Leefstijlpreventie

Brontekst

Mevrouw Vliegenthart (GroenLinks-PvdA): Voorzitter. Elk kind verdient een gelijke kans op een gezonde en kansrijke start, maar helaas is dat in werkelijkheid niet het geval. Kinderen die opgroeien in armoede, hebben een grotere kans op gezondheidsproblemen, zoals ernstige astma door slechte woonomstandigheden met tocht en schimmel. Dat laat zien dat echte preventie bij bestaanszekerheid begint. Voor GroenLinks-PvdA betekent dat investeren in betaalbare en goede woningen, armoede tegengaan en ervoor zorgen dat gezonde keuzes ook echt mogelijk zijn. Preventie is namelijk geen individuele opgave, maar een gezamenlijke verantwoordelijkheid, juist ook om kwetsbare jongeren te beschermen. Als we het hebben over het beschermen van kwetsbare jongeren, kunnen we niet om de gevaren heen van nicotine, tabak en vapen. Ruim een kwart van de jongeren heeft ooit gevapet en die cijfers dalen maar niet. Ik ben blij dat de minister zich inzet om die vape-epidemie in te dammen, maar ik maak me wel echt heel veel zorgen over de omvang van de illegale handel en de doelbewuste strategieën van de tabaksindustrie. Daarom zijn er wat GroenLinks-PvdA betreft scherpere maatregelen nodig, want die illegale handel verloopt via drie kanalen: online via social media en Snapchat, via fysieke winkels en via straatdealers. Wij vinden dat we op al die fronten verder moeten ingrijpen. Maar liefst 38% van de jongeren koopt nog steeds nicotineproducten in fysieke winkels ondanks het verkoopverbod, en vaak zelfs in de buurt van scholen. De minister verhoogt de boetes met 700 tot 1.300 euro. Dat is een stap, maar voor veel winkels is dat wisselgeld. Sommige winkels krijgen tot wel veertien keer een boete en gaan gewoon door. Dat is onacceptabel. Mijn vraag aan de minister is: denkt zij dat deze verhoging daadwerkelijk afschrikkend werkt en waarop is dat gebaseerd? Recentere rapporten laten zien dat boetes en winstmarges beter in verhouding moeten zijn. Bij welk boetebedrag verwacht de minister dat dit wel het geval is? Is zij het met mij eens dat juist deze herhaaldelijke overtredingen pleiten voor snelle invoering van onze aangenomen motie voor een "three strikes out"-methode, waarbij overtreders hun tabaksverkoop tijdelijk moeten stoppen? Daarmee gaan ze pas echt die financiële consequenties voelen. Voorzitter. Afgelopen dinsdag waren velen van ons aanwezig bij de overhandiging van de brandbrief #artsenslaanalarm. Zij zien dagelijks de schrijnende gevolgen van tabak en vapen in hun spreekkamers. Hun boodschap was helder: de overheid doet nog onvoldoende om jongeren te beschermen tegen de gevaren van nicotine. Het probleem zit niet alleen in handhaving maar ook in het systeem. Op dit moment hebben 300 scholen hun verkooppunt binnen 250 meter. Wat ons betreft is het niet uit te leggen dat jongeren in hun pauze binnen enkele minuten verleid kunnen worden om die tabak te kopen. Artsen pleiten daarom onder andere voor een vergunningsplicht voor tabakszaken. Wij delen deze grote zorgen van die artsen en willen daarom met een voorstel komen voor het invoeren van een afstandscriterium rondom scholen. Is de minister bereid deze maatregel mee te nemen in de komende wetswijziging van de Tabaks- en rookwarenwet? Dan wil ik het hebben over die online verkoop via Snapchat. Recent bleek weer dat er steeds vaker vapes met synthetische THC worden verkocht aan jongeren. De verhalen van zwaar verslaafde tieners zijn ronduit schokkend. In de brief van 10 april lezen we dat de ACM onderzoek doet naar mogelijke overtredingen van de Digital Services Act. Mijn vraag is: hoe staat het precies met dit onderzoek en wat doet de minister in de tussentijd om deze verkoop terug te dringen? In verschillende steden en gemeentes zien we goede voorbeelden van online jongerenwerkers die bijdragen aan de online weerbaarheid van jongeren. Zo kunnen we voorkomen dat jongeren in de val van illegale Snapchatverkoop vallen. Hoe kijkt de minister hiernaar en is zij bereid te onderzoeken hoe dit landelijk uitgevoerd kan worden? Voorzitter. Tot slot ga ik naar Mainline. Door het killerbesluit van dit kabinet om de subsidie verder af te bouwen heeft Mainline haar deuren definitief moeten sluiten. Ongelofelijk waardevol werk voor de gezondheid van de meest kwetsbare mensen in onze samenleving gaat hiermee verloren. Dat geldt ook voor hun essentiële kennis en inzicht in de drugsproblematiek. In de negatieve appreciatie op mijn amendement schreef de minister: "Op dit moment staat VWS in contact met Mainline om hen te ondersteunen om de door Mainline opgebouwde kennis en expertise te borgen." Ik heb hierover de volgende vragen. Hoe staat het met het borgen van deze kennis en expertise? Kan de minister toezeggen om voor het commissiedebat Drugspreventie van eind november een brief naar de Kamer te sturen over hoe dit wordt geborgd? Kan zij daarin ook meenemen hoe het staat met de ondersteuning van drugsverslaafden door gemeenten? Voorzitter. Ik kan nog uren praten over een gezonde start voor ieder kind en er zijn tig onderwerpen. Ik kijk uit naar de maatregelen die dit kabinet gaat nemen om eindelijk echt te zorgen voor de gezondste generatie ooit. Dank u wel.

Versie 348419c45bb11f5bee77fe62287076e71be43b1f39e38353a3e443331a570ebc · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.