Digitaliserende overheid

Brontekst

Staatssecretaris Van Marum: Dan een vraag van mevrouw Kathmann van GroenLinks-PvdA: wat kan de staatssecretaris doen om de autonomie tot die tijd al beter te borgen in de lopende aanbestedingen en in inkoopprocedures? Bij nieuwe aanbestedingen roep ik overheidsorganisaties op om in hun risicoanalyses de geopolitieke situatie mee te nemen in hun afwegingen. Indien er sprake is van processen in relatie tot nationale veiligheid kunnen sinds 1 januari de Algemene Beveiligingseisen Rijksoverheid Opdrachten worden ingezet. Het is niet zomaar mogelijk om in de lopende procedures eisen tussentijds te wijzigen, tenzij die aanbestedingen worden ingetrokken, maar ook dat heeft weer een grote impact op de continuïteit en leidt mogelijk ook tot financiële onrechtmatigheden. We hanteren daarom een risicogebaseerde aanpak. Dan een vraag van mevrouw El Boujdaini van D66. Digipoort wordt gehost door de Amerikaanse multinational Equinix. Hoe borgt de staatssecretaris de veiligheid van Digipoort in het kader van de digitale soevereiniteit? Alleen het oude Digipoort draait bij Equinix. Aan het eind van dit jaar moet de ontmanteling van het oude Digipoort afgehandeld zijn. Dan een vraag van mevrouw Kathmann van GroenLinks-PvdA: als Frankrijk in 2027 alle interne communicatie in eigen beheer kan doen, waarom kan Nederland dat dan niet? Net als Frankrijk doet de Nederlandse overheid onderzoek naar autonome communicatiemiddelen voor bijvoorbeeld chats en videovergaderen. Momenteel worden pilots opgezet met de tools die ook in Frankrijk worden gebruikt om te onderzoeken en te waarborgen dat implementaties voldoen aan de Nederlandse wetgeving en richtlijnen op het gebied van onder meer cybersecurity en de Wet open overheid. Voor videovergaderen worden pilots opgezet met de Franse vergadertool Visio en met de videovergaderfunctie Nextcloud. Voor de chat wordt ook gekeken naar opensourceoplossingen. Daarnaast wordt ook getoetst of de videovergadertool bijvoorbeeld kan aansluiten op de verschillende fysieke vergaderruimten van de Rijksoverheid over het hele land. Dan vroeg mevrouw Kathmann of Nederland het voorbeeld van Frankrijk kan volgen en wat er in de weg staat om de gevoeligste ICT-delen bij binnenlandse bedrijven te vestigen. We zijn hierover in nauw contact met Frankrijk. We werken ook met Frankrijk samen in het EDIC op het gebied van digitale gemeenschapsgoederen, waarbij mijn collega net een hele mooie functie gekregen heeft. We zijn in nauw contact. De uitdaging betreft niet zozeer de inkooptechniek, maar vooral welke consequenties er zijn voor het primaire proces als een aanbesteding wordt ingetrokken of als een contract wordt opgezegd. Er zijn gewoon niet altijd alternatieven voorhanden. Dan kom ik bij het volgende blokje, AI en cloud. De vraag van D66 was hoe in het AI-beleid expliciet rekening wordt gehouden met digitale weerbaarheid en soevereiniteit. Vanuit de Nederlandse Digitaliseringsstrategie zetten we in op een beweging waarin de weerbaarheid en soevereine AI een belangrijke rol spelen. We werken dan ook toe naar een samenhangende blauwdruk. De keuzes werken door in alle fases van de AI-ontwikkeling, van de benodigde infrastructuur tot en met de gebruikte modellen. Concreet gaat het daarbij bijvoorbeeld om investeringen in overheidsbrede cloudvoorzieningen, de nationale AI-fabriek en het stimuleren van de Nederlandse of Europese taalmodellen. Dan de vraag van D66 of bij de inkoop en inzet van AI-toepassingen standaard wordt gekeken naar waar de data verwerkt worden en wie daar zeggenschap over heeft. In het overheidsbrede standpunt over generatieve AI is vorig jaar opgenomen dat bij de inkoop van AI afspraken met leveranciers worden gemaakt over datadeling en dataretentie. Om versnippering te voorkomen werken we vanuit de NDS aan een AI-inkoopaanpak waarin al deze afwegingen expliciet worden meegenomen, zodat we als één overheid AI verantwoord inkopen. Denk daarbij bijvoorbeeld aan het gezamenlijk inkopen van AI voor meerdere bestuurslagen, waarmee we ook beter kunnen afdwingen dat aan onze voorwaarden wordt voldaan.

Versie 2b961461a77ca217d2d11e28fab12fcf2fe2105f691377e5a59cd569ecd7b3ba · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.