Digitale ontwikkelingen in de zorg

Mevrouw Maeijer (PVV): Voorzitter, dank u wel. We verkeren eigenlijk nog in de naschok van een recente serie van ernstige hacks, waarbij gevoelige persoonlijke informatie werd buitgemaakt. Dat gebeurde onder andere bij Clinical Diagnostics, Odido en ChipSoft, de grootste leverancier in zorgportalen en elektronische patiëntendossiers. Hier zien we direct een grote kwetsbaarheid. Het laat vooral zien dat de gecentraliseerde opslag van grote hoeveelheden gevoelige data en concentratie rond één aanbieder een aantrekkelijk en potentieel impactvol doel is voor aanvallers. Als een aanvaller eenmaal binnenkomt, kan de schade groot zijn, omdat er veel gegevens in één omgeving samenkomen. De schade is groter dan gegevens alleen. Het gaat ook om gemiste afspraken, kosten en vertraging. Ik zou graag van de minister willen weten hoe dit in de toekomst wordt voorkomen en wanneer de vertraging die is ontstaan bij het bevolkingsonderzoek, wordt ingelopen. Clinical Diagnostics voldeed niet aan de NEN-norm. Mijn collega is hier ook al over begonnen. In de beantwoording in de schriftelijke ronde gaf de minister aan dat zij niet precies weet hoe groot dit probleem is. Is dat niet een probleem an sich? Hoe kan de minister zorgaanbieders daarin dan adequaat in ondersteunen? Wat vindt de minister in dit kader van de suggestie die de Patiëntenfederatie in een brief deed, namelijk de vraag om een concreet actieplan voor ondersteuning van de patiënt na datalekken in de zorg? Voorzitter. Hoe ziet de minister dit in het licht van de implementatie van de EHDS? Hoe zorgt zij ervoor dat de gegevens van mensen veilig zijn? Hoe werken al die systemen eigenlijk met elkaar samen? Ik heb wat stukken bij me. Ik moet eerlijk bekennen dat ik in de voorbereiding van het debat, bij het lezen over alle zorgsystemen en ICT-mogelijkheden die we nu al hebben in de zorg, op een gegeven moment het bos niet meer zag tussen alle bomen door, of andersom. Hoe verhouden die zich nu eigenlijk tot elkaar? Hoe werken ze met elkaar samen? Hoe houdt men nu eigenlijk grip op het moment dat er ook nog eens een EHDS bij komt? Eind vorig jaar heeft de Kamer de Herijking Financiële impactanalyse European Health Data Space ontvangen. De minister schreef dat het erg complex is gebleken om de exacte financiële impact in kaart te brengen. Ik zou toch graag van de minister willen weten wat dit gaat kosten en wie ervoor gaat betalen. Voorzitter. Onderhandelingen in Brussel hebben helaas geleid tot een opt-out en niet tot een opt-in. Dat betekent dat mensen actief een handeling moeten verrichten als zij geen gegevens willen delen. Hoe ziet de minister dit straks voor zich? Maakt zij in de vormgeving van de opt-out nog onderscheid tussen primair en secundair gebruik? Of is er bijvoorbeeld sprake van een gelaagde opt-out? Hoe gaat ze ervoor zorgen dat mensen weten dat ze een keuze hebben, maar er actief actie voor moeten ondernemen? Hoe kijkt ze aan tegen de doorbreking van het recht op de opt-out? Hoe verhoudt dat zich eigenlijk tot de keuze voor een opt-out? Voorzitter. In de aanloop naar dit commissiedebat hebben we een aantal brieven ontvangen van organisaties die zich zorgen maken dat het medisch beroepsgeheim steeds verder onder druk dreigt te komen te staan door infrastructuur, wetgeving rond gegevensverwerking en de implementatie van de EHDS. Herkent de minister deze zorgen? Is de minister in aanloop naar het maken van de wetgeving ook met hen in gesprek? Gegevensdeling in de zorg is belangrijk, maar de patiënt moet de regie houden en gegevens moeten veilig zijn. Voorzitter. De Monitor Digitale Zorg 2025 concludeert dat het gebruik van digitale zorg in 2025 grotendeels stabiel is gebleven of licht is toegenomen ten opzichte van het jaar daarvoor. Er wordt vaker gebruik gemaakt van videobellen en AI, zoals spraakgestuurd rapporteren door bijvoorbeeld huisartsen, medicijndispensers en persoonsalarmering door verpleegkundigen. Ook zijn zorggebruikers een aantal digitale toepassingen meer gaan gebruiken. Zorgverleners vinden het vooral zeer positief dat gebruikers hierdoor meer regie hebben. Het gebruik van een persoonlijke gezondheidsomgeving blijft echter achter. Minder dan 10% van de zorggebruikers gebruikt een PGO en het merendeel is er eigenlijk nog steeds niet mee bekend. Ook zijn er hele grote verschillen tussen de opleidingen en leeftijden van de gebruikersgroepen. Ik zou heel graag van de minister willen weten wat zij gaat doen om de positieve ervaringen die opgedaan zijn in het zorgveld en onder gebruikers verder uit te rollen. Wat neemt zij mee van de minder goede ervaringen? Wat is de stand van zaken ten aanzien van het programma AI in de zorg? Kan de minister tot slot ingaan op de aanbevelingen die voortkomen uit de monitor, zoals het blijven ondersteunen van de toegankelijkheid van digitale zorg, het ondersteunen van de zorgverleners bij de inzet daarvan en meer inzicht in de barrières bij het onderbenut gebruik van digitale zorg? Voorzitter. Helemaal tot slot zeg ik: zorg is mensenwerk. Liefde, een praatje en menselijk contact zijn onvervangbaar. Technologie kan daarbij ondersteunen, om daarvoor tijd en ruimte te maken. Dank u wel.