Wijziging van de Wet luchtvaart in verband met de verankering van de Maatschappelijke Raad Schiphol (36655) 1e TK

Brontekst

De heer Peter de Groot (VVD): Het is altijd leuk om met de heer Grinwis te debatteren, of we nu in tweeën interrumperen of vaker. Het komt dus vast goed. Het is niet alleen een klap in het gezicht van de mensen die op Schiphol werken; het is ook een klap in het gezicht van de gemeenteraad van Haarlemmermeer. Die heeft zich toch met ruime meerderheid tegen deze uitsluiting uitgesproken. Het gaat in tegen de aangenomen uitspraken in deze Kamer; we hebben het er eerder al over gehad. Ik begrijp de zorg van de indieners, in dit geval de leden Grinwis, Stoffer et cetera, best. De MRS moet geen verkapte sectortafel worden. Daar ben ik het helemaal mee eens. Schiphol en luchtvaartmaatschappijen hoeven als organisatie geen vaste zetel te krijgen in een raad die de leefomgeving vertegenwoordigt. Maar dat is echt iets fundamenteel anders dan individuele bewoners uitsluiten vanwege hun beroep. De VVD zegt daarom: beoordeel mensen niet op een visitekaartje van hun werkgever. Zorg voor transparantie over functies en belangen. Stel een heldere gedragscode vast. Regel dat iemand zich onthoudt wanneer er een concreet persoonlijk of zakelijk belang aan de orde is. Pas die regels dan ook toe. Dat geldt niet alleen voor iemand die in de luchtvaart werkt, maar ook voor iemand die actief is bij een actiegroep, een politieke partij, een overheid of een andere belangenorganisatie. Transparantie over de mogelijke belangen? Dat is terecht; daar ben ik het met de heer Grinwis over eens. Categoraal uitsluiten op basis van iemands werkgever? Dat ben ik niet met de heer Grinwis eens. Dan nog een vraag aan de minister. Kan de minister bevestigen dat hij de nota van wijziging en het uitgangspunt dat alle omwonenden vertegenwoordigd moeten kunnen worden, onverkort verdedigt? Kan hij helder uiteenzetten waarom hij het amendement-Grinwis c.s. wel of niet verenigbaar acht met een representatieve MRS? Voorzitter. Omdat er zulke fundamenteel verschillende beelden bestaan over de representativiteit en samenstelling van de MRS, heeft de VVD een amendement opgesteld voor een gerichte evaluatie na één jaar. Dat is heel bewust een korte termijn. De MRS functioneert immers al sinds juli 2023. We beginnen dus niet vanaf nul. Er is al ervaring opgedaan met de werkwijze, verkiezingen, vertegenwoordiging en advisering. We hoeven daarom niet nog eens drie of vier jaar te wachten om te beoordelen of de samenstelling voldoende representatief is. Met ons amendement vragen we niet om na één jaar het hele Schipholbeleid af te rekenen. We vragen om een gerichte evaluatie van het functioneren van de MRS, waarbij nadrukkelijk wordt gekeken naar de samenstelling en representativiteit. Wie neemt er deel? Welke bewoners worden bereikt? Zijn er verschillende gebieden en opvattingen zichtbaar? Kunnen omwonenden met uiteenlopende achtergronden volwaardig meedoen? Ik kan alle vragen opnoemen, maar dat zouden wat de VVD betreft de vragen zijn die ten minste aan de orde moeten komen in de evaluatie. Dit amendement is geen motie van wantrouwen tegen de MRS, wil ik hier stellig neerleggen. Het is een opdracht om vertrouwen te verdienen en te onderhouden. Tegelijkertijd is het een duidelijk signaal: wettelijke verankering is geen blanco cheque. Kan de minister toezeggen dat de evaluatie niet alleen kijkt naar het aantal uitgebrachte adviezen, maar ook expliciet naar representativiteit, samenstelling, verkiezingsprocedures, toegankelijkheid en diversiteit van de standpunten? Kan hij ook toezeggen dat de Kamer de onderliggende gegevens ontvangt, en dus niet alleen een bestuurlijke samenvatting? Voorzitter. Dan nog even iets over de bredere overlegstructuur rond Schiphol. De VVD waarschuwt namelijk al langer voor een woud aan afzonderlijke overlegstructuren, met een maatschappelijke kolom, een bestuurlijke kolom en een sectorkolom. Die scheiding kan duidelijkheid geven, maar kent ook zeker risico's: iedereen praat binnen zijn eigen overleg terwijl de verschillende belangen pas op het bureau van de minister bij elkaar komen. Dat is precies de reden waarom de VVD eerder, in 2024, heeft voorgesteld om een gezamenlijke luchtvaarttafel voor Schiphol in te richten: een tafel met omwonenden, regionale overheden, Schiphol, luchtvaartmaatschappijen, LVNL, het Rijk en natuurlijk de MRS. Die gedachte is opnieuw actueel, want de nieuwe directeur van LVNL heeft onlangs wederom gepleit voor een gezamenlijk overleg tussen bewoners, gemeenten, maatschappelijke organisaties en de luchtvaartsector. Het pleidooi is niet om terug te keren naar het model waarin iedereen een veto heeft en alle besluiten moeten worden genomen met volledige consensus — we weten namelijk dat dat in het verleden is vastgelopen — maar wel om ervoor te zorgen dat partijen elkaar spreken voordat standpunten verharden, om informatie te delen, om te toetsen of voorstellen veilig en uitvoerbaar zijn en om zichtbaar te maken welke gevolgen een maatregel heeft voor hinder, capaciteit, bereikbaarheid en de dagelijkse operatie. De MRS kan aan zo'n tafel een krachtige en zelfstandige bewonersstem vertegenwoordigen. Regionale overheden vertegenwoordigen de bestuurlijke verantwoordelijkheid. De sector en LVNL brengen operationele kennis in. De minister blijft verantwoordelijk voor de integrale belangenafweging, en het parlement voor de democratische controle. Is de minister daarom bereid om de wettelijke verankering van de MRS te verbinden aan zo'n gezamenlijke luchtvaarttafel? Hoe voorkomt hij dat de nieuwe tafel alleen maar boven op de bestaande overleggen wordt geplaatst? Welke overlegstructuren kunnen worden samengevoegd of beëindigd? Voorzitter. Ik ga afsluiten. De VVD staat positief tegenover een stevige en wettelijk geborgde stem voor omwonenden. Maar die stem moet wel werkelijk representatief zijn; niet alleen de hardste of best georganiseerde stemmen moeten worden gehoord, en niet iemands beroep maar het feit dat iemand bewoner is, moet het vertrekpunt zijn. Daarom verdedigen wij het uitgangspunt dat alle omwonenden vertegenwoordigd moeten kunnen worden. Daarom vragen wij om transparantie en gelijkwaardige regels voor belangen. Daarom willen wij na een jaar toetsen hoe de MRS functioneert en of zijn samenstelling in de praktijk werkelijk representatief is. Daarom willen wij dat bewoners, bestuurders en de luchtvaartsector niet alleen naast elkaar, maar ook weer met elkaar spreken. Goede participatie is namelijk meer dan een stoel aan een afzonderlijke tafel; goede participatie betekent dat verschillende perspectieven vroegtijdig bij elkaar komen, dat belangen zichtbaar worden afgewogen en dat uiteindelijk duidelijk is wie er verantwoordelijk is voor een besluit. Dank u wel.

Versie 5bc23572778f15bf537e82555080a153e6aafff66196d65a4efcdd1542792ec2 · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.