Initiatiefnota van het lid Welzijn over een fundamentele kijk op volkshuisvesting en woningmarkt

Mevrouw Beckerman (SP): Voordat ik van start ga, zeg ik dat ik deze zaal zo meteen ga verlaten. Het is heel lastig, maar ik heb een rondetafelgesprek geïnitieerd en dat begint om 14.00 uur. Ik moet daarbij zijn. Dan ga ik beginnen. Voorzitter. Dank aan mevrouw Welzijn en de heren Hermse en Hanssen — ik hoop dat ik uw namen goed heb verstaan — voor het indienen van deze nota. Ik denk dat een fundamenteel debat — al lijkt het misschien niet altijd zo — over wonen heel erg op z'n plaats is. Huisvesting is immers een grondwettelijke taak van de overheid. De wooncrisis is geen natuurverschijnsel, maar het gevolg van politieke keuzes. We kunnen er dan ook niet omheen om, zoals mevrouw Welzijn met haar ondersteuners doet, te vragen hoe het zo mis kon gaan. Voorzitter. Dat vraagt inderdaad om een visie die de fiscale kant meeneemt, maar we moeten ook breder kijken naar het maatschappelijke belang van huisvesting. Ik wil een aantal mooie voorstellen benoemen die de initiatiefnemer doet. Allereerst noem ik de aandacht voor de wooncoöperaties, de zogenaamde derde sector. Er wordt voorgesteld om wetgeving op te stellen, specifiek voor de derde sector van coöperatief bouwen. Wij hebben dat al gedaan. Onze initiatiefwet ligt nu bij de Raad van State. Als we een goed advies krijgen, kan die snel naar de Kamer. Dat zeg ik met een knipoog richting de minister, voor als wij een D-advies krijgen. Voorzitter. Een nieuwe invoeringstoets introduceren voor beleid en fiscaliteit op het gebied van wonen, zoals in de nota staat, lijkt mij heel verstandig. In de tekst noemt de initiatiefnemer wonen als recht. Zij doet wel een concreet voorstel voor een 2%-norm wat betreft frictietekorten, maar niet over hoe je nou omgaat met wonen als recht. Wat betekent dat voor een woningzoekende? Voorzitter. Er zijn ook punten in de nota waar wij meer moeite mee hebben. Deze nota lijkt kopen wel heel erg als superieur te zien aan huren. Als er iets debet is aan de huidige wooncrisis is het wel de toenemende inzet van de overheid op woningbezit en de vermarkting en uitverkoop van onze sociale huisvesting: desastreus beleid dat heeft geleid tot minder en duurdere woningen en dat ten grondslag ligt aan de enorme groei van sociaal-economische ongelijkheid in de afgelopen decennia. Voorzitter. Er zijn ook grote vraagtekens te zetten bij het idee dat sociale huur alleen iets voor mensen is die niet slagen op de woningmarkt of die hulpbehoevend zouden zijn. Goede betaalbare woningen zijn een recht voor iedereen. Rechten laat je wat de SP betreft niet over aan de markt. Het is bovendien onzin, wat de SP betreft, dat huurders afhankelijker zijn van de overheid dan kopers. Immers, de helft van de hypotheekrenteaftrek gaat naar de bezitters van villa's; 5 miljard per jaar. Voorzitter. Mijn buurman, de heer De Hoop, zei het ook al: het kan ook anders; je kunt ook een veel bredere sociale huursector hebben. Mijn partij wijst ook vaak naar het voorbeeld in Wenen, waar het grootste deel van de mensen met een laag inkomen of een middeninkomen, maar ook mensen met hogere middeninkomens toegang hebben tot sociale huur. Dat zorgt ervoor dat de samenleving echt samenleeft. Ze bouwen niet alleen woningen; ze bouwen aan een gemeenschap met allerhande voorzieningen erbij. Iedereen woont in prettige wijken. Achterstandswijken bestaan niet. Dat is juist een keuze die je kunt maken. In deze nota is het een beetje alsof sociale huur echt voor een bepaalde doelgroep is. Zou de indiener daarop kunnen reflecteren? Kan sociale huur niet juist voor bredere groepen de perfecte oplossing zijn? Moeten we de financiering niet juist ook daarop richten? Voorzitter. De initiatiefnemer zegt dat wensen van zittende bewoners en toekomstige bewoners leidend moeten zijn. Daar ben ik het heel erg mee eens. Kunnen we dat niet ook direct vertalen, zo vraag ik aan de initiatiefnemer, naar een pleidooi voor meer zeggenschap en meer verenigingen, ook los van coöperaties? De SP wil dat corporaties meer verenigingen worden van en voor huurders en dat huurders daarin ook zeggenschap krijgen over bijvoorbeeld onderhoud, sloop, renovatie en de toekomst van de vereniging. Voorzitter, ik rond af. Vandaag bespreken we deze nota, maar vandaag is ook het nieuws naar buiten gekomen dat het aandeel sociale huur weer is gedaald en dat we sinds 2018 nog niet zo'n lage bouwproductie hebben gehad. Mijn buurman refereerde daar ook aan. Ik vraag de minister om een reflectie op die cijfers. Voorzitter, dank u wel. Ik moet de zaal nu ook bijna meteen verlaten.