Jeugdcriminaliteit

Staatssecretaris Van Bruggen: De vraag van mevrouw Synhaeve gaat over kiezen voor werkende interventies. Een aantal van u heeft daarover vragen gesteld. Dat is een diepe wens van iedereen die met interventies te maken heeft in het jeugdlandschap. Vorige week is hiervoor volgens mij ook aandacht geweest tijdens de rondetafel: wat werkt nou echt? Ik deel de betrokkenheid en ook de zorg die de heer Hamstra hierover heeft uitgesproken, net als de heer Bikkers, dacht ik: je hoeft niet in al die gemeenten op dezelfde manier te werken en soms heb je ook couleur locale nodig, maar hoe zorg je ervoor dat de basis van effectieve interventies overal hetzelfde is? Je hebt het Landelijk kwaliteitskader effectieve jeugdinterventies. Dat geeft gemeenten handvatten bij het vormgeven van een dekkende lokale aanpak met kansrijke bewezen effectieve interventies waarin de wetenschap is betrokken en innovaties zijn meegenomen. Bij de vele ontwikkelingen die nu gaande zijn in de Preventie met Gezag-gemeenten worden deze lessen nu in de wetenschap geleerd. Binnen de Hervormingsagenda Jeugd vraag ik blijvend aandacht voor juist dat passende aanbod voor deze jongeren daar waar we juist effectieve interventies willen inzetten en niet per se de duizend-bloemen-bloeienvariant. Dit is dus constant een kwestie van zoeken. Ik kom zo dadelijk ook nog terug op de Preventie met Gezag-gemeenten en de vraag die de heer Bikkers hierover heeft gesteld. Gemeenten zullen ook moeten stoppen als een interventie niet effectief blijkt te zijn. Voorzitter. Dan de vraag van mevrouw Van der Plas die hieraan raakt, namelijk haar vraag over jongeren die dreigen af te glijden naar de criminaliteit: hoe zorgt de staatssecretaris ervoor dat de aanpak in de praktijk werkt? Dat is dan vanaf het eerste politiecontact tot aan moment van herhaling, want dan zou je de interventie willen doen. Als het bij de politie is, hebben we iets van een melding, we hebben dan iets in handen. We proberen in de jeugdstrafrechtketen een positieve kentering in het gedrag van een jongere te realiseren door juist ook te zoeken naar de oorzaken van het gedrag en de aangrijpingspunten voor gedragsverandering. Dat gebeurt bijvoorbeeld ook in samenwerking met de leerplichtambtenaar. Op het moment dat een jongere klaarblijkelijk al langer niet naar school gaat, is dat iets waarop we zullen moeten inzetten. Ik wil benadrukken dat het onmogelijk is om altijd de werkwijze te kiezen die effectief en efficiënt is. Dat is niet de heilige graal, want zoals ik net al zei, is het soms lokaal ingegeven, soms vanuit de beperking van organisaties en soms is het ingegeven door de mogelijkheden die je hebt tot beïnvloeding als er een gezin omheen zit waar juist de grote kwetsbaarheid in zit. Het moet dus op veel verschillende manieren mogelijk zijn om een interventie te doen vanaf het eerste contact met de politie. Bij de volgende recidive, om het zo te zeggen, de volgende terugval moet je in een keten samenwerken waarin niet alleen het strafrecht om de hoek komt kijken, maar bijvoorbeeld ook het onderwijs. Dan de norm die we eigenlijk willen voor de Preventie met Gezag-gemeenten; een vraag van de heer Bikkers, waar ik net al aan refereerde. De beschikbaarheid van effectief bewezen interventies is op dit moment best beperkt. We wijzen dus ook de verschillende interventies erop dat ze zich kunnen laten toetsten om daadwerkelijk als effectief te worden bestempeld. Dat gaat iedereen helpen, want we willen graag dingen doen die echt werken. De effectieve interventies uit de pitchsessie dekken dan ook maar een gedeelte van de problematiek. Ze zijn niet altijd landelijk beschikbaar en kunnen zeer selectief worden ingezet, bijvoorbeeld als ze worden opgelegd onder een jeugdbeschermingsmaatregel. Dat betekent dat het niet overal en te allen tijde kan. De afgelopen vier jaar zijn gemeenten op basis van wetenschappelijke inzichten gestopt met interventies die echt niet effectief blijken te zijn. Wat is dan het moment waarop je daadwerkelijk ingrijpt en zegt: ja, nu zien we ook niet dat het resultaat gaat opleveren? Ik zeg dat zo specifiek, omdat de resultaten soms pas na verloop van tijd zichtbaar zijn. Dat zien we op het moment dat een 16-jarige niet in een jji zit. Wat heeft dan gewerkt? Daar heb je soms een langjarige periode voor nodig. Dat we binnen vier jaar met niet-effectieve methodieken stoppen is heel terecht, maar sommige hebben een langere adem en een langere aanloop nodig, om te kunnen laten zien dat de maatschappelijke baten laat komen en dat iemand niet in de criminaliteit beland is. Op onderdelen zullen we dus toch moeten bekijken hoelang we geduld hebben en hoelang we er vertrouwen in hebben dat het iets gaat opleveren.