Financiële markten

Mevrouw Inge van Dijk (CDA): Dank je wel, voorzitter. Ik spreek mede namens de fractie van de ChristenUnie. Voorzitter. In een vorig leven heb ik heel wat jaren, overigens met veel plezier, werkzaam mogen zijn bij een financiële instelling, eerst in allerlei functies op lokale kantoren en daarna op het hoofdkantoor. De stap van lokaal naar centraal was er een die ik heel bewust heb gemaakt, want mijn hart lag bij de klantbediening en ik was van mening dat de bank steeds verder van haar klanten af kwam te staan. We waren vooral bezig met wet- en regelgeving, het implementeren van klantprocessen en het controleren van onze klanten. Dat moest anders wat mij betreft. Dus hup, solliciteren bij het hoofdkantoor, want die zijn immers verantwoordelijk voor het feit dat de klant zich steeds minder thuis voelde bij de bank, dacht ik. Maar wat bleek: agenda's werden niet bepaald door klantbehoefte, maar door Den Haag, de toezichthouder en door snel opkomende digitalisering. Wet- en regelgeving moesten strenger. De digitalisering moest sneller. En als de AFM met een brief kwam, voelde je de spanning in de lucht hangen. We zien dat er langzamerhand een flinke kramp is ontstaan met betrekking tot de dienstverlening. Zo krijgt het mkb nauwelijks een lening los en wijkt het daarom uit naar non-bancaire financiering, en is er in de wijde omgeving geen pinautomaat meer te vinden om cash te pinnen of geld te storten. Wat mij ook een doorn in het oog is, is dat een vereniging of een stichting tegenwoordig bijna geen bankrekening of een nieuw bankpasje kan krijgen. Ik snap dat er stichtingen zijn waar bijvoorbeeld grote buitenlandse geldstromen doorheen lopen. Daar zitten inderdaad risico's aan, maar dat is toch wat anders dan de lokale handbalvereniging die een nieuwe penningmeester krijgt. We komen nu inderdaad langzaamaan tot de constatering dat we misschien toch anders moeten gaan kijken naar toezicht. Ik vind het in ieder geval goed om te lezen dat de minister in antwoord op mijn schriftelijke vragen aangeeft dat zij in gesprek is met DNB en banken over het belang van meer risicogebaseerd toezicht. Dit wordt op 21 december vervolgd in het debat over witwassen en terrorismebestrijding. Voorzitter. Ik zie ook dat de digitalisering een enorme vlucht heeft genomen en dat veel klanten daarmee geholpen zijn. Maar ik zie ook dat het voor veel mensen te snel is gegaan. Kantoren zijn te snel gesloten, telefonische ondersteuning is te snel afgeschaald en contant geld wordt in de praktijk niet overal meer geaccepteerd. Dit vergroot verschillen in de samenleving. Je ziet gelukkig banken nu nadenken over hoe zij een stap kunnen zetten om deze verschillen te verkleinen, bijvoorbeeld door toch terug te gaan naar extra servicepunten. Dat is dus eigenlijk een stapje terug. Voorzitter. Eigenlijk is mijn oproep to slow down. Betrek de praktijk er meer bij, ook bij voorstellen die financiële instellingen raken. Als we kijken naar regeldruk, neem daar dan ook de financiële instellingen in mee. Hoe kijkt de minister hiernaar? Bankieren wordt uiteindelijk immers gedaan door mensen voor mensen. En dus mag ook hier de menselijke maat meer vooropgezet worden. Voorzitter. Ik haalde eerder contant geld al even aan. In het Maatschappelijk Overleg Betalingsverkeer van 15 november is gesproken over het Convenant Contant Geld, dat in april van dit jaar werd ondertekend. Een van de vragen was in hoeverre partijen de convenantafspraken naleven. Dat gebeurt dus slechts gedeeltelijk. Zo zijn er nog onvoldoende geldautomaten, in het bijzonder voor het afstorten van munten. Dat wil in de praktijk dus zeggen dat er onvoldoende faciliteiten zijn voor bijvoorbeeld goede doelen die contant geld willen afstorten. Ondernemers gaven verder in de Bereikbaarheidsmonitor MKB-ondernemers 2022 aan dat de bereikbaarheid en de gebruiksvriendelijkheid van contante gelddiensten niet zijn verbeterd. Hoe nu verder, is dus mijn vraag. Is de minister in gesprek met de partijen onder het convenant? Ik ben ook erg benieuwd naar het onderzoek van DNB voor het ministerie van Financiën, dat in februari 2023 wordt verwacht. Daarin wordt onderzocht hoe het publieke belang van contant geld gewaarborgd en bekostigd kan worden.