Initiatiefnota van het lid Kröger over "Energie met elkaar: Energiecoöperaties als hart van ons energiesysteem"

Brontekst

De heer Vermeer (BBB): Dank u wel, voorzitter. Vandaag bespreken we de initiatiefnota van het lid Kröger. Het is altijd mooi als Kamerleden zelf met initiatieven komen. Dat waarderen wij ten zeerste. De toon van een initiatiefnota is soms wel wat anders dan die van de voorstellen vanuit het kabinet, maar daar kom ik zo nog wel even op terug. De initiatiefnota heeft als doel om te voorzien in een basisbehoefte en om de afhankelijkheid van internationale markten af te bouwen. Maar dan komen de auteurs met veel gevoel voor drama met het volgende punt. Fossiele brandstoffen zijn een ramp voor het klimaat en houden foute regimes in stand. Ik hoop niet dat voor alle regimes geldt dat ze fout zijn, want ook wij produceren olie en aardgas; dat zijn fossiele brandstoffen. De transitie naar hernieuwbare energie zou een kans zijn om dit fossiele economische model te doorbreken. Mijn vraag aan het lid Kröger is: wat is dit model precies? Hoe gaat dat nieuwe economische model er volgens haar uitzien? Wat betekent dat voor onze huidige economie? BBB wil ook burgers en ondernemers actief betrekken bij de energiestrategie. Wij denken dan ook dat energiecoöperaties en energiegemeenschappen waar gezamenlijke investeringen mee gedaan kunnen worden in duurzame warmte-en-koudeprojecten, buurtbatterijen en zon-op-dakinitiatieven daar een waardevolle bijdrage aan kunnen leveren. Maar we moeten niet doen alsof dit alle problemen opeens oplost. We hebben hier ook nog wel een aantal vragen over. De initiatiefnota geeft terecht aan dat energieprojecten vandaag de dag weinig draagvlak genieten van de omwonenden, vooral omdat ze niet goed worden meegenomen in het traject en er een gevoel heerst dat het toch niet uitmaakt hoe ze erop reageren. Dit zorgt ervoor dat sommige van die projecten worden ervaren als een inbreuk op de persoonlijke levenssfeer. Hoewel dit ongetwijfeld zal kloppen voor die personen, ben ik wel benieuwd in hoeverre bij burgers de zorgen omtrent hun gezondheid meespelen en in hoeverre dat meegenomen is bij de totstandkoming van deze initiatiefnota. Uiteindelijk is het namelijk vooral waardevol om een antwoord te krijgen op de vraag waarom burgers het gevoel hebben dat er sprake is van een inbreuk op hun persoonlijke levenssfeer. Is dat alleen het niet meegenomen worden in de plannen of zit er meer achter? In hoeverre kan deze informatie waardevol zijn om het idee van een energiecoöperatie verder vorm te geven? Hoe kunnen energiecoöperaties een uitkomst zijn bij deze gevoelens in grensregio's, waar torenhoge windmolens net over de grens in Duitsland worden geplaatst bijvoorbeeld. Daar is dan geen invloed op uit te oefenen. Voorzitter. De initiatiefnota vraagt om een generieke voorrang voor de coöperaties. De ACM staat al toe dat netbeheerders op een non-discriminatoire manier een prioritering mogen aanbrengen, waarbij maatschappelijke functies voorrang krijgen op andere klantvragen. Deze prioritering geeft voorrang aan initiatieven die netcongestie verlichten. Zoals de ACM het nu geregeld heeft, kan er dus alleen voorrang verleend worden aan coöperaties zodra deze voor verlichting op het net zorgen. Nu staan er in de initiatiefnota juist een aantal voorbeelden van activiteiten die het net verder kunnen belasten en waarvoor ook transportcapaciteit gevraagd zal worden. Hoe kijken de indieners hiernaar? Hoe kijkt de minister hiernaar? Welke oplossing ziet men? Dan nog even kort over de financiering. Ik begon er al mee dat coöperaties, hoezeer BBB dit ook ondersteunt, niet de haarlemmerolie zijn om alle energieproblemen op te lossen. In enkele gevallen kan het netcongestie zelfs verder versterken. Wij moeten dus goed op zoek naar een manier waarmee we dat in balans brengen. Ik lees bij de financiering het een en ander over de coöperatieve "vallei der doden", om het maar even in het Nederland te zeggen. Dat is de fase waarin opschaling door bijvoorbeeld mensen in loondienst te nemen niet lukt. Er worden suggesties gegeven voor waar geld vandaan kan komen, zoals de SDE++. Hoeveel geld acht de initiatiefnemer ongeveer nodig voor deze schaalsprongen? Stel dat we de coöperaties vervolgens helpen met opschalen, welke gevolgen heeft dat dan voor de verdere uitrol en verslimming van het net? Ook in deze branche is er namelijk een grote krapte op de arbeidsmarkt. Hoe kijkt de indiener hiernaar? Welke oplossingen zijn er? Even heel precies. Hoe groot wordt de strop als je een voordeel op de energiebelasting geeft? Wat gaat dat kosten? Het stimuleren van het gebruik van thuisbatterijen en auto's als thuisbatterijen leidt tot lagere energiebelastinginkomsten. Heeft de initiatiefnemer erover nagedacht hoe dat gedekt moet worden? Moet je dan via de coöperatie je eigen zonne-energie in je thuisbatterij laden en dan ook weer via je coöperatie eruithalen om met die informatie een energiebelastingbedrag vast te stellen? Hoe ziet u dat voor zich? Daarnaast heb ik een vraag aan de minister. Als je het idee achter deze initiatiefnota over energiecoöperaties en energiegemeenschappen, dat we in de basis wel ondersteunen, wil doorvoeren, vraagt dat dan een aanpassing van de Energiewet of kan dat op een andere manier opgelost worden? Want we willen het liefst zo min mogelijk wetten en regels naast de al bestaande. Dank u wel, voorzitter.

Versie 0faa64d2e5141bf7c22765c514669b37339d2622ecb6f7e5d11848d560822551 · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.