Iran

Brontekst

Mevrouw Maes (VVD): Dank u, voorzitter. Goed dat we vandaag de tijd hebben om met de minister van gedachten te wisselen over Iran. We worden wederom geholpen door de actualiteit. Wat de VVD betreft is Iran een totaal onvrije samenleving, geleid door een verschrikkelijk regime dat met de Islamitische Revolutionaire Garde een meedogenloze militaire tak heeft. Dit regime destabiliseert de regio via proxy's in Jemen, Libanon en Gaza, en schuwt kwaadaardige inmenging ver daarbuiten niet; ik refereer even aan het artikel in de Volkskrant vanochtend. We zijn het er allemaal over eens dat de straat van Hormuz zo snel mogelijk weer open moet, maar de echt lastige vraagstukken zijn natuurlijk wat dit betekent voor de voorraad nucleair materiaal, de proxy's van Iran en de ballistische raketten. Ook als er nu snel een deal komt, duurt het nog wel even voor die kwesties zijn beslecht, als Iran er überhaupt toe bereid is. De terugtrekking van Iran van afgelopen maandag uit de onderhandelingen met de VS bewijst namelijk wel dat Iran helemaal geen deal wil en Hezbollah lekker zijn gang laat gaan in Libanon, zodat Israël wel moet reageren. Voorzitter. Onze grote zorg is wat er gaat gebeuren met die 430 kilo verrijkt uranium. Is de minister het met mij eens dat het ook in ons belang is dat daar een oplossing voor komt? Hoe ziet hij die oplossing voor zich? Is hierover contact met het IAEA, het Internationaal Atoomenergie Agentschap, en, zo ja, welke rol zien zij voor zichzelf? Dan de ballistische raketten. Die zaten niet in de oude nucleaire deal en vormen nog steeds een grote bedreiging voor de regio en daarmee voor de stabiliteit; dat heeft het recente conflict wel duidelijk gemaakt. Wat ziet de minister voor mogelijkheden om dat onderdeel te laten zijn van een deal? Hoe wordt daar binnen de EU over gedacht? Zitten de lidstaten op één lijn? Wat de VVD betreft is het naïef om te verwachten dat een eventueel akkoord met Iran automatisch leidt tot rust aan het front met Iraanse proxy's. Het lijkt mijn fractie onwaarschijnlijk dat terreurorganisaties zoals Hezbollah en Hamas zich aan de contouren van een deal gaan houden. Ik hoor graag van de minister hoe hij deze dreiging inschat. Dan de binnenlandse situatie in Iran. De situatie van de Iraanse bevolking is al jaren volkomen uitzichtloos. We horen vreselijke berichten over jonge Iraniërs die het land willen ontvluchten of geen andere uitweg zien dan een einde te maken aan hun leven. Tegelijkertijd ligt het aantal executies door het regime weerzinwekkend hoog, waarbij Teheran er niet voor terugdeinst om jonge mensen op te hangen. Is de minister bereid om deze gruwelijke mensenrechtenschendingen en hun hoge aantal executies direct en in de scherpst mogelijke bewoordingen aan de orde te stellen bij de Iraanse autoriteiten? Tot slot zou ik de minister willen vragen hoe hij kijkt naar de ontwikkelingen in de regio. Zijn de traditionele coalities in het Midden-Oosten structureel aan het verschuiven? Wat betekent dit voor de geopolitieke verhoudingen? Niet alleen de situatie in Iran is in beweging. In Syrië zit sinds anderhalf jaar een nieuw regime en de opstelling van de VAE en Saudi-Arabië in deze oorlog is ook anders dan wat we de afgelopen decennia gewend waren. Die laatste twee landen hebben namelijk, bleek achteraf, actief meegedaan aan de aanvallen op Iran en daarmee Israël indirect gesteund, terwijl Syrië, eerder een bondgenoot van Iran, zich juist afzijdig heeft gehouden. Ik vroeg de minister in een eerder debat al naar de ambassade in Damascus. Er zijn wat mijn fractie betreft redenen genoeg om de ambassade snel weer te openen: de economische mogelijkheden, hulp bij de wederopbouw, terugkeer en zeker ook de mensenrechtensituatie. De vraag is dus nogmaals of er voortgang te melden is ten aanzien van de heropening van de ambassade in Damascus. Mijn laatste zin; daarna mag mevrouw Nanninga wat mij betreft, maar daar ga ik niet over. Hoe zit het met de ambassade in Teheran? Wij zijn geïnformeerd over de tijdelijke verhuizing van de ambassade van Teheran naar Bakoe. Is te verwachten dat het personeel op korte termijn teruggaat naar Teheran? Dank, voorzitter.

Versie 38c3133213873b83ed6944c5a66eda006c13bc4c8692ffbb2147367f8d70b3e3 · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.