Online kinderrechten

Brontekst

Staatssecretaris Van Marum: Op al mijn beleidsterreinen vind ik het belangrijk dat je praat met mensen in plaats van over mensen. Dat ga ik dus zeker doen. Ik wil zeker ook wel kennisnemen van wat ze daar opgeschreven hebben. Ik wil zelfs nog wel de toezegging doen dat ik er in een brief op terugkom wat ik wel en wat ik niet mee kan nemen. Dan komen we bij de volgende vraag, die hier eigenlijk ook een beetje op ziet, namelijk: wat doen de staatssecretarissen om niet alleen over jongeren maar ook met jongeren te praten? Hebben jongeren al een stem gehad in de plannen van het kabinet? Hoe is dat gedaan en wat gaat het kabinet doen om jongeren veel meer te betrekken? Ik heb de adviezen van de jongeren zeker ook al meegenomen bij het formuleren van de Strategie kinderrechten online. Zo heb ik van kinderen geleerd dat zij het geen probleem vinden om met hun ouders over hun telefoongebruik te praten. Dat vormde ook weer de inspiratie voor de publiekscampagne. Ik ben het met u eens dat de jongerenparticipatie geen doel op zich is, maar door met jongeren te praten krijg ik gewoon een beter beeld van hun onlineleefwereld, wat zij leuk vinden en waar zij tegenaan lopen. Ik praat ook met de jongeren in de Jongerenraad Digitalisering. Deze wisselt ieder jaar van samenstelling om steeds andere kinderen een kans te geven om mij advies te geven. Ook hierover zeg ik: ik doe dat in de breedste zin van het woord. Ik heb eigenlijk in al mijn portefeuilles aandacht voor kinderen, wat zij meemaken en wat zij belangrijk vinden, want dat is onze toekomst. Ik vind dat onze toekomst beschermd moet worden en dat we daar goed mee om moeten gaan. Dan ben ik aan het einde van dit blokje gekomen en ga ik naar het blokje overig. Wanneer kan de Kamer de kabinetsreactie verwachten op het rapport "De prijs van gratis internet" van het Rathenau Instituut? U kunt de kabinetsreactie voor het kerstreces tegemoetzien. Een vraag van mevrouw Van der Werf: wanneer ontvangt de commissie de kabinetsreactie op de initiatiefnota Digitaal kinderwetje van het lid Van der Werf? De kabinetsreactie op beide initiatiefnota's, die van u en die van de leden Ceder en Six Dijkstra, is momenteel in een afrondende fase. Omdat meerdere departementen betrokken zijn bij dit onderwerp, vraagt het wel een zorgvuldige afstemming om tot een gezamenlijke integrale reactie te komen. Deze afstemming is bijna afgerond. Ik verwacht de gebundelde kabinetsreactie in november aan uw Kamer te kunnen sturen. Hoe beschermen we in Nederland onze verkiezingen tegen onlinemanipuleren? Ons kiesstelsel en ons verkiezingsproces zijn robuust. Tegelijkertijd moeten we wel waakzaam blijven. We hebben in Europa wetten gemaakt die sociale media verplichten verkiezingen te beschermen, illegale terroristische content te verwijderen en radicaliserende algoritmen aan te pakken. Dat zijn in de Europese Digitaledienstenverordening, DSA, artikel 34 en artikel 35. De Europese Commissie is onafhankelijk toezichthouder op de verplichtingen voor TikTok. Er zijn handhavingsprocedures begonnen tegen TikTok over de mogelijke niet-naleving van de DSA door verspreiding van desinformatie tijdens de verkiezingen in Roemenië en over het verspreiden van haatzaaiende content. AIVD en MIVD doen daarnaast onderzoek naar statelijke actoren en in welke mate zij een dreiging vormen voor de nationale veiligheid. Wanneer dit onderzoek stuit op pogingen tot beïnvloeding, manipulatie of verstoring van de verkiezingen, kunnen en zullen de diensten hun wettelijke bevoegdheid ook inzetten om dit tegen te gaan. Dan kom ik bij de vraag van de heer Valize: er zijn zorgen over de toenemende kinderarbeid; op welke termijn kan de Kamer de eerste stukken verwachten? Voor het einde van het jaar ontvangt uw Kamer hierover een brief van mijn collega-bewindspersoon van SZW. Dan de vraag van de heer Six Dijkstra: wat gaat u doen met het rodeknopinitiatief uit de initiatiefnota? Het kabinet vindt het rodeknopinitiatief om 18-jarigen hun onlineverleden te laten wissen sympathiek, maar ziet ook dat dit veel voeten in de aarde heeft. Een schoneleiprincipe is sowieso niet mogelijk, omdat bepaalde gegevens gewoon niet verwijderd mogen worden. Bovendien is dit onderwerp de verantwoordelijkheid van Justitie en Veiligheid. Ik kan wel toezeggen dat ik samen met Justitie en Veiligheid zal verkennen wat wel mogelijk is. Mevrouw Kathmann stelde de volgende vragen. Zijn de staatssecretarissen het ermee eens dat op alle onlineplatforms een makkelijke hulpknop moet komen die verwijst naar Nederlandse hulplijnen en meldmogelijkheden? Welke hulplijnen zijn er nu allemaal waar jongeren naartoe kunnen gaan voor problemen die zich online afspelen? Hoeveel geeft het kabinet uit aan deze hulplijnen? Dat eerste is een sympathiek idee, maar het vraagt ook om onderhoud door de platformen. Ik hou dat liever centraal in de hand, bijvoorbeeld door de site jouwkindonline.nl, die onderdeel uitmaakt van de publiekcampagne. U vroeg welke hulplijnen actief zijn. Dat zijn er te veel om