Wijziging van diverse wetten in verband met het invoeren van het burgerservicenummer en de voorzieningen van de digitale overheid in de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba (Wet invoering BSN en voorzieningen digitale overheid BES) (36639)

De heer White (GroenLinks-PvdA): Dank, voorzitter. Een nummer op een pasje of ergens op een scherm. Het is moeilijk om te doorleven wat het burgerservicenummer nou precies betekent, vooral als je hier in Europees Nederland staat te debatteren. We zijn hier niks anders gewend dan dat we zo'n bsn hebben en het overal voor kunnen gebruiken. Of je je nou meldt bij een overheidsloket voor je dossier, bij de huisarts of om gebruik te maken van een toeslag, de hele overheid is ingericht op het gebruik van het bsn. Geen nummer, dan ook geen service aan burgers. Het is dus hoog tijd, echt hoog tijd, dat deze wet er komt. Als we deze wet aannemen, krijgen alle bewoners van Bonaire, Sint-Eustatius en Saba straks een bsn en toegang tot DigiD. Voor 30.000 bewoners van Caribisch Nederland wordt het straks makkelijker om zaken te doen met de overheid. Dat is een grote verbetering, omdat ze dan minder moeite hoeven te doen om informatie aan te leveren en telkens te controleren of hun gegevens overal kloppen. Voor de bestuursorganen is dit ook fijn, want die kun je straks proactief gaan helpen. Toch zie ik het vooral als een eerste stap. GroenLinks-PvdA is blij met deze wet; begrijp me niet verkeerd. Het was mijn collega Laura Bromet die in 2021 met een motie ertoe opriep om de wet snel in te voeren. In 2022 vroeg mijn collega Habtamu de Hoop ook om een bsn te regelen voor Caribische studenten. Een bsn is namelijk een voorwaarde om mee te doen in onze digitale samenleving. Als je het niet hebt, sta je gewoonweg met 1-0 achter op de rest. Veel te lang heeft Caribisch Nederland dus ook met 1-0 achtergestaan op de rest van het Koninkrijk. Voorzitter. Ik heb twee amendementen. Het doel van de wet is duidelijk: om de digitale dienstverlening in het hele Koninkrijk beter op elkaar af te stemmen. GroenLinks-PvdA vindt dat het kabinet op dit punt toch wat steken laat vallen. Daarom hebben we twee amendementen ingediend om dit doel dichterbij te brengen. Ik begin met het voorstel om het bsn ook op de ID-kaart BES te zetten. Als je wil dat mensen hun bsn makkelijk kunnen gebruiken en bekend zijn met het nummer, dan moet het ook zichtbaar en vindbaar zijn, met name in de beginfase. Het kabinet had daar een goed idee voor gevonden. Dat was om het bsn op de ID-kaart BES te zetten, zodat mensen hun bsn altijd dichtbij zouden hebben. Zo stond het overigens ook in de wetstekst zoals die was voorgelegd aan de Raad van State. Vervolgens heeft het kabinet die bepaling uit de wet gehaald. GroenLinks-PvdA begrijpt dat niet. We vinden de reden die de staatssecretaris geeft niet sterk. Hij beweert dat, omdat de ID-kaart BES vaak wordt gebruikt in het maatschappelijk verkeer, de kans zou toenemen dat het bsn terechtkomt bij partijen die er foute dingen mee willen doen. Die gedachte klinkt eerlijk gezegd als een koloniale reflex. Als je zoiets constateert, dan moet je dat probleem oplossen. Dan denk je na, net als we in Europees Nederland hebben gedaan, over maatregelen zoals het plaatsen van het bsn op de achterkant van de ID-kaart of misschien het breder gebruiken van de app KopieID, zodat je bsn kan worden afgeschermd als je je ID-kaart kopieert. Er liggen dus gewoon oplossingen voor de hand. Maar in plaats van die uit te werken, kiest het kabinet ervoor om het bsn volledig uit het zicht te houden. Ik heb daarover wat vragen. Waarop baseert de staatssecretaris de aanname dat het bsn opnemen op de ID-kaart BES als gevolg heeft dat het gegeven in de hand komt van criminelen? Welke cijfers heeft hij om dat te onderbouwen? Lopen bewoners van de BES-eilanden die nu al een bsn hebben, omdat ze een paspoort hebben of tijdelijk inwoners zijn van het Europees gebied, niet een soortgelijk risico? Heeft de staatssecretaris onderzocht wat er nodig is om de ID-kaart BES van echtheidskenmerken te voorzien en de privacyrisico's die hij in de memorie van toelichting noemt, weg te nemen? Is de staatssecretaris het met mij eens dat het opnemen van het bsn op de ID-kaart helpt om het gegeven meer status te geven? Voorzitter. Als het doel van de wet is om de dienstverlening tussen Caribisch en Europees Nederland gelijk te trekken, slaan we hier toch echt de plank mis. Cyberveiligheidsrisico's zijn geen reden om het bsn niet op een ID-kaart te zetten. Integendeel, het invoeren van het bsn zou een reden moeten zijn om de cyberveiligheid op orde te brengen, zodat je het nummer wel gewoon kan vermelden op de ID-kaart. Daarom heeft GroenLinks-PvdA een amendement ingediend om dit onderdeel van de wet te repareren. Mijn tweede amendement gaat over de betrouwbaarheid van persoonsgegevens. De basisadministratie van persoonsgegevens van de BES-eilanden bevat informatie over burgers. Daar