OCW-begroting, onderdeel Media

Brontekst

De heer Mohandis (GroenLinks-PvdA): Yes, dank u wel, voorzitter. Hoe houden we Nederlandse omroepen en kranten relevant in een sterk veranderend medialandschap? Dat is de inbreng die ik in april leverde, nog met een vorige minister. In de afgelopen periode hebben we best wat mediaministers gehad. Er is veel gezegd, maar er is weinig gebeurd. In een tijd waarin big tech, zoals Meta en Google, aan terrein winnen in het Nederlandse medialandschap, is er wel echt noodzaak om iets te veranderen. Denk bijvoorbeeld aan hoe zij de Nederlandse advertentiemarkt leegzuigen. Als we kijken naar de bestedingen op de digitale advertentiemarkt, zien we dat in de afgelopen tien jaar internationale platforms 80% van de Nederlandse advertentiemarkt hebben leeggezogen, en daarmee bijvoorbeeld het verdienmodel van kranten helemaal kapotmaken. In 2025 ging het om 80%, in tien jaar tijd. Ze verdienen vooral geld, maar investeren in Nederlandse media en in een sterk Nederlands medialandschap, ho maar! Ik zou eens willen weten wat nou echt de visie van het kabinet is op dit punt. Hoe gaan we ervoor zorgen dat de Nederlandse media, ons cultureel erfgoed, de publieke omroep, de commerciële omroepen en kranten, verstevigd worden? Zo kunnen ze relevant zijn in een tijd waarin ook de democratie onder druk staat, waarin ze hun controlefunctie overeind moeten houden en waarin de media elkaar en ons en de regering, dus de macht, moeten controleren. Volgens mij is er genoeg urgentie en is er genoeg geschreven. Maar we hebben vooral een kabinet gehad dat heeft stilgezeten. Het kabinet had grote woorden en heeft een bezuinigingspakket voorgesteld oplopend tot 156 miljoen, zonder plan voor hervormingen, dat maar lekker in 2027 zou moeten ingaan. Men dacht: we zien wel of we het aantal bestuurders en toezichthouders in Hilversum halveren. Dat had allang kunnen gebeuren. Nu verdwijnen daardoor programma's als Kassa, Proefkonijnen en Andere Tijden — ik kan een hele waslijst aan programma's noemen — die helemaal niet worden overgenomen door de commerciële omroepen. Totale gekkigheid. Ik maak een bruggetje naar reclame. De minister komt met een wetsvoorstel om de reclame uit te breiden naar 10%, om de bezuiniging van het ondoordachte amendement-Bontenbal, waardoor er 50 miljoen bij kwam, een beetje op te vangen. We gaan nu kijken of die via reclame kan terugkomen. Dat is totale marktverstoring, voor de kleine commerciële markt in Nederland; denk bijvoorbeeld aan kranten en podcasts van BNR. Ik kan zo nog een aantal voorbeelden noemen. Waar zit dan die visie? Is erover nagedacht? Is het gewoon bedacht met de gedachte "we zien wel"? Wat is er dan werkelijk gebeurd? Voorzitter. Laat ik dan even de bezuinigingen bij de kop pakken. Ik noemde al enkele programma's. We zien nu dat die waslijst nog niet eens klaar is. Ik begreep dat het bedrag van 80 miljoen tot 90 miljoen nog niet eens de totale bezuiniging dekt, terwijl het in 2027 moet ingaan. Er komt dus nog meer bij. Dan denk ik: waarom laten we dat landen zonder dat er een goed plan tegenover staat? Ik zou heel graag van de minister willen weten wat hij daadwerkelijk heeft gedaan. Welke actie is er ook echt ondernomen? Neem ook de oproep vandaag van bijvoorbeeld de FNV en NVJ, die duidelijk aangeven dat er met alle internationale en nationale ontwikkelingen een sterke, pluriforme publieke omroep nodig is die een breed publiek bereikt. De waardering voor de publieke omroep is groot, zoals ook bleek uit een poll van De Telegraaf dit weekend. Je kunt die interpreteren zoals je wilt, maar er staat heel duidelijk dat de Telegraaflezer en veel andere lezers vinden dat de publieke omroep er voor iedereen moet zijn, dat die breed moet zijn en dat consumentenprogramma's zoals Kassa gewoon moeten blijven. Of neem de kinderprogramma's die nu verdwijnen. Er is gewoon brede waardering voor de omroep, van links tot rechts. Wat ons betreft stoppen we met het afbraakbeleid van de afgelopen jaren en gaan we weer bouwen aan een breed publiek bestel.

Versie 2f59c6c59896cbfeccb558044c2a637117f5a7d8640eb2cde4f0ad0f9c5dd019 · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.