Wijziging van de Mediawet 2008 in verband met de versterking van de uitvoering van de publieke mediaopdracht op lokaal niveau 36917

Brontekst

De heer Van der Maas (VVD): Hartelijk dank, voorzitter. Wij spreken vandaag over de wijziging van de Mediawet. Veel inwoners hebben niet dagelijks te maken met de landelijke politiek, maar ze hebben wel te maken met de lokale politiek. Juist daar worden besluiten genomen die invloed hebben op hun kern, hun dorp, hun stad en dus op hun dagelijks leven. Maar wanneer inwoners niet weten waarom bepaalde politieke keuzes die hen direct aangaan, worden gemaakt, ontstaat er ruimte voor wantrouwen, voor speculatie en voor polarisatie. Juist dan is het van groot belang dat er journalisten zijn die uitleg geven, verschillende perspectieven laten zien en bestuurders kritisch blijven volgen. Lokaal worden er immers besluiten genomen over woningbouw, veiligheid, opvanglocaties, jeugdzorg en de besteding van belastinggeld. Dan moet er iemand zijn die onafhankelijk en objectief meekijkt, vragen stelt en verantwoording afdwingt. Die rol vervullen lokale publieke omroepen. De lokale journalistiek vervult daarmee een zeer belangrijke publieke taak, die verder gaat dan alleen het brengen van nieuws. Ze draagt bij aan de betrokkenheid van inwoners, aan transparantie en uiteindelijk ook aan het vertrouwen in de democratische rechtsstaat. Juist omdat die taak zo belangrijk is, moeten we er ook voor zorgen dat het publieke geld dat hiervoor beschikbaar wordt gesteld, zo effectief mogelijk wordt ingezet. De VVD wil daarom een stelsel dat ruimte biedt aan professionele journalistiek, maar tegelijkertijd oog houdt voor doelmatigheid, flexibiliteit en een gezond medialandschap waarin publieke en private partijen naast elkaar kunnen bestaan en elkaar kunnen versterken. Het is belangrijk te constateren dat lokale journalistiek niet alleen een kwestie van geld is; het is ook een kwestie van vertrouwen, en van onafhankelijkheid en verantwoordelijkheid. Lokale journalistiek is dan ook onmisbaar voor een goed functionerende democratie. De VVD hecht daarom veel waarde aan sterke en onafhankelijke lokale omroepen. De afgelopen jaren hebben de lokale omroepen stappen gezet. Er is geïnvesteerd in professionalisering, samenwerking en streekvorming. Maar tegelijkertijd zien we dat veel omroepen toch financieel kwetsbaar zijn. Te veel hangt nog af van tijdelijke middelen en van verschillen tussen gemeenten. De VVD begrijpt daarom de keuze om de basisbekostiging landelijk te regelen. Onafhankelijke journalistiek moet immers niet afhankelijk zijn van de lokale overheid die zij kritisch moet volgen. Voorzitter. De VVD ziet dus goede dingen in deze wetswijziging. Wij hebben nog wel een aantal vragen. Publiek geld is bedoeld voor journalistiek, niet voor extra bestuurslagen, niet voor bureaucratie en niet voor groeiende overhead. De VVD wil daarom van de minister weten hoe wordt geborgd dat extra middelen daadwerkelijk terechtkomen bij verslaggevers, redacties en journalistieke kwaliteit. Hoe gaat het Commissariaat voor de Media hierop toezien? Een onderliggende vraag hierbij is welke normen straks worden opgenomen in het Handboek Financiële Verantwoording. De VVD kijkt ook kritisch naar de mogelijkheid voor reclame-inkomsten. Lokale commerciële media hebben het al moeilijk genoeg; we moeten voorkomen dat publiek gefinancierde omroepen ook nog eens een keer concurreren om dezelfde advertentie-euro's. De minister zegt dat reclame niet wordt aangemoedigd, maar als dat