Staatsdeelnemingen

Brontekst

De heer Vermeer (BBB): Dank u wel, voorzitter. Ik start maar even met de Volksbank. Misschien krijg ik straks ook nog vragen zodat ik alle blokjes af kan maken. Er zijn op dit moment in Nederland knelpunten in de financiële infrastructuur, bijvoorbeeld als het gaat om de toegang tot pinautomaten in de regio en de financiering van met name mkb-ondernemers. BBB vindt het daarom geen overbodige luxe om een maatschappelijk georiënteerde instelling in Nederland te hebben die zich richt op dergelijke kwesties. De voorganger van de minister beaamde dat in haar brief van eind oktober. Tegelijkertijd gaf zij aan dat een staatsdeelneming dat niet hoeft te waarborgen en dat de markt dit kan regelen door onderlinge afspraken, en dat daarbij geen sprake hoeft te zijn van marktfalen op dit onderdeel. Maar mijn vraag aan de minister is: vindt hij het belangrijk dat publieke belangen dan ook wettelijk geborgd gaan worden? Deelt hij de zorg dat dit nu onvoldoende gebeurt? Vindt hij ook dat op dit specifieke gebied wellicht toch nog sprake is van marktfalen? Wat gaat hij doen om dat verder aan te pakken? Dan de KLM. Die heeft de voorwaarden voor staatssteun geschonden, zo bleek al eerder uit diverse rapportages van de staatsagent. Dat is door mijn collega's al benoemd. In antwoord op schriftelijke vragen van de BBB-fractie in de Eerste Kamer geeft de minister aan eigenlijk geen ruimte te hebben om juridische stappen te nemen tegen KLM. Hoewel mijn fractie begrip op kan brengen voor de belangen van commerciële partijen in dit vraagstuk, vragen wij ons wel af hoeveel controle de Nederlandse Staat nou eigenlijk heeft op het naleven van eigen voorwaarden. De rapportages van de staatsagent blijken voor het kabinet geen grond geweest te zijn om bij te sturen. Welke lessen kunnen wij hieruit trekken voor de toekomst? Moeten wij onze zeggenschap als aandeelhouder niet structureel verbeteren? Wat is de visie van de minister daarop? Collega Van Hijum noemde het net ook al: is de minister van mening dat bij grote strategische vraagstukken en strategische belangen die vanuit publiek belang opgelost moeten worden, een actievere rol van de overheid nodig is, met bijvoorbeeld een grotere rol voor staatsdeelnemingen ten opzichte van subsidies? Dat gaat verder dan alleen clawbackregelingen. Dat kan ook toegepast worden bij maatwerk op het gebied van innovatie en ontwikkeling voor grote investeringen, bijvoorbeeld in het gebied Veldhoven, in de Brainport. Hoe kijkt de minister naar het terugbetalen van subsidie, als een bedrijf na een x-aantal jaren uit Nederland vertrekt? Kunnen wij ook afspraken maken over winstdeling bij investeren in innovaties? Welke instrumenten kent of gebruikt het ministerie van Financiën nog meer? En welke worden op dit moment ingezet om bijvoorbeeld niet per se aan staatsdeelneming te hoeven doen, maar er toch voor te kunnen zorgen dat publieke belangen goed behartigd worden? Dat zijn wat vragen op strategisch gebied, want misschien moeten wij als Staat toch een wat grotere vinger in de pap krijgen bij bepaalde zaken, bijvoorbeeld door een staatsdeelneming terug te vragen in ruil voor hele grote investeringen. Dan de Nederlandse loterijen. De staatssecretaris heeft drie verschillende opties genoemd die op tafel liggen voor de toekomst van de Nederlandse loterijen. Een nieuw kabinet zal hier een uitspraak over moeten doen. Wat ons betreft zijn sturingsmogelijkheden vanuit staatsaandeelhouderschap niet in beginsel noodzakelijk. Dat zou ook kunnen via wet- en regelgeving, zoals PwC schrijft in een onderzoek naar mogelijke privatisering. Is de staatssecretaris het daarmee eens of denkt hij dat een aandeelhouderschap wél een extra veiligheidsgarantie geeft? Tot zover mijn bijdrage.

Versie 1a22157108045808a1aac9f052fe8a3308488536c3bb8027534fb30f681d0bee · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.