Jaarverslag en Slotwet 2025 ministerie Justitie en Veiligheid

Brontekst

De heer El Abassi (DENK): Voorzitter, dank. Vandaag spreken we over het jaarverslag en de slotwet 2025 van het ministerie van Justitie en Veiligheid. Het debat gaat inderdaad over cijfers, realisaties, budgetten en onderuitputting, maar achter die cijfers gaan ook mensen schuil, mensen die zich veilig moeten voelen in dit land, mensen die beschermd moeten worden tegen haat, discriminatie en intimidatie, mensen die vrij naar hun gebedshuizen moeten kunnen gaan, mensen die erop moeten kunnen vertrouwen dat de overheid hen beschermt, ongeacht wie ze zijn en welk geloof ze belijden. Voorzitter. In het jaarverslag wordt terecht stilgestaan bij de aanpak van antisemitisme. We hebben altijd gezegd: antisemitisme is verwerpelijk, gevaarlijk en moet met volle kracht bestreden worden. De Joodse gemeenschap moet veilig zijn, moet veilig blijven, en synagogen moeten veilig zijn. Joodse scholen, culturele instellingen en evenementen moeten veilig zijn. Daarom is het ook terecht dat het kabinet de investering ter bestrijding van antisemitisme fors heeft opgeschaald. Als Joodse instellingen beveiliging nodig hebben, dan moet de overheid gewoon leveren. Volgens het jaarverslag was die opschaling ook geen luxe, maar een noodzaak. Er is een Taskforce Antisemitismebestrijding opgezet en ook werd een eenmalige regeling uitgevoerd voor het veiligheidsfonds voor Joodse instellingen en evenementen. Daarnaast liepen aanvragen voor beveiligers en bouwkundige aanpassingen hoger op dan de beschikbare 1,3 miljoen euro. Tot slot ontvingen scholen ruim 1,1 miljoen en wordt vanaf 2025 jaarlijks 0,3 miljoen euro vrijgemaakt voor de ondersteuning van slachtoffers van antisemitisme. Voorzitter. Dat laat zien dat de overheid — nogmaals: terecht — erkent dat de veiligheid niet vanzelf komt. Veiligheid vraagt om geld, om beveiliging, om aanpassingen van gebouwen en om steun aan scholen en om ondersteuning van slachtoffers. En toch — we voelen 'm al aankomen — valt het me op dat het jaarverslag geen aparte begrotingspost over discriminatie bevat, waarin staat hoeveel JenV in totaal heeft uitgegeven aan de aanpak van discriminatie, racisme, moslimhaat of andere discriminatiegronden. Daarom mijn vraag aan de minister: waarom niet? We zien al een golf aan terreur tegen moskeeën in verschillende steden: Almere, Middelburg, Den Haag, Rotterdam, Eindhoven, Arnhem, Zaandam, Emmeloord, Bergen op Zoom, Waalwijk, Haaksbergen en ik kan nog even doorgaan. Daar zijn moskeeën bekogeld met stenen, eieren, bierflessen en molotovcocktails. Gebedshuizen zijn besmeurd met urine en bloed. Er is brand gesticht. Imams zijn bedreigd en geïntimideerd. Korans zijn vernield. Er zijn dode dieren achtergelaten bij islamitische instellingen. Muren zijn beklad met hakenkruizen en racistische leuzen, zoals "Heil Hitler" en "fuck islam". Er zijn ook met bloed besmeurde haatbrieven gestuurd. Wat heeft deze minister gedaan om deze terreuraanvallen te voorkomen? Voorzitter. Die reeks van terreur en schade is niet beperkt tot ramen, muren of gebouwen. Het raakt het gevoel van veiligheid van een hele gemeenschap. Moslims kunnen niet meer veilig naar hun gebed. Ouders vragen zich af of ze hun kinderen nog met een gerust hart kunnen meenemen naar de moskee. Mensen gaan hun eigen buurt wantrouwen. Wanneer de politiek vervolgens zwijgt, ontstaat het pijnlijke gevoel dat moslims er alleen voor staan. Dat tast niet alleen de veiligheid aan, maar ook het vertrouwen in de overheid, de rechtsstaat en de belofte dat iedereen in Nederland vrij moet zijn om zijn of haar geloof te belijden en dat veilig moet kunnen doen. Dat is zeker het geval