dat Logius nu verwacht dat het 81 miljoen euro zal kosten? Die 81 miljoen is op drie manieren te verklaren: vertragingen bij het platform waarop de nieuwe Digipoort moet gaan landen hebben tot meer kosten geleid, het oude en het nieuwe Digipoort moeten beide draaien en de kosten van het oude Digipoort zijn sterk gestegen. Mevrouw Zwinkels van het CDA vroeg: hoe wordt bij nieuwe stelsels structureel getoetst of die begrijpelijk en werkbaar zijn voor de mensen die niet digitaal zelfredzaam zijn? Zij vroeg ook of ik kon toezeggen dat niemand door digitalisering rechten verliest of afhankelijk wordt van informele noodoplossingen. Ik vind het gewoon ontzettend belangrijk dat we digitale dienstverlening leveren die bruikbaar is voor mensen. Een van mijn belangrijkste punten door al mijn dossiers heen is: wat betekent het voor de burger en voor de ondernemer? Ik werk ook samen met publieke dienstverleners aan een overheidsbrede aanpak voor het gestructureerd verzamelen, verwerken en analyseren van signalen, zodat de dienstverlening binnen de organisaties overheidsbreed verbeterd kan worden en patronen tijdig kunnen worden herkend. Bij nieuwe ontwikkelingen zoals EDI-wallet zetten we nu ook in op vrijwilligheid. Burgers en ondernemers kunnen ook op andere digitale en niet-digitale wijze dienstverlening van de overheid krijgen.

Versie 2b961461a77ca217d2d11e28fab12fcf2fe2105f691377e5a59cd569ecd7b3ba · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.