Jeugdcriminaliteit

Mevrouw Coenradie (JA21): Voorzitter. Pim Fortuyn schreef 30 jaar geleden over de verweesde samenleving. Een samenleving heeft volgens hem een moeder nodig, iemand die zorgt, helpt en mensen bij elkaar houdt, maar ook een vader, iemand die grenzen stelt, normen bewaakt en soms zegt: tot hier en niet verder. Bij de aanpak van jeugdcriminaliteit is de overheid heel vaak moeder, maar veel te weinig vader. Wie dreigt af te glijden, moeten we helpen. Wie doorgaat met geweld, wapens en criminaliteit moet een grens tegenkomen. Daarom komt JA21 met een drietrapsraket: begrenzen, aanpakken en opsluiten. Hoe ernstiger het gedrag en het gevaar, hoe steviger de overheid ingrijpt. Laat ik beginnen bij begrenzen. Als signalen van herhaalde politiecontacten, wapens, schoolverzuim, criminele vrienden of mislukte hulptrajecten zich opstapelen, moeten we eerder ingrijpen. Er bestaan al lokale maar versnipperde aanpakken. Wij willen één landelijke werkwijze. Politie, school, gemeente, ouders en hulpverlening brengen een jongere dan samen in beeld. Er is één dossier, één casusregisseur en één plan met concrete afspraken over school, gezin, behandeling, werk en gedrag: dit krijg je van ons, dit verwachten we van jou en dit gebeurt er als je doorgaat. Op een vast moment maken we de balans op. Gaat het beter, dan schalen we af. Gaat de criminaliteit door, dan grijpen we steviger in. Is de staatssecretaris bereid zo'n landelijke werkwijze op z'n minst te verkennen? Wie die kans krijgt en toch doorgaat met geweld, wapens of structurele criminaliteit, moet een stap verder worden aangepakt. Van helpen en begrenzen naar handhaven en afdwingen. Daarvoor stellen we drie concrete maatregelen voor. Het is geen standaardpakket voor iedere jongere. Afhankelijk van gedrag en risico kunnen de maatregelen afzonderlijk of in combinatie worden ingezet. Om te beginnen willen we gewelddadige jeugdgroepen sneller uit elkaar trekken. We willen één groepsdossier voor de gewelddadige groep, met per jongere een individuele koppeling. Daarna moet de burgemeester binnen 48 uur kunnen beslissen over een groeps- of gebiedsverbod, eventueel gecombineerd met een meldplicht of nachtelijke thuisblijfplicht. Is het kabinet bereid hiernaar te kijken en de Gemeentewet hiervoor aan te passen? Van veiligheidsrisicogebieden willen we naar veiligheidsrisicosubjecten. Een mes of een vuurwapen wordt namelijk niet minder gevaarlijk zodra iemand de grens van een veiligheidsrisicogebied oversteekt. Nu richten we de bevoegdheid vooral op de plek waar het risico bestaat, terwijl niet de straat een mes of een pistool draagt, maar een persoon. Daarom moeten aantoonbare wapengeweldplegers op basis van concrete informatie tijdelijk gericht op wapens gecontroleerd kunnen worden, ook buiten zo'n gebied. Is het kabinet bereid hier juridisch naar te kijken, met als grondhouding om dit gewoon te fiksen? Daarnaast willen we, naar Deens voorbeeld, een Nederlandse jeugdcriminaliteitskamer. Waar we bij begrenzen hulp en afspraken rond een jongere organiseren, gaat dit orgaan een stap verder. Dat kan een bindend verbetertraject opleggen. Wij willen één plek waar het totale pakket wordt vastgesteld, een instantie met een rechter als voorzitter en politie en gemeentelijke expertise. Denk aan verplichte schoolgang, behandeling, gezinsbegeleiding, meldplicht, gebiedsverbod of verplichte thuistijden. Een toezichthouder bewaakt de naleving. Is het kabinet bereid zo'n jeugdcriminaliteitskamer uit te werken? In Denemarken heet dat een SSP-netwerk. Ook afdwingbare maatregelen zijn voor de zwaarste groep soms niet genoeg. Wie ondanks ingrijpen doorgaat met ernstige criminaliteit, moet uiteindelijk letterlijk uit zijn criminele omgeving kunnen worden gehaald. Bij zeer ernstige criminaliteit moet die stap ook direct mogelijk zijn. Dat is fase 3: opsluiten. Voor deze jongeren willen wij een gesloten heropvoedingsprogramma. Een kleinschalige gesloten voorziening met iedere dag een verplicht programma. Denk aan onderwijs, fysieke training, leren werken, gedragsverandering, discipline en duidelijke normen en regels. Vanaf dag één wordt gewerkt aan terugkeer naar school, opleiding of werk. Zo beschermen we de samenleving én proberen we het criminele patroon te doorbreken. Voorzitter. Fortuyn had het over de vader en de moeder. De overheid moet jongeren helpen waar het kan, maar soms is het klaar. Dan moet zij ook vader durven zijn. Dan moet zij grenzen stellen en ingrijpen, voor de jongere en voor de samenleving. Tot zover.