zo is, waarom wordt er dan niet gekozen voor het opnemen in de wet van een expliciet verbod? Dan schaalvergroting. Schaalvergroting is begrijpelijk; sterkere streekomroepen kunnen zorgen voor meer kwaliteit en meer continuïteit. Maar laten we vooral oppassen dat we geen stelsel bouwen dat meteen in beton wordt gegoten. De regering kiest voor een maximum van 80 verzorgingsgebieden; we hebben er anderen ook over gehoord. De VVD vraagt zich af of dat niet iets te star is. Nederland verandert; gemeenten groeien, fuseren, ontwikkelen zich. Het bestel moet daarin mee kunnen bewegen. Zo ontvingen wij al een beroep van een streek genaamd de Langstraat, die zich buitengesloten voelt en zich als 81ste verzorgingsgebied ziet. Waarom kiest de regering voor een harde grens? Wat gebeurt er als er een stad bij komt of wanneer er tussentijds grote herindelingen plaatsvinden? Hetzelfde geldt voor de vijfjaarlijkse verdeling van de middelen. Is er voldoende ruimte om binnen die vijf jaar bij te sturen, om te evalueren of een omroep wel voldoet? De VVD heeft ook vragen over de rol van NLPO. De wet legt belangrijke taken op het gebied van techniek en infrastructuur bij deze organisatie neer, maar veel voorzieningen worden nu al naar tevredenheid door marktpartijen geleverd. Waarom kiest de regering voor zo'n sterke concentratie van taken? Is het niet beter om ruimte te bieden voor samenwerking met private partijen? De VVD gelooft namelijk dat publieke middelen doelmatig worden besteed en dat we gebruik moeten maken van kennis en innovatie als die beschikbaar zijn, juist ook bij private partijen. Dan kom ik bij de aanvullende financiering door gemeenten. Een belangrijk argument voor dit wetsvoorstel is juist dat het de afhankelijkheid van gemeenten verkleint. Indachtig het bekende gezegde "wie betaalt, bepaalt", vraag ik me af hoe we voorkomen dat vrijwillige bijdragen alsnog leiden tot een nieuwe afhankelijkheidsrelatie of een andere invloedsrelatie. Voorzitter. In een tijd waarin desinformatie zich razendsnel verspreidt en het vertrouwen in instituties onder druk staat, is betrouwbare, lokale journalistiek belangrijker dan ooit. Mensen moeten kunnen vertrouwen op een herkenbare bron van feiten en duiding. Sterke journalistiek vraagt echter niet alleen om geld, maar ook om onafhankelijkheid, doelmatigheid en de ruimte om mee te bewegen. Dat is precies de balans waar de VVD in dit wetsvoorstel naar zoekt. Sterke lokale journalistiek is ook belangrijk voor het vertrouwen van mensen in de overheid en in onze democratische instanties. Voorzitter. Dan ga ik naar een heel ander belangrijk onderwerp, waar de heer Krul net ook al aan refereerde. Dat is het WK voetbal, waarop het Nederlands elftal zulk mooi spel liet zien tegen Zweden. Wat een goals van Brobbey, Gakpo en Summerville! Het was echt een feestje. Omdat bijna deze hele Kamer wil dat voetbalwedstrijden van het Nederlands elftal een feestje blijven en dat we dat met zijn allen samen kunnen beleven, het liefst op grote pleinen in dorpen met veel bezoekers, werd de motie van mijn collega Kisteman door een grote meerderheid van onze Kamer aangenomen. In die motie wordt de regering verzocht om in samenwerking met de NOS het uitzenden van een groot sportevenement zoals het WK voetbal gratis te maken voor evenementen met maximaal 5.000 bezoekers, en om dit nog voor aanvang van dit WK voetbal te regelen. Maar helaas, dat is de regering niet gelukt.

Versie 0917299e025453e6a085a77933085fc1168d4c36af878be1ba0d4c7f7af2f658 · Officiële bron.