Hersteloperatie kinderopvangtoeslag

Mevrouw Inge van Dijk (CDA): Dank u wel, voorzitter. Ongekend onrecht herstellen, hoe doe je dat eigenlijk? Een bijna onmogelijke opgave. Enerzijds voor het hart, want wanneer hebben we met elkaar het gevoel dat we de juiste keuzes maken, die recht doen aan de mensen die zo hard geraakt zijn? Anderzijds voor het hoofd: er zijn beloftes gedaan die we niet hebben kunnen nakomen en we hebben de uitvoering totaal onderschat. Ik heb een vraag over de aanpassing van de huidige aanpak. We vinden het positief dat bij de lichte toets nu alle ouders gebeld worden. Begrijpen we het goed dat in dat gesprek ouders die anders direct zouden worden afgewezen, een kans krijgen door een extra toelichting te geven, of dat ze geholpen worden met stukken die ze moeten aanleveren, zodat ze alsnog voor compensatie in aanmerking kunnen komen zonder in bezwaar te gaan? Wat we echter nog steeds missen, is een duidelijke reden van afwijzing in de brief, een persoonlijke brief met de reden voor de afwijzing, op een correcte en eenvoudige manier uitgelegd. Als we bedenken dat de lichte toets het eenvoudigste onderdeel is en we daarnaast de problemen verderop in het proces zien, weten we dat het niet goed gaat. Het feit dat de staatssecretaris aangeeft dat ze in de zomer gaat nadenken over een herziening van de aanpak, geeft aan dat ook zij deze mening deelt. Dat beeld wordt nog eens bevestigd in het advies van de BAK van afgelopen dinsdag. Onze vraag: welke experts en ervaringsdeskundigen gaat de staatssecretaris betrekken bij de herijking van het proces, en hoe? Dan een paar punten die wat ons betreft belangrijk zijn bij de herijking van het proces. Eén. Vooropstaat dat schrijnende gevallen het eerst moeten worden geholpen. Ik denk dat gemeentes hier heel goed bij zouden kunnen helpen. Ze hebben lijsten van gedupeerden en kunnen beter dan bijvoorbeeld de UHT signaleren wie meteen hulp nodig heeft en gecompenseerd moet worden en wie misschien best even kan wachten. Kunnen we tot een werkwijze komen waarbij gemeentes spoeddossiers kunnen doorsturen naar de UHT, die dan met prioriteit behandeld worden? Twee. Startpunt van het proces moet altijd de individuele situatie van de gedupeerde ouder zijn. Wij zien dan voor ons dat na de lichte toets de persoonlijke zaakbehandelaar de ouder door een integrale beoordeling loodst voor alle verschillende regelingen. Dus één dossier, één team, één integrale beoordeling, één totaaluitkomst. Wie dan in zo'n team zit, is wat ons betreft een opdracht voor de staatssecretaris om met gemeentes, UHT, ouders en bewindvoerders te bepalen, evenals de vraag waar de beste plek is voor deze teams. Is dat de UHT, de gemeente, of misschien ergens anders? Wellicht is dit wel de opmaat naar een proces in één dag. Hoe ziet de staatssecretaris dit? Dan het derde punt. Er moet één dossiereigenaar zijn voor elke gedupeerde ouder, die het hele verhaal kent en de ouders van a tot z begeleidt door die integrale beoordeling. Het werkt niet als het dossier van bureau naar bureau gaat, ouders steeds opnieuw hun verhaal moeten doen en continu in onzekerheid zitten. Ziet de staatssecretaris hier een grotere rol voor de persoonlijke zaakbehandelaar? De BAK gaat partnerschappen aan, in het bijzonder met de gemeente. Het delen van kennis tussen gemeentes over hoe om te gaan met de behoeften van ouders, is belangrijk. We zien immers dat dit bij sommige gemeentes heel goed gaat, maar dat andere echt met de handen in het haar zitten. Kan de staatssecretaris hier nog extra in ondersteunen? Tijdens het vorige debat hebben wij een motie ingediend met de vraag om bestcase- en worstcasescenario's uit te werken. Dat lijkt me nu belangrijker dan ooit, zodat aan ouders vooral geen loze beloftes meer worden gedaan. We moeten een breder beeld hebben van de aantallen gedupeerden, kinderen en voormalige toeslagpartners, en van scenario's voor schulden en de inzet van capaciteit, om te kijken wat er überhaupt mogelijk is en wanneer dat kan in de tijd. Dit is een bruggetje naar de aanvullende regelingen. Daarin moeten we keuzes maken. Wat gaan we wanneer doen? Want meer doen leidt tot nu toe tot verdere vertraging en onduidelijkheid. Wij zien dan ook echt uit naar een glasheldere en realistische scenarioplanning. Dan de regelingen, de kindregeling. Wat we in deze regeling missen is een concreet plan hoe hulp aan kinderen gaat worden vormgegeven. Financiële compensatie is één ding, maar wij zien vooral graag concrete voorstellen voor de hulp bij andere problemen zoals psychologische, schuldhulp en voor een goede opleiding. Als we de kindregeling zien als een steuntje in de rug, kan ik het voorstel voor vaste bedragen volgen. Echter, de werkelijke schade van de hard geraakte kinderen blijft dan staan. Ook daar zouden we toch graag een proportioneel voorstel voor schadevergoeding uitgewerkt willen zien, waarover de Kamer het gesprek kan aangaan. Dan de ex-partners. Ik denk dat het goed is dat er een regeling voor de ex-partners komt, omdat vaak beide partners last hebben gehad van de problemen en niet alleen de aanvrager. Soms is het zelfs zo dat de niet-aanvrager in feite meer heeft terugbetaald. Maar het vaste bedrag lijkt mij aan de hoge kant, ook in verhouding tot de Catshuisregeling, want dan tel je zomaar een derde bij de schade op. Zou de staatssecretaris een lager vast bedrag kunnen overwegen, met één: een mogelijke extra vergoeding afhankelijk van het ten onrechte terugbetaalde bedrag, en twee: een extra mogelijke vergoeding afhankelijk van de tijd dat men toeslagpartner was? Ten slotte de overige toeslagen. De staatssecretaris stelt voor bij de overige toeslagen een percentage van de daadwerkelijke terugvordering als compensatie te bieden, met een drempelbedrag. Daar staat tegenover maatwerk bij schrijnende situaties. We zien uit naar de verdere uitwerking, inclusief hoe om te gaan met het maatwerk. Dank je wel, voorzitter.