Jeugdcriminaliteit

Mevrouw Synhaeve (D66): Dank u wel, voorzitter. Wat doe je als je nergens goed mee kan komen, behalve bij een groep slechteriken? Het verhaal over de autistische jongen die uithaler was, vorige week tijdens het rondetafelgesprek, raakte mij. Ja hij doet iets wat niet mag, maar het is de groep die hem wel accepteert. Welk alternatief bieden we hem? Soms maken jongeren de keuze om iets slechts te doen. Vervolgens leren ze dat daden nu eenmaal consequenties hebben. Maar welke consequenties dat zijn, daarover zijn we het niet altijd met elkaar eens in dit huis. Ik heb ter voorbereiding op dit debat met veel mensen gesproken die zich elke dag inzetten om ervoor te zorgen dat iedere jongere iets van zijn of haar leven kan maken. Ik raakte geïnspireerd door hun passie, motivatie en optimisme. Zij zorgen ervoor dat ons jeugdstrafrecht doet wat het moet doen: jongeren laten leren van hun fouten en ervoor zorgen dat zij niet opnieuw de fout ingaan. Ik heb eerder al gepleit voor "doen wat werkt" en vandaag kunnen we daar wat mij betreft concrete keuzes voor maken. Een oproep van mevrouw Claessens vorige week om te durven kiezen voor werkende interventies en die echt door te ontwikkelen, was wat mij betreft een aanmoediging, ook als dat ten koste gaat van andere ideeën. Ik heb daarvoor eerder voorstellen gedaan, op het gebied van ggz en mentale gezondheid: kunnen we nou kijken naar wat bewezen effectief werkt en kunnen we daar de komende jaren op inzetten, zodat we dat veel verder kunnen verspreiden? Hoe kijkt de staatssecretaris daarnaar en kan zij toezeggen daar werk van te maken? Daarnaast hoorde ik van de organisaties vorige week, en ook op bezoek bij de jeugdreclassering in Gelderland, een roep om meer instrumenten om met online jeugdcriminaliteit om te gaan. Zij hebben in de begeleiding geen mogelijkheden of heel beperkte mogelijkheden om online mee te kijken. Daar zijn geen wettelijke kaders voor. Snapchat en Instagram zijn uiteindelijk wat het dichtst bij menig jongere komt; de telefoons gaan vaak 's nachts mee naar bed. Kan de staatssecretaris toezeggen dat zij met de jeugdreclassering in gesprek gaat over de vraag welke concrete mogelijkheden zij nu online missen en kan zij toezeggen de bevoegdheden en mogelijkheden die nodig zijn verder uit te werken? Dat lijkt mij belangrijk, want de letterlijke tekst van een van de sprekers bij de pitchsessie was: het is een race tegen de klok. Dan Halt. Dit is een organisatie die een onmisbare rol vervult in ons jeugdstrafrecht. Ik was zelf vooral enthousiast over hun oproep om te kijken naar meer buitenstrafrechtelijke afdoening voor jongeren. Het doet me dan ook goed om te lezen dat de staatssecretaris kijkt naar het verruimen van de delicten die net buiten het Halt-besluit vallen. Twee vragen daarover. Als eerste: wanneer kunnen we over de verruiming van het Halt-besluit een update verwachten? De tweede: waarom is preventie van jeugdcriminaliteit nog steeds een los onderwerp? Ik lees veel over het knellende personeelstekort. Het beste middel om capaciteit te ontlasten, is voorkomen dat die capaciteit nodig is. Kan de staatssecretaris dat dan niet breder oppakken, in samenhang met de aanpak van criminaliteit en ondermijning? Tot slot, voorzitter. Eén hartenkreet zou ik de staatssecretaris graag willen meegeven, ook om daarmee een roep vanuit alle organisaties die vorige week hiernaartoe zijn gekomen over te brengen: heb oog voor alles wat er om zo'n jongere heen gebeurt, voor zijn of haar omgeving. Niemand, of bijna niemand, groeit op in isolement. Als we patronen willen doorbreken, moeten we ook naar de omgeving van een kind kijken. Dank u wel.