Leefomgeving

Brontekst

Mevrouw Zalinyan (PRO): Dank, voorzitter. Onze lucht wordt schoner. Gelukkig maar, want we komen van ver. Dankzij Europese richtlijnen en rechtszaken van ngo's kwam er uiteindelijk, zo'n vijftien jaar te laat, beleid dat nu langzaam verbetering brengt. Dat betekent een betere levenskwaliteit, minder gezondheidsschade en minder vroegtijdige sterfte. Toch is er weinig reden voor vreugde. We voldoen nu pas aan de normen die we al in de jaren negentig hebben vastgesteld. Voortschrijdend inzicht heeft inmiddels geleid tot nieuwe, strengere Europese normen. Per 1 januari 2030 dreigt Nederland opnieuw in overtreding te zijn. Voorzitter. Hoe mooi zou het zijn als we geen rechtszaken tussen de overheid en ngo's en inwoners nodig hebben om de doelen voor gezonde lucht te bereiken, maar Nederland gewoon aan de wet voldoet? Daarom mijn vraag aan de staatssecretaris: wat gaan we doen? Wat gaan we vooral extra doen om aan die normen te voldoen? Welke aanvullende opties heeft de staatssecretaris uitgewerkt? Wanneer worden die uitgevoerd? Dan kom ik bij pfas, een andere grote bron van zorg. Toen ik mijn postcode invoerde in de pfas-tool van Greenpeace, was het oordeel: donkerrood. Ik kreeg ook veel bezorgde berichten van inwoners en vrienden die allemaal hetzelfde resultaat hadden: donkerrood. Maar pfas zit natuurlijk niet alleen in ons drinkwater; het zit ook in de lucht en in de bodem, en daarmee uiteindelijk ook in veel van wat we dagelijks binnenkrijgen. Het zit in ons, het breekt niet af en het probleem wordt elke dag groter. Daarom is er uiteindelijk maar één echte oplossing: een verbod op de productie van pfas. Want wat hebben we eraan om Chemours straks te verbieden om de laatste vergunde 5 kilo pfas in de Merwede te lozen, als akkerbouwers 21.000 kilo tfa-pfas over aardappelvelden mogen spuiten, en elk jaar meer? Dat komt in de bodem, in ons water en daarmee ook in onze friet. Ik las in het AD ook het artikel dat onze friet dan duurder zou worden, maar het gaat wel om friet die vol zit met pfas, en daarmee zit het dus ook in ons. Als er kilo's pfas via het riool de fabriek verlaten en tonnen pfas via de poort, dan is een lozingsverbod nog steeds noodzakelijk. Maar dat is niet voldoende. Over dat lozingsverbod heeft de Kamer twee jaar geleden al een besluit genomen. Wanneer wordt dat eindelijk uitgevoerd? Gaat de staatssecretaris voorkomen dat de lokale omgevingsdienst een nieuwe lozingsvergunning voor tfa gaat afgeven? Dat zou namelijk het omgekeerde zijn van de opdracht die de Kamer heeft gegeven. Wij willen uiteindelijk een productieverbod, want nu zetten de vervuilende bedrijven de gezondheid van mensen om in winst voor aandeelhouders en geeft de overheid daar een vergunning voor. Het ministerie verwijst telkens naar Europa als de snelste route naar een verbod, maar de ene stof na de andere wordt uit het verbod gelobbyd. We zijn inmiddels van 4 naar 85 uitzonderingen gegaan. Ook de overgangstermijnen lopen alleen maar op. Eerst was het drie jaar, nu hebben we het over tien, vijftien jaar slechte gezondheid voor mensen en alleen maar extra milieuschade, die ook onze economie raakt. Dit is niet in het belang van al die mensen die zich zorgen maken. De industrie gaat pas echt op zoek naar alternatieven als er ook een verbod komt. Duidelijkheid is nodig. Laten we ook kijken naar landen als Zweden, Denemarken en Frankrijk, waar wél duidelijkheid wordt geboden en een einddatum voor pfas wordt vastgesteld. Dan kom ik tot slot bij de staalslakken. Dat is geen product zoals pfas, maar afval, al wordt het door overheden vaak wel als een product behandeld. Dat de regelgeving hiervoor niet deugt, werd vorige week al heel duidelijk tijdens de technische briefing. Ongebonden, ongewassen staalslakken moeten wat mij betreft gewoon als afval worden ingedeeld. Dan gelden de EVOA-regels en wordt de kans kleiner dat iemand dit bijvoorbeeld in een speeltuin stort. Het zou dan nog steeds als bouwstof kunnen worden toegepast, maar dan gelden strengere zorgvuldigheidseisen, een duidelijke zorgplicht en begeleiding door experts. Dat vergt een kleine administratieve handeling van deze staatssecretaris. Is zij daartoe bereid? Uit diezelfde briefing kwam nog iets anders naar voren. Ook andere onderdelen van de afvalstoffenwetgeving zijn onvoldoende uitgewerkt. Zo zijn de pH-waarde van een stof en het gehalte aan pfas bijvoorbeeld geen criteria. Hoe kan het dat dit tot nu toe niet geregeld is? Ook dit lijstje kan worden geactualiseerd. Gaat de staatssecretaris dit doen om onze gezondheid te beschermen? Voorzitter. Uiteindelijk doen we dit voor gewone mensen die zich zorgen maken over hun gezondheid en die gewoon willen leven in een gezonde leefomgeving. Wij kunnen dit doen, dus volgens mij is het niet te veel gevraagd.

Versie 0a3d3cd001f4a225a75cc52f44fb9f4797b19e042b74eef5ffe06c60f8003b4c · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.