NAVO-top

Brontekst

De heer Bolhuis (PRO): Dank, voorzitter. Volgende week komen de regeringsleiders van de NAVO-landen bijeen in Ankara voor de jaarlijkse NAVO-top. Dat is een goed moment om te kijken waar we staan met het onderlinge vertrouwen in en de geloofwaardigheid van het bondgenootschap. Sinds de NAVO-top vorig jaar in Den Haag is er wel het een en ander gebeurd. Ondanks de toezeggingen van NAVO-lidstaten om 3,5% van het bbp te besteden aan defensie, lijkt het voor Trump nog steeds niet genoeg. In januari van dit jaar dreigde hij Groenland over te nemen, al dan niet met geweld, en nog geen twee maanden daarna viel hij zonder volkenrechtelijk mandaat Iran aan en beklaagde hij zich erover dat de NAVO-landen hem daar niet bij helpen. De boel staat enigszins onder druk en we moeten daarop reageren. De collega's hebben het ook genoemd: twee weken geleden kwam de New York Times met een lijstje van Amerikaanse terugtrekkingen uit Europa, waaronder verlaging van het aantal F-16- en F-15-straaljagers van 150 naar 100, van het aantal maritieme patrouillevliegtuigen van 26 naar 15, van het aantal tankvliegtuigen van 8 naar 0 en daarbovenop natuurlijk de aangekondigde terugtrekking van 5.000 militairen uit Duitsland. De vraag is of het kabinet duidelijkheid van de Amerikanen heeft gekregen over wat er nou echt gaat gebeuren, hoe snel wat gaat gebeuren en of het kabinet met de Europese bondgenoten — want het gaat over Europa en onze veiligheid — al een concreet plan heeft gemaakt voor hoe deze gaten opgevuld gaan worden. Ook wij zien immers de extra Russische dreiging en de opbouw aan de grenzen. Daar moeten wij alert op zijn en we moeten in actie komen. De minister van Defensie leek af en toe te doen alsof het niets is, maar graag hoor ik van de minister van Buitenlandse Zaken een serieuze reactie. Voorzitter. Voor Progressief Nederland blijft de NAVO een heel belangrijk onderdeel voor de veiligheid van Nederland en Europa. Ik wil benadrukken dat wij daarvoor zijn, maar het is belangrijk dat wij niet eindeloos op de Amerikanen kunnen blijven rekenen. We moeten af van afhankelijkheden. We mogen ons niet laten chanteren. We willen dat Europa zichzelf kan verdedigen, zijn eigen wapensystemen produceert en de banden aanhaalt met de nieuwe bondgenoten. Voorzitter. De belangrijkste nieuwe bondgenoot is toch echt Oekraïne. Minister Fedorov is hier langs geweest, en ook bij het kabinet. We zien op dat gebied veel mogelijkheden. Met de opgedane ervaring op het slagveld en de gigantische uitbouw van de defensie-industrie zou Oekraïne toch eigenlijk een geweldige toevoeging zijn aan ons bondgenootschap? Op dit moment heeft Oekraïne ons nog steeds nodig voor de afweer tegen ballistische raketten. Daarover gaat ook mijn vraag: is de minister bereid om tijdens de NAVO-top nieuwe toezeggingen van bondgenoten voor Patriotraketten via het PURL-programma te gaan matchen? Als de landen waarvan we nu vinden dat ze te weinig doen, over de brug komen, gaan we dat dan matchen? We hebben hier in de Tweede Kamer eerder de motie-Klaver aangenomen, waarin het parlement uitspreekt 2 miljard extra uit te willen geven. Dit zou daar een heel goede mogelijkheid voor kunnen zijn. We zouden het volledig steunen als Nederland dit matcht wanneer de bondgenoten ook meer willen gaan doen via het PURL-programma. Deze week kwam het onderzoeksplatform Pointer met het nieuws dat Rusland commerciële schepen die door de exclusieve economische zones van NAVO-landen varen, bewapent met militairen en zware machinegeweren. Een nogal zorgelijke situatie. Was de minister al bekend met deze ontwikkeling en, zo ja, wat betekent dit voor de aanpak die we ontwikkelen voor deze schaduwvloot, bijvoorbeeld via het enteren, zoals de Fransen, Britten en Belgen hebben gedaan? Wat gaan we doen als commerciële schepen bewapend worden? Tot slot. De top is in Ankara. Als Progressief Nederland maken we ons grote zorgen om het feit dat Erdogan kritische journalisten de toegang tot de NAVO-top weigert. Er zijn al een aantal massa-aanslagen geweest in de publieke dienst, er zijn burgemeesters gearresteerd, zoals die van Istanbul, en er is sprake van intimidatie en opsluiting van andere politieke tegenstanders. Dit is het zoveelste signaal dat Turkije onder Erdogan verder afglijdt naar een meer autoritaire staat. Tegelijkertijd zijn we met de NAVO bezig, en de NAVO verdedigt het grondgebied van de lidstaten. Daarmee verdedigt de NAVO ook onze manieren van leven. De NAVO zou een bondgenootschap van democratieën moeten zijn. Bij democratie hoort ook persvrijheid. Op welke manier gaat de minister bij Turkije vechten voor de toegang van Erdogankritische Turkse journalisten tot de NAVO-top? Wordt dat besproken? Is de minister bijvoorbeeld zelf bereid om het initiatief te nemen voor een gesprek met Erdogankritische journalisten? Ik denk dat dat belangrijk is. Graag een reactie daarop van de minister.

Versie c295cf92ca2cbd343f15a4a661dded214b16accbea9a2844c231c53e3ccea805 · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.