Uitvoering sociale zekerheid

De heer Léon de Jong (PVV): Voorzitter, hartelijk dank. Vandaag bespreken we de uitvoering van de sociale zekerheid. Aan de uitpuilende agenda te zien, zou je er wel twintig commissiedebatten over kunnen voeren. Het is een onderwerp dat veel mensen raakt. Hoewel er veel mensen binnen de sociale zekerheid werken die dag in, dag uit echt het beste voorhebben met de mensen die op welke manier dan ook gebruik moeten maken van onze sociale zekerheid, gaat het niet altijd goed. Ik heb hier vaak voorbeelden aangehaald van mensen die knel zitten in de systemen, ten onrechte zijn afgekeurd of onevenredig hard worden aangepakt wanneer ze per ongeluk een foutje maken. Soms hebben ze helemaal geen foutje gemaakt, maar moeten ze door miscommunicatie jarenlang knokken voor waar ze recht op hebben. Keer op keer beloven de ministers beterschap. Ook nu staan de brieven weer vol met goede bedoelingen, mooie voorstellen en mooie zinnen, zoals: "We moeten werken vanuit vertrouwen in de mens, met eenvoudige wet- en regelgeving. Het is de taak van de overheid om de mensen weer centraal te stellen." Snappen de ministers dat het voor veel mensen eerst zien, dan geloven is? Snappen ze dat twintig jaar geleden, toen de Wet SUWI werd ingevoerd, ook werd aangegeven dat er meer oog moest zijn voor betere dienstverlening, maar het uiteindelijk toch vaak misging? Snappen ze dat het vertrouwen voor veel van die mensen gewoon op is? De ministers zeggen wel dat ze zich zorgen maken om de bestaanszekerheid van mensen, dat ze willen voorkomen dat mensen onnodig in schulden en armoede terechtkomen en dat ze daarom bijvoorbeeld het niet-gebruik willen aanpakken om ervoor te zorgen dat mensen krijgen waar ze recht op hebben. Maar ondertussen sloopt dit kabinet de bestaanszekerheid door huishoudens niet volledig te compenseren wanneer zij financieel nadeel ondervinden van overheidshandelen, door de inflatiecrisis niet adequaat op te lossen, door de koopkracht niet in lijn te brengen met de economische groei en door allerlei noodmaatregelen niet beschikbaar te stellen voor iedereen die die nodig hebben. Dat gaat bijvoorbeeld om het Tijdelijk Noodfonds Energie. Mensen die eerder hun kachel hebben uitgezet en afgelopen winter in de kou zaten, krijgen uiteindelijk geen toegang tot het noodfonds, terwijl die mensen dat juist het hardst nodig hebben. De ministers ontraden ook moties en voorstellen die oproepen tot meer bestaanszekerheid en meer koopkracht. Ook moties en voorstellen die oproepen om ervoor te zorgen dat geen Nederlander nog honger of kou hoeft te lijden, worden keer op keer ontraden en verworpen door de regeringspartijen. Voorzitter. Ik noem deze voorbeelden omdat het allemaal in z'n geheel moet worden bekeken. Je kunt niet aan de ene kant zogenaamd de problemen rondom bestaanszekerheid willen oplossen, terwijl je die aan de andere kant juist veroorzaakt, waardoor mensen in armoede en schulden terechtkomen. Beleid op basis van verkeerde politieke keuzes zorgt ervoor dat mensen hun boodschappen, energierekening, zorgkosten en huur niet meer kunnen betalen. De bestaanszekerheid staat voor veel mensen al jarenlang onder grote druk, terwijl het onze taak is om die te waarborgen. Toch lukt het de politiek maar niet om het goed te regelen, simpelweg door de verkeerde keuzes te maken. Er zijn structurele maatregelen nodig, maar keer op keer duikt de politiek weg, vaak onder het mom van de overheidsfinanciën, terwijl dit kabinet wel miljarden wegsmijt voor zaken waar Nederlanders helemaal niets aan hebben. Te vaak worden Nederlanders langs de financiële meetlat gelegd bij het oplossen van door de overheid veroorzaakte problemen, waardoor oplossingen uitblijven. Deze manier van denken moet echt anders. We moeten eerst kijken wat de oplossing is. Daarna komt het financiële plaatje. Dat kan gewoon op een verantwoordelijke manier. Voorzitter. Het helpt ook niet voor het vertrouwen als collega-Kamerleden Kamervragen stellen over de schokkende constatering dat Nederlandse huishoudens al jarenlang in armoede leven door fouten van de overheid, en er dan pas uit de beantwoording van de vragen blijkt dat het om dubbel zoveel huishoudens gaat dan eerder gedacht. Wat zegt dat over het gevoel van urgentie bij het kabinet? Ik doel hier op het probleem dat al zeker zeven jaar speelt. 10.000 huishoudens op en rond het bestaansminimum zijn in financiële problemen gekomen doordat ze door ingewikkelde regels rondom belastingen, uitkeringen en toeslagen niet de ondersteuning hebben gekregen waar ze wel recht op hadden. Huishoudens met een werkgerelateerde uitkering, WIA of WW, zijn uiteindelijk slechter af dan een huishouden in de bijstand. Hoe kan het dat we nu pas weten dat het om zo veel huishoudens gaat? Wanneer wordt het nu eens echt opgelost? Dat zijn de vragen die mensen buiten deze bubbel hier in Den Haag zichzelf stellen, zodra ze het nieuws hierover lezen of zelfs slachtoffer zijn. Ik stel dus ook voor, zoals ik zojuist ook bij de collega van de D66 naar voren heb gebracht, om gewoon nu een zak geld ter beschikking te stellen, zodat we die 10.000 huishoudens echt kunnen helpen. Zorg ervoor dat we dat vandaag in ieder geval fiksen. Vervolgens gaan we natuurlijk duurzame oplossingen vormgeven. Ik wacht de plannen daarvoor af, want we moeten weer wachten. We krijgen hopelijk voor de zomer een uitgewerkt plan, maar ook bij heel veel andere zaken moeten we wachten, zoals bij de hardheden in de WIA. Natuurlijk is het zo dat ik die oplossingen en rapporten en zo met veel interesse afwacht, maar mijn concrete vraag is, bijvoorbeeld in het kader van de hardheden in de WIA: welke zaken kunnen er per direct worden aangegrepen door de slachtoffers van de hardheden in de WIA, waardoor ze zo snel mogelijk geholpen kunnen worden? Dank u wel, voorzitter.