Nationaal Agentschap voor Disruptieve Innovatie (NADI)

Brontekst

De heer Vermeer (BBB): Dank u wel, voorzitter. In Nederland blijven innovaties vaak hangen tussen onderzoek en toepassing. We moeten ruimte geven aan ideeën waarvan we vooraf allicht niet weten of ze gaan werken, want de technologie die vandaag nog onzeker lijkt, kan over tien jaar een compleet nieuwe markt, onderneming of industrie hebben opgeleverd. Bij disruptieve innovatie zullen er projecten mislukken. Dat hoort erbij, maar is geen doel. Ik vind het vurige streven naar mislukking dus totaal absurd, maar dat terzijde. De echte vraag is of NADI snel genoeg kan stoppen met wat niet werkt en juist kan doorpakken wanneer iets wel werkt. Een minderheidskabinet kan bijvoorbeeld heel disruptief zijn, maar als het niet werkt, moet je er wel op tijd mee stoppen. Het kabinet schrijft zelf dat NADI daarom op portefeuilleniveau moet worden beoordeeld. Voor BBB is daarnaast belangrijk wie straks daadwerkelijk binnenkomt. In de stukken worden start-ups en innovatieve mkb-bedrijven nadrukkelijk genoemd, maar hoe die toegang precies wordt ingericht, is nog niet duidelijk, net als de toegang voor bijvoorbeeld de agrifoodsector, zoals al eerder gemeld. We moeten dit wat mij betreft niet koppelen aan het rapport-Wennink, want dat gaat heel erg uit van huidige kansen en bekende technologieën. Welke concrete maatstaven gaat de minister hiervoor gebruiken? Kan zij toezeggen dat een mislukt individueel project niet automatisch wordt behandeld als beleidsfalen wanneer de gevolgde werkwijze verantwoord was? Hoe voorkomt de minister dat uiteindelijk vooral grote bedrijven, universiteiten en partijen uit de bekende innovatieclusters toegang krijgen? Kan zij toezeggen dat procedures ook werkbaar worden voor kleine innovatieve bedrijven zonder gespecialiseerde subsidieafdeling en andere netwerken? De locatie moet naar ons idee dus juist niet aansluiten bij een bepaald ecosysteem, omdat je dan eigenlijk al een voorkeuze maakt. Is Den Haag daarom misschien niet zeer geschikt? Hier is men namelijk helemaal niet goed in disruptieve innovatie. Voorzitter. Tegenover de vrijheid die NADI moet krijgen om ruimte te bieden voor doorbraken, staat ook een verantwoordelijkheid. Want als de overheid het vroege risico draagt, moet helder zijn hoe succesvolle kennis en bedrijvigheid daarna kunnen doorgroeien in Nederland, en niet in België, Frankrijk, Duitsland of de bredere EU. Kan de minister daarom toezeggen dat er vóór de eerste volwaardige NADI-programma's duidelijkheid komt over de financiële instrumenten, de manier waarop NADI wordt verantwoord en de voorwaarden rondom intellectueel eigendom, commercialisering en opschaling? Ook de verhouding met de Defensie Innovatie en Opschaling Autoriteit blijft wat ons betreft onduidelijk. Beide organisaties krijgen een DARPA-achtige werkwijze, werken wellicht deels met dezelfde technologieën en richten zich op dual-use. Waar ligt straks precies de grens tussen beide organisaties? Kan de minister toezeggen dat er geen dubbele structuren, loketten en financieringen ontstaan? Of kunnen we alles onder het Defensiebudget schuiven? Dan mag u daarvoor bij ons aankloppen. Is het allicht niet makkelijker om beide organisaties de handen ineen te laten slaan? Tot slot. NADI moet niet worden beoordeeld op hoeveel geld het heeft uitgegeven, hoeveel geld het heeft verloren, de risico's of hoeveel projecten het heeft gestart. Het moet gaan om de vraag of Nederland erin slaagt om technologieën te ontwikkelingen die zonder een NADI misschien nooit van de grond waren gekomen, en daarmee een hoognodige bijdrage leveren aan ons Nederlandse verdienvermogen. Daarvoor moet deze organisatie de vrijheid krijgen om risico's te nemen, snel te stoppen als iets niet werkt en hard door te pakken wanneer een doorbraak wel binnen bereik komt. Voorzitter. Ik wil nog even afsluiten met het volgende. Er is natuurlijk ook een overlap met de NWO, TNO, het Groeifonds, de ROM's en Invest-NL. Het is voor mij nog niet helemaal duidelijk waarin NADI uniek is en hoe we gaan zorgen dat er geen concurrentie ontstaat tussen allerlei instituten. Daarop zou ik graag een reflectie van de minister willen. Dank u wel.

Versie 2e4bd917b436db3c1facef99f442a6ee1773b13255ff06dc697adc2bc36d3e79 · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.