Verzameldebat CAS

Mevrouw Van Groningen (VVD): Dank u wel, voorzitter. Vandaag spreken we over de Koninkrijksrelaties met Curaçao, Aruba en Sint-Maarten. Het zijn drie prachtige landen en tegelijkertijd landen waar de uitdagingen groot zijn. De VVD is dan ook van mening dat de inwoners van Aruba, Curaçao en Sint-Maarten een integere overheid, veiligheid op straat en gezonde overheidsfinanciën verdienen. Daarom zijn dat de onderwerpen waar we vanavond bij stilstaan. Voorzitter. We weten het al jaren: criminele organisaties gebruiken de eilanden helaas als toegangspoort tot Europa voor drugs, wapens en mensensmokkel. In de brief van het kabinet van gisteren, 29 september, naar aanleiding van onze motie over een nieuwe aanpak voor goed bestuur, lezen we vooral een herhaling van wat we al weten. Helaas zien we weinig concrete voorstellen voor nieuwe maatregelen. Dat vinden we teleurstellend. Dus onze eerste vraag is simpel: hoe zorgen we ervoor dat we niet blijven steken in rapportages en monitoring, maar echt actie gaan zien? Er is een jaarlijks budget van 1 miljoen euro dat wordt ingezet voor ondermijning. Dat vinden we ontzettend fijn, maar we zijn wel benieuwd welke projecten hier concreet voor worden opgetuigd. Voorzitter. Onze Kustwacht speelt een cruciale rol in de bescherming van het Koninkrijk der Nederlanden. Onze mensen daar doen echt fantastisch werk en hun inzet wordt ook steeds belangrijker. De mondiale ontwikkelingen en spanningen zijn vanavond al een paar keer genoemd. De VVD wil dan ook dat de Kustwacht zo goed mogelijk wordt uitgerust, zowel qua materieel als qua personeel. In het jaarplan van Defensie staat dat de hangar op vliegveld Hato op Curaçao in hele slechte staat verkeert. Dat tast de operationele capaciteit van de patrouillevliegtuigen aan. Wat de VVD betreft is dat onacceptabel. Daarom hebben we daar een aantal vragen over. Allereerst: wanneer komt die nieuwe hangar? Hoe zorgen we ervoor dat dit niet wederom vertraagt? Is de staatssecretaris het met de VVD eens dat de operationele capaciteit van patrouillevliegtuigen nooit in het geding mag komen door achterstallig onderhoud? We zijn ook benieuwd van u te horen welke doelstellingen we willen inzetten op het aantrekken van voldoende personeel. Voorzitter. Ik gaf al aan dat wij financiën en goed bestuur erg belangrijk vinden voor alle inwoners van de eilanden. Daarom wil ik daar wat langer bij stilstaan. Als we kijken naar de jaarrekeningen, zien we namelijk nog steeds grote problemen op de CAS-eilanden. Aruba maakt in onze ogen goede vorderingen. Daarom ben ik het niet eens met de PVV. Het eiland is erbij gebaat dat het meer verantwoordelijkheid krijgt en dat er meer grip is op de overheidsfinanciën. Ik ben benieuwd of de staatssecretaris deze mening deelt. Sinds 2010 zijn er forse middelen, rapporten en toezichtstructuren ingezet op de Caribische delen van ons Koninkrijk. Desondanks lezen we dat de resultaten nauwelijks zichtbaar zijn. De financiële verantwoording bleef gebrekkig en vele aanbevelingen zijn genegeerd. Onlangs was er een IPKO; daar werd net al naar verwezen. De voorzitter van de Staten van Curaçao zei dat het toezicht onredelijk is en niet openstaat voor dialoog. Vorig jaar heeft de evaluatiecommissie Rft een rapport gepresenteerd. Kan de staatssecretaris een schriftelijke update geven over de uitvoering van deze aanbevelingen? Ik denk dat dat in relatie tot deze uitspraak heel belangrijk is. Curaçao en Sint-Maarten hebben dus vanaf 2010 nog nooit een goedgekeurde accountantsverklaring bij de jaarverslagen ontvangen en Curaçao heeft er sinds 2019 ook geen meer ingediend. In Sint-Maarten dreigen inmiddels zorgelijke overheidsfinanciën. Het Cft heeft aan de bel getrokken en ziet een groot begrotingstekort aankomen vanaf 2029. Dat vinden wij als VVD ronduit zorgelijk, dus daar hebben we een aantal vragen over. Welke incentives kunnen we inbouwen om de eilanden te laten leveren? Hoe vaak hebben we ze aangesproken op hun verantwoordelijkheid? Wat gaat het kabinet doen om de financiële malaise op Sint-Maarten te voorkomen? Hoe gaat de staatssecretaris ervoor zorgen dat de achterstallige doelstellingen uit de landspakketten worden ingehaald? Voorzitter. Een goed bestuur is wat ons betreft cruciaal voor een goede toekomst op de eilanden. Hoe kunnen we ons toezicht op corruptie daar verder versterken? In 2021 is besloten tot de projectmatige aanpak in Sint-Maarten en Curaçao en inmiddels is er ook een verdubbeling van het budget. Dat is natuurlijk mooi, omdat we daarmee meer kunnen doen, maar dan is het wel belangrijk wat er concreet gedaan wordt. Dat is dus ook mijn vraag: wat wordt er concreet gedaan van dit budget om de corruptie aan te pakken? Niet alleen in de stukken, maar ook uit de gesprekken die wij voeren blijkt namelijk dat het echt lastig is om corruptie onder controle te krijgen. Op Sint-Maarten is er sinds 2019 een integriteitskamer actief en op Aruba sinds 2021. Ik ben benieuwd op welke wijze deze integriteitkamers bijdragen aan het tegengaan van corruptie. En wanneer wordt het bureau op Curaçao opgezet? Voorzitter. De VVD maakt zich oprecht zorgen, ook over de toekomstige generaties op de eilanden. Er is goed onderwijs nodig alsook een duurzame economie. Een perspectief bieden voor de toekomstige generaties, daar ligt in onze ogen de sleutel tot de oplossing om ook corruptie tegen te gaan. Op welke manier kan de staatssecretaris perspectief bieden voor die toekomstige generaties? Voorzitter, ik kom tot een einde. De VVD wil gewoon resultaten zien, geen eindeloze monitoring. We willen concrete verbeteringen op het gebied van veiligheid, bestuur en financieel beheer, en daar moet het kabinet voor zorgen. Dank u wel.