Selibon

Brontekst

Staatssecretaris Van Marum: Dank u wel, voorzitter. Bon tardi, good day. Dank aan de commissie voor het stellen van de vragen. Tot nu toe hebben we een redelijk technische verhandeling gehad, maar om het even in jip-en-janneketaal af te pellen: we hebben te maken met een stortplaats die sinds jaar en dag gevuld wordt met onder meer organisch materiaal dat niet goed aangereden wordt; daardoor komt het telkenmale tot ontbranding en laaien die branden ook met regelmaat op. Er zijn een aantal zaken die we nu proberen op te lossen. De technische invulling van het hele verhaal pakken we straks wel even, maar een van de zaken is de volgende: als er een tijdelijk stortvak komt met materiaal om gecompacteerd op te slaan, neemt de kans op branden significant af. Hetzelfde geldt voor het toedekken van het materiaal dat gestort is en voor het toezicht. Het gebeurt heel vaak dat in de weekenden wordt gestort; dat wordt dan niet gecontroleerd en het materiaal wordt dan ook niet afgedekt. Deze zaken hebben we met het bestuurscollege besproken, om daar richting en invulling aan te geven. Uiteindelijk zal bekeken worden hoe wij naar een nieuwe vorm van afvalinzameling, op Bonaire of een andere locatie, kunnen gaan. Er zal een sanering van de landfill moeten plaatsvinden. Wie we daarvoor ook aan zet laten zijn: bij alles wat we doen, zullen incidentele en structurele middelen bijgelegd moeten worden. Het is van belang om dit in het grote verhaal even goed voor de bril te hebben. Dan ga ik in op de rollen en de verantwoordelijkheden. Op alle eilanden van het Caribisch deel van het Koninkrijk zijn die bij het omgaan met afval een grote uitdaging. Als het systeem niet op orde is, heeft dat directe gevolgen voor de volksgezondheid, het milieu, de natuur en de economie. Dat zien we op Bonaire nu heel scherp terug bij Selibon Lagun. De situatie bij Selibon Lagun is nog steeds zorgwekkend en acuut. In de eerste weken van januari waren er weer meerdere incidenten en branden op deze stortplaats. Dat bevestigt dat er ook sprake is van een structureel en onmiddellijk risico voor de volksgezondheid, het milieu, de natuur en de openbare orde. Afval werd bijgestort zonder het te scheiden, het werd onvoldoende gecompacteerd en niet structureel afgedekt. Daardoor laaien de branden steeds opnieuw op. Door de rookontwikkeling moesten omwonenden tijdelijk elders worden ondergebracht. Belangrijk is dat er nu wordt ingezet op daadkrachtig operationeel beheer. Dat is dus scheiden waar mogelijk, persen met een compactor, dagelijkse afdekking en structureel toezicht. Eind vorig jaar hebben het bestuurscollege en ik de Bestuursovereenkomst Samenwerking Aanpak Selibon Lagun ondertekend. Daarin hebben wij bindende en resultaatgerichte afspraken gemaakt om de acute risico's op korte termijn te mitigeren en concrete verbeteringen te realiseren voor de omwonenden. Sinds het sluiten van de overeenkomst heeft het bestuurscollege aantoonbaar stappen gezet, zoals de inzet op de financiële ondersteuning van Selibon N.V. Het bestuurscollege ís verantwoordelijk voor die uitvoeringsorganisatie. Ik noem ook de voorbereiding van investeringen in materieel zoals inzameltrucks en de betrokkenheid bij de inrichting van een gezamenlijk programma. Mijn ambtenaren monitoren de voortgang continu en voeren hierover overleg met het bestuurscollege, Selibon en de omwonenden. We hebben ook regelmatig contact met de Rijksvertegenwoordiger en met IenW. Vorige week heeft ook de Omgevingsdienst NL Bonaire bezocht om de ondersteuning bij de uitvoering van de VTH-taken verder vorm te geven. Tegelijkertijd zien we dat bij de uitvoering de prioriteiten nog niet altijd liggen bij de maatregelen die het risico het meest reduceren. Het operationeel beheer sluit nog onvoldoende aan op de acute veiligheids- en milieurisico's. De essentiële randvoorwaarden zoals materieel, afdekking en toezicht zijn nog niet structureel op orde. In de bestuursovereenkomst is afgesproken dat nieuw materieel wordt aangeschaft. Het is van groot belang dat op korte termijn ook een compactor wordt aangeschaft. Die compactor zorgt ervoor dat het vuil wordt aangereden en er geen zuurstof bij komt. Dat verkleint de kans op branden enorm. Het afval wordt dan geperst en op die manier wordt dat risico verkleind. Daarnaast moet het gestorte afval dagelijks worden afgedekt. Inmiddels is voldoende afdekkingsmateriaal beschikbaar. De achterstand bij het afdekken moet nu dus zo snel mogelijk worden ingelopen. Selibon heeft aangegeven hiervoor nog enkele weken nodig te hebben. Voorzitter. Ik ga in op het interbestuurlijk toezicht. Ik wil expliciet benadrukken dat het interbestuurlijk toezicht en de indeplaatsstelling uitsluitend zien op besluiten die het bestuurscollege conform de wet moet nemen. Zo is dat geregeld in de WolBES. De inzet van dit instrument is daarmee zeer beperkt. Het is daarom niet mogelijk om te sturen op feitelijk handelen in de operationele uitvoering. Voor het afdwingen van concrete resultaten is dit instrument dus niet geschikt. Ingrijpen door middel van een indeplaatsstelling leidt dan ook niet vanzelf tot het beschikbaar stellen van meer middelen. De indeplaatsstelling kan wel juridische naleving afdwingen, maar geen fundamentele, uitvoerbare oplossingen realiseren zolang de benodigde middelen ontbreken. Wij hebben in bestuurlijke en juridische zin dus alles gedaan wat binnen de huidige financiële en juridische kaders mogelijk is om de acute risico's te beheersen en de wettelijke naleving af te dwingen. Zo heeft de Rijksvertegenwoordiger ingegrepen en op korte termijn resultaten geboekt. Daarna heb ik met het bestuurscollege afspraken gemaakt over het sluiten van de stortplaats en over het investeren in Selibon. Uit mijn eigen begroting heb ik geld beschikbaar gesteld voor het verbeteren van de situatie op de stortplaats én voor de uitvoering van de VTH-taken. Gisteren heb ik het bestuur van Bonaire er weer toe opgeroepen daadkrachtig en snel stappen te zetten om het stortplaatsbeheer te verbeteren. De volgende stap zou dan ook niet een juridische, maar een beleidsmatige en financiële moeten zijn: het mogelijk maken van een daadwerkelijke uitvoering richting een structurele oplossing. Tot slot. De situatie bij Selibon Lagun vraagt om urgentie, regie en volharding. De verantwoordelijkheid voor het realiseren van de concrete en duurzame verbeteringen ligt primair bij het bestuurscollege van Bonaire. De inwoners van Bonaire verdienen een veilige leefomgeving en een duurzame oplossing voor het afvalbeheer. Daar blijf ik mij onverminderd voor inzetten. Ik ga nu over tot de beantwoording van de vragen.

Versie 2c2921ba3fef4d45cab4f1ad42f1f243cbd18dcc9f01473728bd65e8be9974f2 · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.