Selibon

Mevrouw Nanninga (JA21): Dank u wel, voorzitter. Een speciale groet aan de mensen die meekijken vanuit Bonaire. Voorzitter. De Inspectie Leefomgeving en Transport, de ILT, sprak vorige week in een technische briefing over Selibon van de drieslag complex, zorgwekkend en urgent. Deze week werd bekend dat naast het bindende, onafhankelijke onderzoek, zoals overeengekomen in de bestuursafspraken, ook de Nationale ombudsman met zijn eigen onderzoek komt. Voorzitter. Het is goed dat de staatssecretaris eind vorig jaar concrete afspraken heeft kunnen maken met het bestuurscollege van Bonaire. De sluiting van de stortplaats in 2028, de inzet op een nieuw stortvak en de betrokkenheid van Omgevingdienst NL zijn belangrijke stappen, maar afspraken op papier brengen vooralsnog geen enkele merkbare verbetering mee voor de leefomgeving, vooral nu de ILT duidelijk blijft wijzen naar het Openbaar Lichaam Bonaire, waar te weinig in beweging lijkt te komen. En dat terwijl omwonenden hun huizen vorige maand nog hebben moeten evacueren door rook en branden. Ik heb een aantal vragen aan de staatssecretaris. Ten eerste. De ILT constateert dat eerdere verbeteringen slechts tijdelijk effect hadden en dat voor een doortastende uitvoering het budget ontbrak. Hoe wordt concreet geborgd dat gemaakte afspraken wel volledig en tijdig kunnen worden uitgevoerd? Wat doet de staatssecretaris als dat niet zo is? Waar komt eventueel aanvullend budget vandaan? Ten tweede. Als gevolg van een rechterlijke uitspraak ligt de primaire verantwoordelijkheid nu dus weer bij het lokaal bestuur. Tegelijkertijd is meermaals uit rapportages gebleken dat de uitvoeringskracht bij het Openbaar Lichaam Bonaire al jaren tekortschiet. In dat kader wil ik aandacht vragen voor de governancestructuur. Het Openbaar Lichaam Bonaire is tegelijkertijd aandeelhouder, vergunningverlener, toezichthouder en handhaver rond Selibon. Vindt de staatssecretaris deze totale rolvermenging wenselijk voor effectief bestuur? Er komt natuurlijk een onderzoek naar de bedrijfsvoering aan, dat bindend is voor het bestuurscollege. Dat zou er in maart van dit jaar moeten zijn. Is er al het een en ander duidelijk? Verwacht de staatssecretaris dat deze opleverdatum gehaald zal worden? Waar ligt de grens van zijn bevoegdheid voor de staatssecretaris? Wanneer zou zwaardere rijksregie wel weer aan de orde kunnen komen? Kan er in de interventieladder nu eens opgeschaald worden naar juridische interventie? Dat zou volgens de stukken gerechtvaardigd zijn bij taakverwaarlozing. Een jaar na de rechterlijke uitspraak dat er nog niet genoeg tijd was gegeven, is er sinds het ingrijpen van de Rijksvertegenwoordiger nog niets veranderd of gedaan door het OLB. Als dat geen taakverwaarlozing is, wat is het dan wel? Voorzitter. Ten derde, de toekomst. Hoe gaat de langdurige, duurzame afvalverwerking voor Bonaire eruitzien? Het lijkt me superomslachtig om afval helemaal naar Europees Nederland te verschepen. Zijn er geen effectievere opties, bijvoorbeeld in samenwerking met de landen Curaçao of Aruba? Hoe ver is men in de planning voor een moderne eigen afvalverbrandingscentrale die zelfs energie kan opleveren? Ik denk aan een centrale zoals in Amsterdam, maar dan wel succesvol. Op termijn — maar dit is toekomstmuziek — zou het ook kunnen in samenwerking met Venezuela, als het politiek stabiel kan worden georkestreerd. Afrondend, voorzitter. Omwonenden willen geen nieuwe rapporten. Ze willen schone lucht, veiligheid en duidelijkheid over hun gezondheid. Ze willen weten wanneer hun situatie verbetert, niet op papier, niet in gesprekken, maar in hun dagelijks leven. Voorzitter, dank u wel.