Digitale ontwikkelingen in de zorg

Mevrouw Coenradie (JA21): Voorzitter. Digitalisering in de zorg is geen luxeproject, maar is noodzakelijk om de zorg toegankelijk, betaalbaar en ook veilig te houden. De zorgvraag stijgt en de arbeidsmarkt staat onder druk. Digitalisering moet dus echt werken, en precies daar wringt het. Gegevens zijn nog te vaak niet beschikbaar op het moment dat ze nodig zijn. Patiënten moeten hun verhaal opnieuw doen en zorgverleners moeten informatie overtypen. Tegelijkertijd ontstaan er programma's, overlegstructuren en systemen die elkaar soms eerder hinderen dan versterken. Voor JA21 is het daarom helder dat VWS veel steviger de regie moet pakken, niet door alles dicht te regelen vanuit Den Haag maar door duidelijke landelijke standaarden af te dwingen, uitvoering te organiseren en te voorkomen dat regionale initiatieven uitgroeien tot nieuwe digitale silo's. Daarbij hoort ook dat de markt beter gaat werken. De ACM waarschuwde eerder al voor de afhankelijkheid van zorginstellingen van een beperkt aantal zorg-ICT-leveranciers. Vastzitten aan één leverancier, hoge overstapkosten en slecht communicerende systemen zijn niet alleen een marktprobleem maar ook een zorgprobleem. Als systemen namelijk niet met elkaar praten, betaalt de patiënt uiteindelijk de prijs. Daarom vraag ik de minister: hoe gaat zij zorgen voor meer marktwerking in de zorg-ICT en hoe voorkomt zij dat enkele grote leveranciers feitelijk de digitale infrastructuur van de zorg in handen krijgen? Is zij bereid om actiever op te treden tegen de vendor lock-in en tegen leveranciers die gegevensuitwisseling onnodig belemmeren? Voorzitter. Digitale zorg moet ook concreet merkbaar worden in de praktijk. Hybride zorg en AI moeten sneller worden opgeschaald. Denk aan digitale consulten, digitale controles, thuismonitoring en AI-ondersteuning bij verslaglegging, bijvoorbeeld bij het inspreken van operatieverslagen. Dat zijn geen speeltjes maar toepassingen die zorgverleners tijd kunnen besparen, onnodige reisbewegingen kunnen voorkomen en zorg dichter bij mensen thuis kunnen organiseren. Juist bij arbeidsmarktkrapte moeten we technologie gebruiken om professionals te ontlasten, niet om de menselijke maat te vervangen maar om ervoor te zorgen dat zorgverleners hun tijd besteden aan zorg in plaats van aan administratie. Daarom vraag ik de minister: hoe gaat zij ervoor zorgen dat bewezen digitale toepassingen niet blijven hangen in pilots en projectpotjes maar daadwerkelijk landelijk worden opgeschaald? En hoe zorgt zij dat digitale consulten, digitale controles en AI-ondersteunde verslaglegging sneller onderdeel worden van normale zorgprocessen? Voorzitter. De recente problemen rond ChipSoft, die eerder ook zijn aangehaald, laten ook zien dat digitale zorg alleen kan bestaan bij stevige veiligheid. Medische gegevens zijn buitengewoon gevoelig. JA21 wil tempo maken, maar niet naïef zijn. Privacy, cybersecurity en het medische beroepsgeheim moeten vanaf het begin goed geborgd zijn, anders ondermijnen we juist het vertrouwen dat nodig is om digitalisering te laten slagen. Wij zijn optimistisch over een opt-outsysteem. JA21 heeft liever "ja, mits" dan "nee, tenzij". Relevante medische gegevens moeten beschikbaar zijn als dat nodig is voor goede zorg. Zeker bij spoedzorg en medicatieoverdracht kan dat letterlijk het verschil maken, maar dan moet het systeem begrijpelijk zijn voor patiënten, uitvoerbaar zijn voor zorgaanbieders en juridisch helder zijn. Daarom vraag ik de minister: wanneer komt zij met een duidelijke routekaart voor een opt-out en gegevensuitwisseling? Voorzitter. Veldpartijen stellen terecht dat de praktijk leidend moet zijn en dat de huidige digitale ontwikkelingen nog te versnipperd en te traag zijn. Hoe zorgt de minister ervoor dat de stap naar plateau 2 van de NVS per 1 januari 2027 versneld wordt gerealiseerd, met plateau 3, integraal georganiseerde gezondheidsnetwerken, als einddoel? Voorzitter. Er wordt in de zorg veel informatie verzameld over kwaliteit, complicaties en behandelresultaten tussen bijvoorbeeld ziekenhuizen onderling, maar als die informatie niet begrijpelijk beschikbaar is voor patiënten, blijft het systeem vooral met zichzelf bezig. Wanneer zorgt de minister ervoor dat deze gegevens echt bruikbaar worden voor de patiënt? Voorzitter, tot slot. Digitalisering moet de zorg eenvoudiger, veiliger en toegankelijker maken, en zeker niet bureaucratischer. Daarop zal JA21 de minister beoordelen. Tot zover.