de toekomst van de euro

Minister Kaag: Nee, dat klopt. Ik kom er in de tweede termijn kort op terug. Dat geldt ook voor TARGET2, want die correlatie is daar ook. Volgens mij hebben we daar ook schriftelijke vragen over beantwoord. Nee, toch niet. We hebben ons hier wel op voorbereid, maar ik heb het net niet in mijn setje zitten. We hadden erop geanticipeerd dat de heer Omtzigt TARGET2 hierin zou meenemen. Er was nog een vraag van de heer Van Haga over een exitreferendum. Ik denk dat ik duidelijk heb gezegd dat wij geen enkel brood zien in de discussie over een nexit, dus ik vind een referendum ook niet gepast. Wat mij betreft is dat een theoretische vraag. Dan ga ik door naar het kopje ECB. De heer Omtzigt vroeg of het Transmission Protection Instrument in strijd is met het verdrag. De ECB beschikt over de beleidsvrijheid om invulling te geven aan zijn mandaat, natuurlijk binnen wettelijke kaders. Dat past bij de rol. Die is ook vastgelegd in artikel 130. De rol van het Hof van Justitie van de Europese Unie is het toetsen of besluiten van de ECB zich verhouden tot zijn verdragsrechtelijke mandaat. Wij zien naar aanleiding van het gevoerde monetair beleid geen aanleiding om in het verweer te komen tegen het beleid van de ECB. Ik kijk even naar de ambtenaren, maar ik meen dat ook het TPI juist is getoetst bij het Europese Hof. Nog niet? Oké. Ik meen wel dat er plannen zijn van betrokken burgers binnen de eurozone, laat ik het zo stellen. De heer Omtzigt vraagt: acht de minister het ECB-mandaat op dit moment toereikend, gezien wat de ECB allemaal gedaan heeft? Ik heb al gezegd dat wij terughoudend willen zijn, met respect voor de onafhankelijkheid. De ECB heeft de mogelijkheid te bepalen welke instrumenten hij inzet om het mandaat te vervullen, maar de mandaatbeperking moet natuurlijk wel gerespecteerd worden. Die wordt getoetst door het Hof van Justitie van de Unie. In het verslag van de eurogroep en de Ecofin-Raad van november heb ik op verzoek van de heer Alkaya en de heer Heinen een toelichting gegeven over de vraag of het beleid van de ECB gezien kan worden als passend binnen het mandaat. Verder heb ik al eerder gezegd dat de regering ruimte zoekt — iets wat ook wel wat forward leaning is — om vragen te stellen over voorgenomen beleid en om bilateraal gesprekken te voeren met de ECB, vanuit de rol dat we eigenlijk geen formele kritiek kunnen hebben, maar wel kunnen doorvragen en met anderen kunnen spreken. Zo worden ook door het Europees Parlement regelmatig vragen gesteld. De heer Stoffer vraagt of ik de noodzaak zie om de artikelen 123 en 125 in ere te herstellen. De ECB moet zich aan de verdragsbepalingen houden, waaronder artikel 123 en 125 van het werkingsverdrag waarnaar de heer Stoffer verwees. Deze zien toe op het verbod van monetaire financiering en het zogeheten no-bailoutprincipe, maar de ECB heeft wel beleidsvrijheid. Zoals ik al zei, kan het Hof van Justitie toetsen. De heer Eppink vroeg of het mandaat niet herzien moet worden, zodat de ECB geen schulden meer kan opkopen. Het kabinet is er niet voor om het mandaat aan te passen. Het prijsstabiliteitsmandaat is een voorwaarde voor duurzame economische groei. Beperking van de mogelijkheden om schuldpapieren op te kopen, belemmert de ECB mogelijkerwijze in het behalen van die doelstelling. Een verdragswijziging is wel een zeer vergaand middel, waarover door alle lidstaten consensus moet worden bereikt. Ik acht de haalbaarheid van een aanpassing zeer klein, gelet op het krachtenveld. Het is een zware procedure. Dan moet je je afvragen: moeten we in de context van alle uitdagingen en de kansen die we hebben om zowel de EMU te versterken, te koersen op een uitwerking van de kapitaalmarktunie, de bankenunie en het kijken naar kwetsbaarheden binnen de eurozone, hier ons politieke kapitaal aan geven? Maar we moeten wél scherp blijven. Dat hoor ik ook in de oproep van de heer Eppink. De heer Grinwis zei dat het lastig is om monetair beleid te voeren dat bij alle landen past. Hij vroeg wat ik ervan vind dat het opkopen van obligaties afgebouwd wordt. Volgens mij heb ik daar al op geantwoord dat de rol van de ECB zich verhoudt tot alle andere centrale banken die bezig zijn om hun balans af te bouwen om inflatie te beteugelen. Dan ga ik door naar het kopje SGP, mevrouw de voorzitter.