Initiatiefnota van de leden Omtzigt en Idsinga over realistisch ramen

Brontekst

Mevrouw Aukje de Vries (VVD): Dank u wel, voorzitter. Ik denk dat het belangrijk is dat we een solide financieel beleid hebben dat werkt voor de mensen in het land, maar ook voor de bedrijven in het land. Wat ons betreft hoort daar ook realistisch ramen bij, wat betreft zowel de inkomsten als de uitgaven, want het gaat uiteindelijk wel allemaal om belastinggeld dat we als politiek innen en vervolgens uitgeven. Ik wil er wel voor waken dat "anders ramen" gezien wordt als de toverformule voor meer geld uitgeven. Het lijkt er af en toe wel een beetje op dat het een toverformule is, maar ik denk dat dat niet het geval is. We krijgen inderdaad, zoals een aantal collega's al zeiden, later deze week nog een debat over inflatie, waarin we het ook gaan hebben over de gevolgen van onder andere meer overheidsuitgaven. Ook de meevallers zijn natuurlijk niet altijd even zwart-wit. Ik denk dat je wat dieper moet kijken: zijn ze structureel of zijn ze incidenteel? Bij de ramingen voor de winstbelasting hebben we al gezien dat er een aantal anticipatie-effecten zijn op een aantal fiscale maatregelen die genomen gaan worden. Ik vind het belangrijk dat we niet alleen naar het nu kijken, maar ook naar de toekomst. We hebben te maken met vergrijzing, met een AOW, met de zorg die toeneemt. Ik vind dat we daar rekenschap van moeten geven op het moment dat we nu besluiten tot uitgaven en als het gaat om hoe we omgaan met de belastingen. Het is inderdaad belangrijk dat we goed kijken naar de ramingen. Dat is namelijk een belangrijke basis, zoals ik al zei. Het is ook goed om daar structureel naar te kijken. Ik vraag aan de minister hoe we dat nu geregeld gaan doen in de toekomst. Wat ik een belangrijke opmerking van de expertgroep vind, is dat er eigenlijk te ambitieuze en daarmee onrealistische begrotingen zijn opgesteld, omdat we ook te maken hebben met arbeidsmarktkrapte. Daarmee werd toch ook een beetje de spiegel voorgehouden aan de politiek. Ik denk dat de partijen, in ieder geval mijn partij, dat ook ter harte moeten nemen. Ik ben benieuwd naar een reflectie van zowel de initiatiefnemers als de minister op die opmerking. Ik wil allereerst beginnen met mijn complimenten aan de initiatiefnemers, want het is altijd een bak werk om zo'n initiatiefnota te maken. Ik ben het niet met alle voorstellen helemaal eens, maar daar kom ik zo nog op terug. Ook dank aan de expertgroep, die volgens mij ook waardevolle aanbevelingen heeft gedaan. We zien dat er nu al een hele hoop pleisters geplakt worden in de begroting. In noem kasschuiven om de onderuitputting minder te laten zijn, het inboeken van aanvullende onderuitputting, herstelposten en het afschaffen van de uitzondering op de eindejaarsmarge. Het blijven echter wel pleisters. Ik ben benieuwd hoe het kabinet daar in de toekomst mee wil omgaan. Het Centraal Planbureau zegt nu ook dat de onderuitputting in de komende jaren fors zal zijn. We zijn ook benieuwd hoe het kabinet daarmee omgaat. Het kabinet heeft in een kabinetsreactie aangegeven dat het tijdens de voorjaarsbesluitvorming zal inzetten op nog meer realisme in de begroting 2026 en over de vorderingen zal rapporteren in de Voorjaarsnota. Dat was een redelijk cryptische omschrijving, dus ik ben benieuwd hoe de minister daarnaar kijkt. Misschien kan hij daar iets meer uitleg over geven. Een aantal van mijn collega's had het ook al over de inschatting van de winstbelasting. Mijn collega van D66, naast me, zei al dat het altijd een moeilijke klus is. Ook nu weer zijn er door economische ontwikkelingen na corona beleidswijzigingen en anticipaties op fiscale wijzigingen. Ik ben benieuwd of de minister iets meer kan zeggen over de winstbelasting in 2024. Er wordt opnieuw gekeken naar de wijze waarop de ramingen zullen plaatsvinden, maar ik krijg een beetje het idee dat het wordt doorgeschoven naar de Miljoenennota en ik vroeg me af of het niet wat sneller zou kunnen. We hebben eerder al een discussie gehad over de accijnzen. Daar zat men er ook behoorlijk naast met de ramingen. Ook daarvoor nog een keer de vraag wat de minister daaraan gaat doen. Dan de uitgaven. Als er sprake is van structurele onderuitputting zou je dat idealiter moeten gaan aanpassen in de begroting wat ons betreft. Dat is een moeilijke exercitie, want er zijn natuurlijk ambities vanuit de politiek. Wij zijn benieuwd of het kabinet goed zicht heeft op de structurele onderuitputting en of er voldoende instrumenten zijn die de minister van Financiën kan inzetten om daar dan ook iets mee te doen. Neem bijvoorbeeld het budget voor de wijkverpleging. Dat komt toch al een aantal jaren terug als iets wat we niet uitgegeven krijgen, blijkbaar. Ik vind wel dat we heel goed moeten kijken naar wat we in toekomstige jaren nog nodig hebben, want ook de expertgroep zegt dat meevallers nu in een aantal gevallen het saldo in de toekomst zullen verslechteren, omdat voor sommige zaken de kosten nog gemaakt moeten worden, in de toekomst. Dan de begrotingsfondsen. Daar geeft de expertgroep ook een aanbeveling voor. Ik ben daar wel wat kritischer over, moet ik eerlijk zeggen, want ik denk dat dat heel ingewikkeld is, omdat er ook daarin een heleboel zaken zijn met beperkingen op dit moment, bijvoorbeeld als het gaat om stikstof, arbeidsmarktkrapte of andere zaken, maar het zijn wel dingen die we in de toekomst nodig hebben. Ik ben benieuwd hoe de minister daarnaar kijkt: hoe zou je daarbij een prikkel kunnen inbouwen? Over de decentrale overheden werd net al op een andere manier gesproken. We hebben het er in de afgelopen weken uitgebreid over gehad. Er worden ook een aantal voorstellen voor gedaan, maar ik wil er echt voor waken dat we alle decentrale overheden nu weer met bakken aan administratieve lasten gaan opzadelen om meer en vaker en ik-weet-niet-wat te rapporteren, dus ik hoop dat daar een praktische oplossing voor gevonden kan worden. Ik ben benieuwd hoe de minister daarnaar kijkt. Dan de inkomstenramingen. NSC stelt voor om een naïeve inkomstenraming te gaan doen. De expertgroep zegt: laten we het als zijlicht gebruiken. Ik ben gecharmeerder van die laatste optie, maar ik ben benieuwd hoe de initiatiefnemers daarnaar kijken. Ik ben ook benieuwd hoe NSC hiernaar kijkt: waaruit blijkt nou dat een naïeve raming een betere raming is dan de ramingen van de afgelopen jaren? Persoonlijk denk ik … Neem bijvoorbeeld de tabaksaccijns. De heer Vermeer gaf dat ook al aan. Ik denk dat het een drama wordt als je daar de naïeve raming op zou toepassen, dus ik denk niet dat het in alle gevallen gaat werken. Graag een reactie daarop dus, ook van de initiatiefnemers. Dan het bureau begroting en verantwoording.

Versie 2b57c37f5a38b4352f48b19e2d690dc85a8f5151dc08cb561c51aee52cc68361 · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.