op te noemen, maar een greep hieruit zijn De Kindertelefoon, Helpwanted en PratenOnline. Hoeveel het kabinet daar precies aan uitgeeft, weet ik op dit moment niet. Dat zit bij diverse departementen; ik zou dat moeten laten inventariseren. Dan kom ik bij de vraag van de heer Valize in hoeverre PEGI, Pan-European Game Information, is meegenomen in Gamecheck. Wordt het wiel wederom opnieuw uitgevonden? Wat voegt het exact toe? Het antwoord is: nee, het wiel wordt niet opnieuw uitgevonden. Het zijn twee verschillende dingen. PEGI gaat over de inhoud van de games. Gamewijzer van het NICAM, het Nederlands Instituut voor de Classificatie van Audiovisuele Media, is een aanvulling op het PEGI-systeem en geeft meer informatie over de classificatie, over hoe ouders daarmee om kunnen gaan en over waarom een classificatie is toegekend aan een game. Gamecheck, ontwikkeld in opdracht van BZK, gaat over de ontwerpelementen. Gamecheck brengt de risico's in beeld die aan de game verbonden zijn. BZK heeft aan NICAM gevraagd om Gamecheck te integreren in Gamewijzer. BZK en NICAM zijn hierover in gesprek. Dan kom ik de vraag van mevrouw Kathmann: kan de staatssecretaris uitleggen waarom op de begroting van JenV wordt bezuinigd op Offlimits terwijl de meldingen alleen maar stijgen? Ik heb navraag gedaan bij het ministerie van Justitie en Veiligheid, dat hiervoor verantwoordelijk is. De subsidie voor Offlimits wordt in 2026 niet afgebouwd. De bezuiniging in de begroting wordt door het ministerie binnen de eigen begroting gecompenseerd. Verder heb ik Offlimits gevraagd om een voorstel te maken voor een uitbreiding van hun meldpunt. Ik wil dat Offlimits niet alleen illegale content behandelt, maar ook een grotere rol gaat spelen bij het signaleren van schadelijke vormen van content en een rol krijgt in de aanpak hiervan. Dan kom ik bij mijn laatste blokje, de vragen voor OCW. Kamerlid Van der Werf van D66 zei: de Kamer sprak zich al uit voor een uitbreiding van de mobieltjesrichtlijn "thuis of in de kluis". Ze vraagt wanneer die ingaat. De eerste ervaringen vanuit het onderwijs met de huidige afspraken rondom mobieltjes zijn positief. Uit onderzoek van OCW blijkt dat zowel leerlingen als leraren goed overweg kunnen met de afspraken. De resultaten van het monitoringsonderzoek zijn met uw Kamer gedeeld op 3 juli 2025. Schoolleiders en leraren merken dat leerlingen socialer zijn en zich beter concentreren en dat de sfeer en de veiligheid in de klas verbeteren. Naar aanleiding van de motie om de afspraak aan te scherpen tot een thuis-of-in-de-kluisbeleid is OCW in gesprek gegaan met leraren, schoolleiders, bestuurders, ouders, leerlingen en andere organisaties waarmee deze afspraak is gemaakt. De uitkomsten van deze gesprekken ontvangt uw Kamer in een gebundelde reactie op de initiatiefnota's over online kinderrechten en het digitale kinderwetje. Mevrouw Van der Werf vroeg: waarom duurt het tot 2027 voordat de kerndoelen voor digitale geletterdheid wettelijk ingaan en zelfs tot 2031 voordat de inspectie gaat handhaven? Waarom kan dat in Vlaanderen al wel in een paar maanden? De staatssecretaris van OCW geeft aan dat het herzien van het curriculum een taak is die zorgvuldig doordacht en met scholen dient te worden opgepakt. Voor de invoering van de kerndoelen digitale geletterdheid moet eerst een wettelijke grondslag worden vastgelegd via het wetsvoorstel Herziening wettelijke grondslagen. Dit wetsvoorstel wordt in november in de Kamer behandeld. Pas daarna kunnen de kerndoelen worden verwerkt in het conceptbesluit. Vervolgens worden die vastgelegd in een AMvB. Deze treden in werking per het nieuwe schooljaar. Het eerste moment waarop digitale geletterdheid formeel kan worden toegevoegd aan het curriculum is daarmee het schooljaar 2027-2028. Dan kom ik bij de vraag van mevrouw Koekkoek van Volt: "Onderwijs is cruciaal voor digitale weerbaarheid. De herziening van het curriculum is een goede stap, maar pas in 2027 volledig ingevoerd. Welke stappen kunnen we op korte termijn al zetten? Kan de staatssecretaris toezeggen dat scholen al eerder toegang krijgen tot concrete materialen en ondersteuning, bijvoorbeeld via bibliotheken of bestaande programma's?" De staatssecretaris van OCW geeft aan dat de digitale geletterdheid een nieuw leergebied wordt in het herziene curriculum, juist om leerlingen digitaal weerbaar te maken. De invoering van de kerndoelen is afhankelijk van de behandeling van het wetsvoorstel Herziening wettelijke grondslagen. Scholen kunnen in de tussentijd alvast aan de slag met definitieve conceptkerndoelen digitale geletterdheid. Scholen en besturen bepalen zelf hoe ze hiermee aan de slag gaan en welk beschikbaar aanbod zij kunnen of willen gebruiken. Via het Expertisepunt digitale geletterdheid en Impuls open leermateriaal zijn er verschillende concrete hulpmiddelen voor digitale geletterdheid beschikbaar waar scholen mee aan de slag kunnen.

Versie 97aeebf0381cf2f73e50b8cb94016c742eb455e523af52e74ab1658f39e96504 · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.