Opkomende en toekomstige technologieën

De voorzitter: Het ligt inderdaad bij EZ, dus ik neem niet het risico om nu dingen te zeggen die achteraf niet blijken te kloppen. Ik kom er graag bij u op terug, wanneer ik er meer informatie over heb. Dan heb ik nog een vraag van mevrouw Koekkoek in de context van het PQC-migratiehandboek. Zij vraagt welke ethische en maatschappelijke vraagstukken we in de komende maanden moeten beantwoorden. De AIVD heeft in december 2024 een nieuwe versie van het handboek gepubliceerd. Het PQC-migratiehandboek biedt organisaties handvatten voor het overstappen naar een veilige omgeving. Het handboek richt zich ook op de migratie van kwantumveilige cryptografie. Het handboek leidt op zich niet tot ethische vraagstukken. De impact van kwantumtechnologie op de maatschappij moeten we nog verder in beeld brengen. De heer Valize van de PVV vraagt of de staatssecretaris weet of alle overheidsorganisaties al gestart zijn. Hij vraagt ook of de staatssecretaris de Kamer kan geruststellen door te bevestigen dat overheidsorganisaties voldoende weet hebben van welke encrypties zij gebruiken. De overheidsorganisaties kunnen op dit moment al aan de slag met de voorbereidende handelingen. Het PQC-migratiehandboek spreekt over zogenaamde no-regretmaatregelen. Deze maatregelen helpen organisaties om beter grip te krijgen op de huidige cybersecurity. Tegelijkertijd helpen ze bij het voorbereiden op de migratie naar postkwantumencryptie. In december 2024 is in het CIO-beraad het rijksbrede cryptografiebeleid goedgekeurd. Dit verplicht departementen om een zorgvuldig en gedegen cryptografiebeleid te schrijven. Dit zorgt voor meer grip om cryptografie binnen de rijksoverheid in goede banen te leiden. Het programma Quantumveilige Cryptografie Rijk heeft als doel overheidsorganisaties met elkaar te laten samenwerken om deze uitdaging aan te pakken. Ik wil daarmee voorkomen dat overheidsorganisaties de migratie in hun eigen silo gaan uitvoeren. Ik wil dat ze juist van elkaar leren en kennis delen. Dan een vraag van de VVD, van de heer Buijsse, over vertrouwen op gegevens. Die heb ik al beantwoord. Ik zat even te twijfelen. Dan een vraag van de heer Valize. De PVV vindt het goed dat het kabinet stappen zet. Hij vroeg naar de impact van Willow op het PQC-migratiehandboek. De ontwikkelingen binnen het domein quantum computing volgen elkaar snel op. Het programma Quantumveilige cryptografie NL en de AIVD houden scherp zicht op deze ontwikkelingen. Er zijn technologische doorbraken, zoals de Willow-chip van Google. Ik heb vanmorgen nog even gekeken en het is na Foxtail al de vierde generatie. Hij maakt zichtbaar dat er grote stappen kunnen worden gezet met quantum computing. U heeft zelf het voorbeeld gegeven van hoe groot die stappen zijn. Dit benadrukt de noodzaak om ons als overheid voor te bereiden op de migratie naar postkwantumencryptie. Het PQC-migratiehandboek biedt handvatten om hiermee aan de slag te gaan. Deze ontwikkelingen, maar ook van andere bedrijven, volgen wij natuurlijk op de voet. Ook dit gaat namelijk heel erg snel. Kan de staatssecretaris toelichten welke rol hij speelt in de totstandkoming van de EU Quantum Tech en de verordening? Dat is een vraag van mevrouw Koekoek. Het programma Quantumveilige cryptografie draagt hieraan bij. Nederland werkt samen met Duitsland en Frankrijk om gezamenlijk het voorzitterschap op zich te nemen voor de op te stellen routekaart naar postkwantumcryptografie op Europees niveau. De Nederlandse overheid heeft hierbij dus een actief leidende rol. Excuus voor het stotteren. Ik zit heel veel tekst op te lezen. Dan nog een vraag van mevrouw Kathmann van GroenLinks-PvdA. Neemt het kabinet de internationale standaarden over kwantumveilige encryptie nu op in de overheidsaanbestedingen en kunt u dit verplichten en handhaven? Het Amerikaanse National Institute of Standards and Technology heeft in augustus 2024 drie standaarden geselecteerd die voldoende bescherming moeten bieden tegen aanvallen van een kwantumcomputer. Het nu opnemen van deze standaarden in overheidsaanbestedingen is nog te vroeg, want fabrikanten zijn nog niet zover dat de standaarden in hun producten geïntegreerd zijn. Het traject om deze standaarden te integreren is complex. Fabrikanten van hardware en software zullen deze standaarden moeten integreren in hun producten. De technische integratie, het testen van de werkbaarheid in de praktijk, het evalueren van de daadwerkelijke weerbaarheid en het in productie nemen zullen tijd kosten. Ik heb nog twee zinnen hierover. Het programma Quantumveilige cryptografie NL is met een werkgroep bezig op dit gebied om de wensen, en op lange termijn ook de eisen, te formuleren voor overheidsaanbestedingen. Gezien de juridische implicaties moet dit zorgvuldig gebeuren. Daarmee geeft de overheid een duidelijk signaal af richting de markt: ga aan de slag met de integratie van nieuwe standaarden. Wel wil ik benoemen dat in het hooggerubriceerde domein al eisen zijn om kwantumveilige algoritmes te gebruiken.