Leefstijlpreventie

Brontekst

De heer Van Houwelingen (FVD): Dank u, voorzitter. Ik wil kort wat zeggen over twee onderwerpen: tabaksbeleid en de eiwittransitie, en de Schijf van Vijf, waar veel om te doen was. Het kabinet gebruikt hoge accijnzen om tabaksgebruik te ontmoedigen. Inmiddels kost een pakje van twintig sigaretten zo'n €12. Het gevolg is dat Nederlanders massaal uitwijken naar het buitenland om daar hun tabak te kopen. We hadden hier onlangs een petitie waarbij een winkelier, een Primerahouder, in de grensstreek ons vertelde dat er zelfs mensen naar de winkel komen om hun tabak die ze in België of Duitsland hebben gekocht te versturen naar hun familie in Nederland. Het gaat dus heel ver. Uit het warenonderzoek van het RIVM blijkt dat in 2020 ongeveer 30% van de tabak uit het buitenland kwam. In 2023 was dat 38% en in 2024 60%. Dat komt nu dus uit het buitenland. Dat is een schrikbarende stijging die ten koste gaat van de Nederlandse winkeliers en, wat ik net zei, van onze schatkist. Mijn eerste vraag aan de minister is wat zij van plan is te gaan doen met deze informatie. Ik doel op het feit dat een steeds groter deel van de tabak die in Nederland wordt gebruikt in het buitenland wordt gekocht. De anti-tabaksmaatregelen lijken vrijwel geen invloed te hebben op de rookprevalentie in ons land. Die daalt namelijk al elk jaar met gemiddeld een kleine procentpunt. De laatste vijf jaar is daarin niets veranderd, maar er is ondertussen wel sprake van een massaal uitwijken naar het buitenland, de illegale markt of goedkopere alternatieven. We lopen miljarden aan accijnsinkomsten mis. Degelijk empirisch ex-postonderzoek naar deze effecten van het ontmoedigingsbeleid ontbreekt nog. Het onderzoek waar het kabinet naar verwijst is gebaseerd op aannames en modellen. Daarom mijn volgende vraag aan de minister. Is de minister bereid om alsnog een integrale ex-postevaluatie uit te voeren waarin ook grenssubstitutie-effecten worden meegenomen? Twee. Hoe verklaart de minister dat de rookpreventie niet versneld daalt, ondanks de intensivering van het beleid? Drie. Erkent de minister dat de tabaksmaatregelen van de laatste jaren mede hebben geleid tot de sterke toename van de buitenlandse aankoop en mogelijk illegale handel? Vier. Ziet de minister de negatieve effecten van dat beleid in de praktijk? Wat is de minister van plan hiermee te doen? Ik ga nu naar het tweede onderwerp: het vleesbeleid, de eiwittransitie en de Schijf van Vijf. Wie over leefstijlpreventie praat, praat ook over vlees en de eiwittransitie. Het gegeven dat er aangestuurd wordt op minder vleesconsumptie, heeft immers ook gevolgen voor de gezondheid van Nederlanders. Het kabinet wil consumptiegedrag beïnvloeden en aansturen op het consumeren van gezond voedsel. Onlangs hebben we nog Kamervragen gesteld over het feit dat supermarkten steeds meer plantaardige ingrediënten in vlees verwerken. Dit lijkt een direct gevolg te zijn van overheidsbeleid. Op de website van het ministerie van Landbouw staat bijvoorbeeld expliciet benoemd dat supermarkten een belangrijke rol hebben in de eiwittransitie en hoe de inname van plantaardige eiwitten, wat de overheid betreft, flink omhoog moet de komende jaren. Mijn zesde vraag aan de minister is: klopt dit? Is de eiwittransitie een beleidsdoel van deze regering of niet? Daarom die nieuwe Schijf van Vijf. Die stuurt aan op minder vlees en meer plantaardig voedsel. Voeding wordt niet alleen een gezondheidsvraagstuk, maar ook een klimaat- en gedragsvraagstuk. Dat is ongelofelijk problematisch. Anderen hebben dat ook al terecht gezegd. De Schijf van Vijf is daarmee immers niet langer een onomstreden objectief instrument waarmee op wetenschappelijke basis gezondheidsadvies wordt gegeven. Nee, de nieuwe Schijf van Vijf is een ideologisch middel geworden om ideologisch zeer omstreden klimaatbeleid door te drukken onder het mom van volksgezondheid. Ziet de minister dit probleem? Begrijpt de minister dat hiermee ook het vertrouwen in de gezondheidswetenschap enorm ondermijnd wordt? Dat is mijn zevende en laatste vraag, voorzitter. De nieuwe Schijf van Vijf, waar veel gezondheidsbeleid zich op baseert, is door deze vermenging van klimaat en volksgezondheid, want dat is natuurlijk wat er gebeurt, ideologisch gecorrumpeerd geraakt en niet langer te vertrouwen, in ieder geval niet in de ogen van de Nederlanders die wij hier mogen vertegenwoordigen. Die vermenging wordt ook wel One Health genoemd, waar we trouwens al heel vaak kritiek op hebben gehad. Dierlijke eiwitten zijn belangrijk en gezond, voorzitter. Zowel rood als wit vlees leveren gunstige voedingsstoffen, waaronder eiwit, ijzer, selenium, zink en de vitamines B1, B2, B3, B6 en B12. Zeker voor kwetsbare groepen zoals jongeren, ouderen of mensen met een eenzijdig dieet, kan het terugdringen van dierlijke voeding om die reden juist een negatief gezondheidseffect hebben. Dit goedpraten, zoals de Schijf van Vijf nu doet met een verwijzing naar de klimaatideologie, is in onze ogen ongehoord en ronduit verwerpelijk. Dank u, voorzitter.

Versie 348419c45bb11f5bee77fe62287076e71be43b1f39e38353a3e443331a570ebc · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.