zal straks ook het bsn in staan. Volgens het kabinet zou de komst van het burgerservicenummer een stimulans zijn voor het breder gebruik van de basisadministratie door de overheid. Ook dat is wat ons betreft te vrijblijvend. Als je een registratie van persoonsgegevens bijhoudt, dien je daar ten eerste zorgvuldig mee om te gaan. Ten tweede moet het echt een doel dienen. Daarom wil ik met mijn amendement de basisadministratie aanmerken als zogenaamde "authentieke gegevens". Als we dat label erop plakken, moet de overheid garanderen dat de gegevens kloppen en dat ze bruikbaar zijn. Dan dwing je jezelf als overheid om de betrouwbaarheid daadwerkelijk te waarborgen en om melding te maken bij de instanties als je erachter komt dat gegevens niet overeenkomen met de centrale database. Zo zet je de openbare lichamen veel beter in positie om regie te hebben over gevoelige persoonsgegevens. Ik hoor graag van de staatssecretaris hoe hij dit amendement apprecieert. Verder hebben we een motie over de zorg en het onderwijs. Het is goed dat er eindelijk een wettelijke basis komt voor het gebruiken van het bsn op de BES-eilanden. Die wettelijke basis geldt vooralsnog alleen voor de overheid, maar zoals u allemaal weet, is het gebruik in Europees Nederland vele malen verder. Daarom vraagt GroenLinks-PvdA om zo snel mogelijk de weg vrij te maken voor het bsn in andere essentiële diensten, zoals de zorg en het onderwijs. In juni komt het ministerie van Volksgezondheid met een analyse van wat er nodig is om het bsn ook in de zorg te gebruiken. Als die analyse geen zwaarwegende obstakels blootlegt, moeten we als de sodemieter aan de slag met de volgende wet om het bsn breder bruikbaar te maken. Het heeft allemaal lang genoeg geduurd. Kan de staatssecretaris toezeggen dat hij na die analyse meteen aan de slag gaat met die wet, als er geen onmogelijke obstakels zijn? Wat is de planning van de staatssecretaris voor de toekomst van het bsn op de BES-eilanden in het algemeen? Wanneer kan het bsn ook voor andere doelen worden gebruikt en welke doelen zijn dat dan precies? Tot slot moet me nog iets van het hart. Ik kan niet met droge ogen debatteren over de digitale overheid in Caribisch Nederland zonder te benoemen dat er nog heel veel moet gebeuren voordat de digitale kloof tussen de delen van ons Koninkrijk gedicht is. Internet is op de eilanden peperduur en werkt vaak voor geen meter. Het zit ondernemerschap in de weg, houdt leerlingen van de lessen af en zet burgers op nog meer afstand van de overheid. Het meest schrijnende is nog wel hoe digitalisering de sociaal-economische ongelijkheid laat groeien. Als je geen toestel of internet kan betalen, kan je de overheid tegenwoordig niet meer bereiken. We mogen niet blind zijn voor de problemen met de betaalbaarheid en beschikbaarheid van het internet en van apparaten op de eilanden. Het is voor mij ook een reden om samen met collega Barbara Kathmann uit de commissie Digitale Zaken zelf plannen te gaan maken voor een betere digitale overheid in het Caribisch gebied. Uiteraard hoop ik dat dit kabinet serieus is over zijn ambities, zoals ik dat van de staatssecretaris weet, om de digitale dienstverlening in heel het Koninkrijk op elkaar af te stemmen. Ik verwacht op dat vlak dan ook echt veel meer actie, want dat punt bereik je niet alleen door het bsn in te voeren. Je hebt een ambitieuze investeringsagenda nodig om de infrastructuur en de digitale voorzieningen te verbeteren. Dat geldt ook voor de cyberveiligheid. Er moet een cyberveiligheidsagenda komen voor de eilanden, met een goede wettelijke bescherming van privacy en veiligheidsstandaarden, zoals we die in Europa kennen. Die regels zijn niks waard zonder evenredig toezicht. Er is een toezichtsregime nodig om te controleren of persoonsgegevens van Caribische Nederlanders goed worden beschermd. De Commissie toezicht bescherming persoonsgegevens BES, de CBP BES, moet goed uitgerust zijn. Die data moeten namelijk veilig zijn, ook zonder dat ze onder de AVG-wetgeving vallen. Daarover gaan mijn laatste paar vragen. Wat is de ambitie van de staatssecretaris om de digitale dienstverlening in heel het Koninkrijk beter op elkaar af te stemmen? Erkent de staatssecretaris dat er serieuze investeringen nodig zijn om de digitale overheid in Caribisch Nederland toegankelijk en bereikbaar te maken? Op welke manier gaat hij de privacybescherming op de eilanden versterken, zodat alle Nederlanders eenzelfde mate van cyberveiligheid hebben? Kortom, ik zeg tegen de staatssecretaris dat we nog lang niet zijn uitgepraat over dit onderwerp. Met zijn gedeelde portefeuille op Digitale Zaken en Koninkrijksrelaties heeft hij een unieke kans om die twee naadloos op elkaar aan te laten sluiten. Hij vindt mij in die ambitie natuurlijk helemaal aan zijn kant. Ik hoop dat hij onze voorstellen ziet voor wat zij zijn: een goedbedoelde aansporing en een steun in de rug. Ik kijk uit naar zijn antwoorden. Dank u wel, voorzitter.