wanneer politieke afkeuring, bescherming en concrete maatregelen uitblijven. Voorzitter. Het ministerie zegt dat financiering voor moskeebescherming niet aan de orde is. Aanvullende beveiliging wordt gebaseerd op actuele dreigingsinformatie en risicobeoordeling. Ik zou de minister willen vragen: meent het ministerie dat? Hoe plaatst de minister dat naast de 31 incidenten die alleen dit jaar al hebben plaatsgevonden op moskeeën en die in de media zijn gekomen? Dat staat nog los van de incidenten die niet in de media zijn gekomen en de incidenten die we niet centraal bijhouden, waar wij verschillende malen om hebben gevraagd. Voorzitter. De identiteit van de instelling zou daarbij geen rol mogen spelen. Hoe compleet is de dreigingsinformatie eigenlijk als incidenten bij moskeeën dus niet centraal worden bijgehouden? Hoe kan de minister een goede risicobeoordeling maken als er geen landelijk overzicht is van bekladdingen, bedreigingen, vernielingen en aanvallen op moskeeën? Als je het niet meet, dan weet je het niet. En als je het niet weet, dan kun je vrij weinig doen. Dat gebeurt hier ook. Voorzitter. Ik ben blij dat journalisten wel op pad gaan en het proberen te meten, waardoor we weliswaar niet aan volledige cijfers komen, maar rechtsom of linksom alsnog wel aan wat cijfers. In 2026 vonden in Nederland in slechts zes maanden tijd al 31 aanvallen plaats op moslims en islamitische instellingen. Hiermee stevenen we af op het hoogste aantal in tien jaar. Daarmee hebben we het niet meer over een risico dat misschien ooit werkelijkheid wordt. We hebben het over een patroon dat zich al een tijdje aftekent. Het neemt alleen maar toe. Het is oprecht onverteerbaar dat de veiligheid van moslims in Nederland naar de tweede rang wordt verschoven, omdat het kabinet wel naar andere dreigingen kijkt, maar hier vrij weinig over zegt. Voorzitter. Daarnaast lees ik in het jaarverslag dat de aanpak van antisemitisme bestaat uit beschermen, monitoren en opvolgen, onderwijs en preventie, en herdenken en vieren. Er is een Nationaal Coördinator Antisemitismebestrijding. Er is een taskforce. Er is geld voor beveiliging. Er is geld voor ondersteuning van slachtoffers van antisemitisme. Zo'n serieuze landelijke en samenhangende aanpak is ook nodig tegen moslimdiscriminatie, moslimhaat en islamofobie. Daarom is mijn vraag aan de minister van Justitie en Veiligheid: waarom bestaat dit niet binnen zijn ministerie van Justitie en Veiligheid? Voorzitter. Waarom is er geen nationaal coördinator tegen moslimhaat? Is de minister bereid om incidenten bij moskeeën en islamitische instellingen landelijk en centraal te registreren, zodat de Kamer een volledig beeld krijgt van de omvang en ontwikkeling van moslimhaat? Erkent de minister dat de recente incidenten bij moskeeën, waaronder bekladdingen met hakenkruizen, racistische leuzen, haatbrieven en vernielingen, wijzen op een op z'n minst zorgelijke trend? Is de minister bereid om, net als bij de aanpak van antisemitisme, een nationale strategie tegen moslimhaat en islamofobie op te stellen, met concrete doelen, monitoring, preventie, slachtofferondersteuning en bescherming? Is de minister bereid om een nationaal coördinator tegen moslimhaat in het leven te roepen? Is de minister bereid om voor moskeeën en islamitische instellingen een bedrag vrij te maken? En kan de minister ten slotte toezeggen dat hij met moskeekoepels, gemeenten, politie en het Contactorgaan Moslims en Overheid in gesprek gaat over een structureel veiligheidsfonds voor moskeeën? Voorzitter, ik hou het hierbij. Dank u wel.

Versie 6e3c4ed400e8321c9b6c388779f83e9e63056af029c7758a7c3698d2c0287bc0 · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.