de toekomst van de euro

Minister Kaag: Nou, dat stelt mij gerust. Hoe staat het met de geo-economische en geopolitieke rol van de euro? In verhouding tot de dollar is de internationale rol van de euro momenteel nog beperkt. Marktpartijen kiezen uiteindelijk natuurlijk zelf hoe ze willen investeren. Goed begrotingsbeleid is een manier om het gebruik van de euro internationaal te stimuleren, waardoor de risico's voor investeerders ook afnemen en waardoor zij dus vertrouwen hebben in de mate van de investering. We denken wel dat de verdieping van de kapitaalmarktunie de populariteit en het vertrouwen in de euro alleen maar kan versterken. En dat trekt dan natuurlijk weer investeringen aan, want dat leidt tot meer liquide markten. Het kabinet heeft de adviesraad gevraagd om te analyseren in hoeverre de internationale rol van de euro kan worden vergroot, en hoe dit kan bijdragen aan de versterking van de geopolitieke en geo-economische rol en positie van de EU. Dit rapport wordt aankomende zomer verwacht. De heer Dassen vroeg namens Volt: is er een pleidooi te houden voor een volwaardige politieke unie, met Europese ministers, zoals ministers van Financiën? Nou goed, ik denk dat dat het pleidooi van Volt wás. We hebben daarvoor ook een mooi tienpuntenplan voor mogen ontvangen. Het zijn misschien meer dan tien punten. Maar het pleidooi dat werd uitgedragen door de heer Dassen vloeit echt niet voort uit het coalitieakkoord, de afspraken die we hebben gemaakt. Wij zijn natuurlijk wel voorstander van een positieve, geëngageerde rol van Nederland op Europees niveau, of dat nu economisch is, politiek of op terrein van het buitenland. En als je kijkt naar specifieke rollen en posten: we weten niet goed wat een Europese minister van Financiën zou moeten doen, want die positie kan op vele manieren worden ingevuld. De rol van de minister van Financiën hangt sowieso al af van de opvatting van het takenpakket. Een politieke unie betekent dat de Europese Commissie meer zeggenschap zou krijgen over het budgettaire en economische beleid van lidstaten. Hiervoor is weinig draagvlak onder het merendeel van de lidstaten, en wellicht in geen enkele. Dat kan ik niet op feiten staven, maar ik zie de heer Eppink al heel sceptisch kijken. Dan ga ik door naar het niet-scenario van de euro-exit. De heer Stoffer vroeg ernaar, en er zijn ook een paar vragen over van de heer Eppink, meen ik, en de heer Van Haga. In hoeverre ligt er een scenarioanalyse klaar om uit de euro te stappen, inclusief exitdraaiboeken? Nou, laat ik heel helder zijn: het kabinet ziet de toekomst van Nederland binnen de EU en de EMU, en een exitstrategie is voor Nederland niet aan de orde. U heeft op 23 november inzage gekregen in de crisisscenario's die het kabinet heeft voor eventuele grote dilemma's en problemen in de eurozone. Dit blijft te allen tijde zeer speculatief. Het raakt ook altijd, impliciet of expliciet, aan buitenlandse betrekkingen. En ik wil ook verder hierover in het openbaar geen debat aangaan, want dat werkt speculatie in de hand en het kan onzekerheid versterken, evenals het imago van Nederland, alsof wij hier zouden staan te trappelen om de euro uit te stappen - laat staan de Europese Unie. Dat zou allemaal zeer kwalijk zijn, zeker ten tijde van een oorlog op het Europese continent, waarbij juist de rol van de Europese Unie, de noodzaak om de EMU te versterken en de euro te blijven onderbouwen, onze aandacht moeten blijven vragen, en niet drukte over een scenario dat wat betreft dit kabinet niet zal plaatsvinden. De vraag van de heer Omtzigt was ook: wat zijn de kosten en baten van uit de euro stappen? Ik ga nu een beetje door op wat ik net heb gezegd. Het is een zeer hypothetische casus. De vraag is ook of het überhaupt juridisch mogelijk is. Het verdrag bevat namelijk de verplichting om de euro in te voeren. Uit de euro stappen betekent eigenlijk dat je ook uit de Unie zou moeten. En ook een hypothetische euro-exit verandert in wezen niet zoveel in termen van garanties. Er zijn veel garanties aangegaan in EU-verband, in het kader van de EU-begroting, en deze blijven van kracht. Ook de verplichtingen van DNB aan het eurosysteem blijven bestaan. Enkel de kapitaalinleg en de garantie voor het Europees Stabiliteitsmechanisme zouden in theorie kunnen worden teruggevorderd. Dus het beeld dat een euro-exit tot een grote afname van financiële verplichtingen zou leiden, herkent het ministerie niet. Ik zou ook kunnen zeggen "ik", maar dit is wel breed onderzocht.