Digitalisering, leermiddelen en ondersteuningsstructuur in het funderend onderwijs

Brontekst

De heer Boomsma (JA21): In het klassieke Athene moesten kinderen vooral gedichten uit hun hoofd leren, ook in het oude Afrika trouwens. Nu kan bijna niemand dat meer. Ik zou het op zich heel goed vinden als kinderen meer gedichten uit hun hoofd zouden leren, want als je dat kunt, heb je een soort kostbare schat die niemand je meer kan afpakken. De hele Ilias en Odyssee is misschien wel wat overdreven. Door TomTom en Google Maps kunnen mensen nu minder goed navigeren en kunnen ze zich minder goed oriënteren, maar misschien is dit niet al te erg. Het punt is dat technologie allerlei taken van ons heeft overgenomen, steeds meer, en we midden in een revolutie zitten die nog veel meer taken van ons gaat overnemen, of die dat dreigt te doen. Wat geen enkele technologie ooit van mensen kan overnemen, is het onderwijs. Want dat gaat erom — mevrouw Rooderkerk zei het al — dat je zelf leert nadenken en dat je zelf leert doen. Je kunt van alles downloaden, maar je kunt niet karaktervorming, het denken zelf of het onderwijs downloaden. In die zin is digitalisering en AI een dilemma van Faust, die in de toneelstukken van Goethe en Christopher Marlowe zijn ziel aan de duivel verkocht in ruil voor kennis en macht. Dit klinkt erg dramatisch, maar het gaat er natuurlijk om dat technologie gepaard gaat met risico's. Er is een soort verband tussen technologie en primitivisme, want door technologie kan je ook primitiever worden. Dus hoe beter de mogelijkheid om de externe natuur te manipuleren met technologie, hoe meer dat kan afleiden van de noodzaak om de innerlijke natuur te vormen en te beheersen, het karakter. Dat risico is met AI extra groot, want de belangrijkste voorwaarden voor goed onderwijs blijven nog steeds de discipline en het concentratievermogen van de leerling. Interessant in dit verband is dat in Zweden net is besloten om het gebruik van schermen in de klas drastisch te verminderen. Fysieke schoolboeken en pen en papier maken daar een comeback. Dit bleek ook uit allerlei internationaal onderzoek, dat door mijn buurman al veel is aangehaald. Zoals de PIRLS-test, waaruit blijkt dat de leesvaardigheid en het concentratievermogen achteruitgaan. Wat JA21 betreft moeten we zeer terughoudend zijn met het gebruik van AI in het onderwijs, zeker in het funderend onderwijs en helemaal zeker in het basisonderwijs. Ja, laat kinderen er kennis mee maken, leer ze digitale vaardigheden en doe het veilig, maar laat het, net als de smartphone, grotendeels achterwege. Als je het doet, doe het dan beperkt, gecontroleerd en alleen ondersteunend aan het grotendeels primaire leerproces.

Versie 128faa0d27ee6a9a0bcf80747bef618161517527ab54e8742f9e0b5d452856da · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.