Innovatie

Brontekst

De heer Dassen (Volt): Dank, voorzitter. Als mensen zich afvragen wat die activiteiten zijn: ik moet mijn kinderen dadelijk ophalen. Innovatie is de drijfveer van onze maatschappij, maar wordt soms een loos begrip wanneer het niet iedereen vooruithelpt. AI kan ons helpen in die vooruitgang: bij het stellen van diagnoses, bij klimaatonderzoek, voor medicijnen of voor klinisch onderzoek. Dat is de positieve kant van AI. Dan de waarschuwing. De Five Eyes, de inlichtingendiensten, waarschuwen dat AI-modellen binnen enkele maanden door overheden en bedrijven heen kunnen beuken. De regering-Trump heeft Anthropic een exportverbod opgelegd voor de nieuwste en krachtigste AI-modellen. Daar heeft Europa dan geen toegang meer toe. Wij zullen dus, nog meer dan we nu al zijn, afhankelijk worden van Amerikaanse bedrijven die deze AI wel kunnen gebruiken. Dit gaat over cyberveiligheid en concurrentievermogen, maar vooral over de noodzaak van snellere innovatie in Europa. Op deze manier zullen onze start-ups, scale-ups en gevestigde bedrijven namelijk een onoverbrugbare achterstand krijgen. Deze ontwikkeling zou een wake-upcall moeten zijn voor dit kabinet. Ziet de minister ook dat dit exportverbod verreikende gevolgen heeft voor ons concurrentievermogen? Hoe duidt zij de waarschuwing van de Five Eyes? Dit zou in mijn ogen de hoogste prioriteit van het kabinet moeten hebben. Is de minister bereid om een eigen raad van ministers op te zetten, om zo ook de komende weken en maanden snel tot stappen te komen? We lopen als Europa namelijk mijlenver achter. Welke stappen gaat de minister deze week nog zetten om dat in te halen? Gaat zij het aanbestedingsbeleid aanpassen om een Europese AI-industrie op te zetten, waarbij we voorrang kunnen geven aan Europese start-ups? Hoe kijkt de minister bijvoorbeeld naar Europese collega's die al overstappen op Europese alternatieven zoals ChapsVision en Mistral? Ook is het tijd dat we talent, dat er veel is in en buiten Europa, weer hiernaartoe halen, zeker op het gebied van AI. Op welke manieren is de minister van plan invulling te geven aan de AI-talentenstrategie van de Europese Unie? Ik vraag haar ook of dit op dit moment voldoende is als we serieus mee willen doen aan deze race. Is de minister ook bereid om in gesprek te gaan met bedrijven als Anthropic, om hen naar Nederland en naar Europa te halen? Voorzitter. We zien nu al dat mensen vervangen worden door AI op de arbeidsmarkt. Dat betekent dat er een concentratie van economische macht plaatsvindt. Dat is schadelijk voor ons innovatieve ecosysteem, omdat gigantische bedrijven en individuen met veel macht er alles aan zullen doen om hun positie in de markt te behouden. Kleinere start-ups kunnen daar niet meer mee concurreren, waardoor nieuwe ideeën niet doorbreken op de markt en grote bedrijven ook niet de noodzaak voelen om te blijven innoveren. Dat zorgt voor een verankering van de economische status quo. Die brengt ons uiteindelijk niet verder. AI biedt ontzettend veel kansen. Die kunnen wij hier in Europa goed benutten. We hebben hier de kennisinstellingen, de knappe koppen en de industriële basis om deze AI-wedloop aan te gaan. Alleen, dat vereist wel een integrale visie. Een belangrijk aspect daarvan is het investeringslandschap. Het NADI en de investeringsinstelling moeten een grotere rol spelen in de soevereine AI-sector, maar kunnen in de huidige opzet niet veel tot stand brengen. Erkent de minister dat er geen rendementseisen aan innovatie-investeringen horen te zitten en dat het financieren van deze instellingen ook buiten de middelen zou moeten vallen? Voorzitter. Discussies over ons concurrentievermogen hebben geen zin als we ons niet voorbereiden op het omarmen van de economische motoren van de nabije toekomst. We moeten zo snel mogelijk in actie komen op dit gebied. Deelt de minister dat perspectief? Is zij voornemens dit onderwerp hoog te agenderen binnen haar eigen ministerie? Gaat zij binnen de ministerraad pleiten voor een interministeriële commissie op het gebied van AI? Is zij van plan zich met het kabinet in te zetten voor de totstandkoming van een Europese spoedtop om de gevolgen van AI voor onze economie en samenleving om te zetten in actie en ervoor te zorgen dat er daadwerkelijk snel Europees geïnvesteerd gaat worden? Dank u wel.

Versie d49756b4928075c910cc6605110855a35eb69363dcce4c366320981a92f15b06 · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.