Uitvoeringswet verordeningen inzake cryptoactiva en cryptoactivamarkten

Minister Heinen: Dank u wel, voorzitter. Er zijn veel vragen gesteld over een verordening waar wij min of meer aan gebonden zijn. Zo werkt helaas het Europees recht. Of "helaas"? Zo werkt het. "Helaas" voor het geval dat het idee leefde dat wij daar nog heel veel aanpassingen aan konden doen. Ik wilde een aantal onderwerpen langslopen en proberen daarin al uw vragen onder te brengen. In de eerste plaats een stuk algemeen, met veel vragen over de wet zelf, specifiek over reclame. Dan over witwassen, wat formeel nu niet aan de orde is, maar laat mij daar een paar dingen over zeggen. Bij de toezichtlasten wil ik als laatste stilstaan. Allereerst: de heer Van der Lee begon mooie cijfers op te lezen over hoeveel mensen er gebruikmaken van crypto. Dat zijn er inderdaad ongelofelijk veel. Zelf heb ik er ook een paar. Dat staat ook in mijn dossier. Tegen de mensen die dit debat volgen, zeg ik: het zou u verbazen hoeveel mensen in de cryptowereld actief zijn. Wat wij nu in beeld hebben, is dat ongeveer 2 miljoen Nederlanders cryptoactiva bezitten. 2 miljoen, dan hebben we het over 14% van de bevolking die zich daarmee bezighoudt. Dat is echt meer dan je denkt. Het zijn voornamelijk jongeren. Een kwart van de jongeren heeft cryptoactiva. Ik zal daar straks nader op ingaan. Tom van der Lee heeft daar vragen over gesteld, en inderdaad: het lijkt alsof we het hier over geld hebben, terwijl het eigenlijk gewoon speculatie is, waar mensen voornamelijk in stappen in de hoop dat de koers hoger wordt. Natuurlijk stappen er ook mensen in die het mooi vinden, een leuk product, en mensen die leuk aan het hobbyen zijn of er misschien zelfs betalingen mee doen. Maar dat laatste is echt maar een heel klein deel. De meeste mensen stappen er toch in, in de hoop op een hogere koers, en dan heb je het echt over speculatie. Daar zit ook een risico aan, want koersen kunnen omhoog, maar ze kunnen ook naar beneden en dan kun je heel veel geld verliezen. We komen uit tijden waarin de rente laag was. Dan zie je dat mensen op zoek gaan naar rendementen. We hebben zelfs een tijd gekend van negatieve rente. Dan vluchten mensen andere assets in, en crypto was er daar een van. Lage rente, hoge assetprijzen. Veel mensen zijn erin gestapt met de gedachte dat het alleen maar omhoog kan gaan. Maar wat omhooggaat, gaat ook een keer naar beneden, en dan is iedereen zijn geld kwijt. Zeker als een kwart van de jongeren daar hun geld in heeft zitten, kan dat echt tot heel vervelende uitkomsten leiden, vooral als mensen het met geleend geld doen. Dan kom je ook diep in de schulden. Dit is een hele nieuwe technologie. Voor de echte nerds, die het al langer volgen, is het natuurlijk een technologie die al langer op de markt is. Maar wij kennen het pas sinds kort, en alles wat nieuw is, is nog niet gereguleerd. Het is goed dat er nu regulering komt, uiteindelijk ook voor de bescherming van de consument, want die staat hierbij voorop. Ik ga een voor een de vragen langs die vanuit de Kamer zijn gesteld, en dan hoor ik graag of alle vragen naar welbevinden van de Kamer zijn beantwoord. Voorzitter. Ik begin met de vraag van de heer Van der Lee. Hij vroeg — ik heb daar al een beetje op voorgesorteerd — hebben we het nou niet meer over gokken dan over beleggen? Ik snap die vraag. Zoals ik net al zei, vind ik zelf crypto's zeer risicovol en in de eerste plaats speculatief. Nogmaals, veel mensen stappen erin puur vanwege de koers. Als je de berichtgeving over crypto's volgt, gaat het maar over één ding: "hoe hoog staat die van jou?", "mijn portefeuille is meer waard geworden" en "moet je kijken hoeveel ik ervan kan kopen!" Ik hoor altijd de vergelijking met pizza. Heel veel mensen denken: was ik er toen maar in gestapt. Het ergste wat je kan doen, is er nu ... Nou ja, laat ik geen beleggingsadvies geven. Maar het ergste is natuurlijk om in te stappen als de koers heel hoog staat. Dan wordt het wel zeer kwetsbaar. Ik vind het dus zeer risicovol en speculatief. Ik vind het daarom ook belangrijk dat de markten van cryptoactiva gereguleerd worden en de consument beter beschermd. Tegelijkertijd wil ik ook de woorden van mevrouw De Vries hier herhalen, namelijk dat dit wel een interessante technologie is als je kijkt naar de techniek die erachter zit. Blockchain wordt dan vaak genoemd. Laten we dat niet te snel afschrijven. Er zitten interessante technologieën achter, die voor veel toepassingen ingezet kunnen worden, toepassingen die we misschien nog niet eens zelf kunnen bedenken. Daarin zit ook het zoeken naar een balans. We zien enerzijds een heel nieuwe techniek. We zien dat dit zeer risicovol en speculatief is en dat dit dus gereguleerd moet worden. Anderzijds is het een interessante technologie die je niet op voorhand, gelijk, wilt verbieden. Je wilt ook nieuwe technologieën laten ontstaan en kijken wat daar uitkomt. Maar daar zit een risico aan vast; dat geef ik gelijk toe.