Opkomende en toekomstige technologieën

Brontekst

De heer Valize (PVV): Voorzitter, dank voor het woord. Op de agenda staan een zevental brieven waarin de volgende onderwerpen aan bod komen. Deepfakes: beelden, geluiden en teksten met bestaande informatie als vertrekpunt die vervolgens bewerkt en gemanipuleerd worden middels AI. Meneer Krul en mevrouw Kathmann hebben hierbij al uitvoerig voorbeelden gegeven. Mevrouw Koekkoek had het nog over immersieve technologieën: technologieën waarbij iemand in een ervaring wordt ondergedompeld, zoals augmented reality. Dat is een live, direct of indirect, beeld van de werkelijkheid met daaraan toegevoegde elementen. Dan heb je ook nog virtual reality. Daarbij zit je eigenlijk in een simulatie. Dan hebben we nog het onderwerp kwantumcomputing, een technologie die kwantummechanica gebruikt om vraagstukken op te lossen die niet door een gewone computer kunnen worden uitgerekend. Dit kan informatie op een nieuwe manier verwerken en zo grote en belangrijke doorbraken forceren. Voorzitter. Aangezien de staatssecretaris voor Rechtsbescherming helaas verhinderd is en deze brieven veelal verouderd zijn, maar ook omdat we zeer binnenkort nog gaan spreken over de bescherming van persoonsgegevens en digitale grondrechten — daarbij zal de staatssecretaris voor Rechtsbescherming wel aanwezig zijn — zullen de onderwerpen deepfakes en immersieve technologieën niet uitvoerig aan bod komen. Er staan immers veel oude brieven op de agenda met standpunten van het vorige kabinet. De beleidsreactie van zo'n anderhalf jaar geleden op de onderzoeken van het WODC, het Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum, was daarvan nog de meest recente. De brieven gingen vooral over de vraag of de huidige wetgeving nog wel volstaat. Vragen hierover zijn ook al aan bod gekomen bij de heer Krul, mevrouw Koekkoek en mevrouw Kathmann. In de kabinetsreactie werd aangegeven dat de huidige wetgeving voldoende bescherming biedt en dat wetswijzigingen onnodig zijn. De staatssecretaris van Digitale Zaken kan waarschijnlijk de volgende vraag wel beantwoorden. Het kabinet spreekt immers met één mond. Beoogt het huidige kabinet deze koers te hanteren? Voorzitter. Dan staat er kwantumcomputing op de agenda. In de brieven wordt terecht benoemd wat de risico's voor onze samenleving zijn en hoe wij ons hiertegen kunnen wapenen. Het belangrijkste risico van kwantumcomputing is dat het bepaalde versleuteling en cryptografie sterk kan verzwakken. Zeer recent, 3 december 2024, is het geactualiseerde post-kwantumcryptografiemigratiehandboek verschenen, het PQC-migratiehandboek. Het vorige dateerde van maart 2023. De aanleiding daartoe was de publicatie van de internationaal omarmde standaarden van PQC in augustus 2024 voor kwantumveilige cryptografie. De minister van BZK, Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, schrijft in haar aanbiedingsbrief de inzichten uit dit PQC-migratiehandboek te zullen meenemen in de migratie van de rijksoverheid naar PQC. Deze technologie kan worden ingezet op momenteel gebruikte systemen en computers. Desondanks zal de migratie van kwantumkwetsbare cryptografie naar PQC een tijdrovend en kostbaar proces worden, naar schatting meer dan vijf jaar. Dat staat te lezen in het handboek. Mijn vraag aan de staatssecretaris is: heeft u er zicht op of alle overheidsorganisaties al gestart zijn? Deze vraag wordt gedeeld door meerdere fracties. Het handboek beschrijft een driestappenplan: diagnose van de kwantumkwetsbaarheid, planning en uitvoering. Kunt u ons, gezien het afwegen van algoritmes en de snelheid waarmee het algoritmeregister gevuld wordt, geruststellen en bevestigen dat de overheidsorganisaties, departementen, semioverheden et cetera inzicht hebben in welke encryptie zij gebruiken? Voorzitter. De ontwikkeling van kwantumcomputing is in een stroomversnelling geraakt met de komst van Willow. Dat is een computerchip van Google die kwantumtechnologie gebruikt om razendsnelle berekeningen te maken. De beste computer van het moment doet hier miljarden jaren over en Willow doet het binnen vijf minuten. De effecten van kwantumcomputing zullen daardoor sneller merkbaar zijn in de samenleving dan op voorhand gedacht. Dit is voordelig voor AI, Artificiële Intelligentie. Maar er kleeft ook een risico aan. Actoren met kwade intenties — het werd net ook al aangegeven — kunnen deze techniek inzetten om encryptie te kraken. Daarom vindt de PVV het goed dat het kabinet stappen zet met het PQC-migratiehandboek. Wel wil de PVV graag weten wat de impact van Willow is op dit PQC-migratiehandboek. Tot slot, voorzitter. Ik rond af. Deze week hebben wij in de media vele berichtgevingen vernomen over DeepSeek. Daar waar de Verenigde Staten 500 miljard uittrekken om AI een boost te geven, hebben de Chinezen DeepSeek voor 6 miljoen ontwikkeld. Een vernuftige tool, maar het hoe en wat is onderwerp van speculatie. Volgens berichtgeving zou er data van OpenAI zijn gebruikt om de eigen chatbot te bouwen. Dat is tegen de gebruikersvoorwaarden in. Ook blijkt de technologie onbetrouwbaar en vertoont die gebreken. Maar het feit dat DeepSeek minder rekenkracht gebruikt en goedkoper is ontwikkeld, biedt natuurlijk kansen. Zet de staatssecretaris hier ook op in bij de totstandkoming van de AI-faciliteit? Anders gezegd: wat is hiervan de impact op de voorgenomen plannen van het kabinet voor de realisatie van de AI-faciliteit? Voorzitter. Daarmee ben ik aan het einde van mijn betoog.

Versie aa22d447409b42b5f2527277b00a89dd93f4b337cafcfa3890eeb07ca3523100 · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.